By: ardhmeriaonline

Martesa sipas traditës: dispozita fetare dhe llojet e saj


Pyetje: Shumica e njerëzve kur martohen aplikojnë martesën sipas traditës duke mos u regjistruar në gjëndjen civile. A është e lejuar kjo lloj martese?

Myftiu: Një grup myftinjsh

Përgjigja: Me emrin e Allahut, Falenderimi i takon Atij, paqja dhe bekimi i Allahut qoftë për profetin Muhamed.

Martesa e kryer sipas traditës nëse i plotëson kushtet dhe shartet të cilat janë: leja nga kujdestari (ueliju), të shprehurit me fjalë të miratimit, prezenca e dëshmitarëve dhe mehri konsiderohet martesë e vlefshme edhe nëse nuk bëhet regjistrimi në gjëndje civile. Por ligjërisht (sipas ligjit islam) është detyrim celebrimi në gjëndjen civile. Ai i cili nuk bën celebrimin quhet mëkatar edhe nëse martesa konsiderohet e vlefshme.

Ndërsa martesa e kryer sipas traditës në të cilën të dy palët (djali dhe vajza) mjaftohen duke shkruar në letër në të cilën miratojnë martesën, nuk ka dyshim se ajo konsiderohet e ndaluar, zina dhe nuk konsiderohet martesë.

Doktor Hasam Afane (profesor i jurisprudencës islame dhe bazave të saj në universitetin e Kudsit në Palestinë) thotë:

“Dihet se martesa e kryer sipas traditës konsiderohet ajo martesw e cila plotëson kushtet dhe shartet por që nuk regjistrohet në gjëndjen civile. Ndoshta mund të shkruhet një dëshmi në prezencën e kujdestarit dhe dëshmitarëve. Këtë gjë e veprojnë nënpunësit në çështjet martesore në gjëndjen civile.

Por ka disa njerëz që termin e martesës sipas traditës e personifikojnë me miratimin që ndodh ndërmjet djalit dhe vajzës, ku djali i drejtohet vajzës: martohu me mua dhe ajo thotë: unë pranoj, më pas ata shkruajnë një dëshmi ndërmjet tyre, ose  e shkruajnë tek noteri. Kjo lloj martese është mjaft e përhapur në shumë vende saqë ka filluar të përhapet edhe në vendet tona islame. Nuk ka dyshim se lloji i dytë i martesës është i pavlefshëm, nuk konsiderohet martesë sipar sheriatit, madje konsiderohet imoralitet (Allahu na ruajtë).

Ndërsa lloji i parë është martesa e konsiderueshme nga sheriati që ka qenë i njohur në kohët e shkuara deri në kohën tonë ku ligji e ka bërë obligim regjistrimin e aktit të martesës në gjëndjen civile.

Nuk ka dyshim se akti martesës në të kaluarën bëhej pa regjistrim dhe pa celebrim ashtu siç ka thënë dijetari i shquar Ibnu Tejmije (Allahu e mëshiroftë): “Shokët e profetit (a.s.) nuk e kanë pasë zakon që të shkruanin dhënien e mehrit, sepse në aktin e martesës nuk e vononin dhënien e mehrit, por përkundrazi e jepnin atë sa më shpejt, por edhe nëse e vononin e dinin mirë se sa ishte. Por kur njerëzit filluan që dhënien e mehrit e vononin, pasi afati i saj ishte i gjatë dhe kishte gjasa që të harrohej, filluan të regjistronin dhënien e mehrit të vonuar. Një veprim i tillë u bë argument në afirmimin e dhënies së mehrit dhe se filanja është bashkëshortja e tij.”

Në ditët e sotme regjistrimi i aktit të martesës është një çështje e domosdoshme dhe nuk mund të thuhet që pse nuk veprojmë ashtu siç kanë vepruar të parët tanë të cilët nuk e kanë pasë regjistruar aktin e martesës.

Fjala ime është kjo: ndërmjet nesh dhe atyre që mendojnë kështu ka një ndryshim mjaft të madh, sepse në ditët e sotme devotshmëria është dobësuar, madje mungon, për këtë arsye theksoj për domosdoshmërinë dhe obligimin e regjistrimit të aktit të martesës në gjëndjen civile, madje besoj dhe jam i bindur se ai njeri i cili e marton vajzën e tij sipas traditës, ai sipas sheriatit wshtw mëkatar edhe nëse martesa sipa traditës i ka plotësuar kushtet dhe shartet, apo konsiderohet e vlefshme. Të konsideruarit e martesës si të vlefshme nuk do të thotë që njeriu nuk ka bërë një veprim të ndaluar, kjo i ngjan personit që e bën haxhin me para të ndaluara, haxhi i tij është i vlefshëm por sipas sheriatit ai është mëkatar. 

Dihet se shkruajta dhe regjistrimi i kontratave të ndryshme është diçka e kërkuar sipas sheriatit, sidomos në këtë kohë ku njerëzit janë shumë pak të kapur pas feje, janë shumë pak besimtarë e shumë të babëzitur e të pangopshëm. Të mbështeturit tek besimi (relatat) i njerëzve nuk është garant, sepse zemrat dhe rrethanat e njerëzve ndryshojnë.

Allahu i Lartësuar na ka urdhëruar që kur të japim borxh të bëjmë regjistrimin e tij. Allahu thotë në Kuran: “O ju të cilët keni besuar, kur merrni hua prej njëri-tjetrit për një afat të caktuar, shkruajeni atë. Dhe nga gjiu juaj le ta shkruajë një shkrues i drejtë..dhe mos përtoni për ta shkruar atë dhe afatin e tij, i vogël qoftë ose i madh, sepse kjo është më e drejtë tek Allahu, më e fortë për dëshmi dhe më afër mosdyshimit.” Sure El Bekare: 282

Ky është një urdhër hyjnor për të regjistruar dhënien hua të parave, sepse në regjistrimin e tyre ruhen të drejtat e njërëzve, kështu që më primare është që të bëhet regjistrimi i atyre çështjeve që kanë të bëjnë me nderi dhe pasardhësit.

Përveç gjërave të sipërmendura shtojmë se detyrë për njerëzit është zbatimi i neneve të ligjit që ka të bëjë me gjendjen civile. Bindja ndaj këtij ligji konsiderohet bindje ndaj të mirës, veçanërisht se ai sjell dobi për njerëzit, ruan të drejtat e tyre dhe sidomos të drejtat e gruas dhe fëmijëve. Profeti (a.s.) ka thënë: “Bindja ndaj dikujt bëhet në punë të mira.” Transmeton imam Buhariu dhe imam Muslimi. Ndërsa në një hadith tjetër të transmetuar nga Ibnu Umeri, profeti (a.s.) thotë: “Dëgjueshmëria dhe bindja janë hak përderisa njeriu nuk ftohet në mëkat. Nëse njeriu ftohet për të kryer një mëkat nuk duhet as të dëgjojë e as të bindet.” Transmetojnë imam Buhariu dhe imam Muslimi.

Për ata të cilët japin fetva për mosregjistrimin e aktit të martesës në gjëndje civile, madje që i nxisin dhe njerëzit për një gjë të tillë, po përmend më poshtë se cilat janë pasojat e martesës së kryer sipas traditës:

Burri mund të mohojë që është martuar e të ketë bërë celebrimin, atëherë në këtë rast çfarë ndodh me gruan dhe fëmijët?

Dihet se disa ligje që kanë të bëjnë me gjëndjen civile i kanë detyruar gjykatat që mos të marrin parasysh akuzat e bashkëshorteve apo të miratojnë ato vetëm nëse ato paraqisin një dokument zyrtar. Një ligj të tillë e aplikon gjykata e  Egjiptit qysh në vitin 1931, një gjë e tillë është parashikuar në nenin 99 e rregullores së gjykatave e ndryshuar me ligj numër 78 në vitin 1951.

Darul ifta e Egjiptit  më 1/2/1957 ka thënë se: paragrafet e parashikuara nga ligji për mospranimin e akuzës në mosprezencën e dokumenteve zyrtare, këto paragrafe nuk vendosin si kusht dokumentacionin zyrtar për vlefshmërinë e aktit të martesës, por dokumentacioni zyrtar është kusht për dëgjimin (pranimin) e akuzës.

Po ashtu martesa e cila nuk është e regjistruar në gjëndje civile është shumë e thjeshtë që të mohohet dhe si pasojë njeriu është i lirë nga të gjithë obligimet materiale dhe morale, në ndryshim nga martesa e regjistruar në organet zyrtare. Martesa me celebrim lëshohet me një dokument zyrtar nga shteti, në dallim me martesën e kryer sipas traditës që kontraktohet me gojë apo që shkruhet në një letër të zakonshme. Doukumentacioni zyrtar është identifikuar nga ligjëvënsësit si: dukumenti që lëshohet nga një nënpunës në varësi të funksionit të lëshimit të tij. Dokumentacioni zyrtar nuk mund të mohohet e as mund të përgënjeshtrohet. Duke u bazuar tek kjo në mënyrë absolute vërtetohet akti i martesës. Ndërsa përsa i përket aktit të martesës së kryer sipas traditës megjithëse ai vërtetohet nga dëshmitarët, apo ka një dokument për të, prapëseprapë ai mund të përgënjeshtrohet, dhe nëse dokumenti që vërteton aktin e martesës humbet apo griset qëllimisht, atëherë çfarë ndodh me të drejtat e gruas dhe fëmijëve? Pas kësaj çfarë të drejte gëzon gruaja në çështjet e trashëgimisë pas vdekjes së bashkëshortit. Sa e sa fatkeqësi kanë ndodhur për gratë dhe fëmijët e tyre për shkak të mosregjistrimit të aktit martesor në një dokument zyrtar?

Si përmbledhje e asaj që përmendëm më sipër themi se: ligjërisht (sipas sheriatit)  është obligim regjistrimi i aktit të martesës në gjëndje civile dhe se personi që nuk e bën një gjë të tillë quhet mëkatar edhe nëse akti është i vlefshëm, dhe askujt nuk i takon që të motivojë të tjerët që të praktikojnë martesën e kryer sipas tratditës, sepse pasojat janë të rënda që shkojnë deri aty sa të humbasin të drejtat e gruas dhe fëmijëve. I porosis baballarët që vajzat e tyre mos t’i martojnë sipas martesës me traditë, por i porosis që të jenë shumë të kujdesshëm që akti i martesës të regjistrohet në zyrat e gjëndjes civile.”   Këtu përfundon fjala e doktor Hisam Afaneh.

 

Dijetari i shquar Atije Sakr (Allahu e mëshiroftë) thotë:

“Martesë e kryer sipas traditës konsiderohet ajo martesë që nuk vërtetohet me dokumentacion zyrtar. Kjo martesë është dy llojesh: një lloj i plotëson kushtet dhe shartet dhe lloji tjetër nuk i plotëson. Përsa i përket llojit të parë akti është i vlefshëm, ku secila prej palëve gëzon të drejtat e saj. Ky lloj sistemi ka pasë ekzistuar deri në ditët e sotme ku sistemi aktual obligon regjistrimin e akteve.

Ndërsa përsa i përket llojit të dytë të martesës së kryer sipas traditës ajo shfaqet në dy forma: forma e parë shfaqet në mjaftueshmërinë e pëlqimit nga të dy palët për t’u martuar, por pa dijeninë e dëshmitarëve apo të tjerëve. Ndërsa forma e dytë personifikohet në aktin kohor me afat të caktuar, për një muaj apo një vit. Të gjithë dijetarët e Ehli Sunetit janë dakord për mosvlefshmërinë e këtyre dy formave.

Nëse themi se lloji i parë sipas sheriatit është i vlefshëm dhe lejon marrdhëniet intime, kjo nuk do të thotë se ai nuk sjell pasoja të dëmshme dhe se njeriu  nuk vepron gjëra të ndaluara:

1 - Kundërshtim të urdhrit të përgjegjësve, sepse bindja ndaj tyre është obligim nëse nuk të ftojnë në mëkat, por që përkundrazi realizojnë një interes. Allahu i Lartësuar thotë: “O ju të cilët keni besuar bindjuni Allahut, të Dërguarit të Tij dhe përgjegjësve tuaj.” Sure En Nisa: 59

2 - Mosregjistrimi i aktit të martesës shpie në humbjen e të drejtës së saj për të trashëguar, sepse pa dokumentacion nuk merret për bazë asgjë në gjykatë,  në humbjen e të drejtës së saj për të kërkuar divorcin, po ashtu asaj nuk i lejohet që të martohet me dikënd tjetër nëse akoma burri nuk e ka ndarë, madje ai mund ta mbajë atë të varur dhe nuk e divorcon.

Për këto arsye dhe arsye të tjera martesa e kryer sipas traditës që nuk dokumentohet sipas sheriatit është e ndaluar megjithë vlefshmërinë e aktit, sepse një gjë mund të jetë e vlefshme por nuk do të thotë se nuk është e ndaluar, si psh: personi i cili falet me një rrobë që e ka vjedhur. Namazi i tij është i saktë, por ai ka bërë një mëkat sepse ka vjedhur një rrobë me të cilën ka mbluluar avretin që namazi të jetë i vlefshëm. Po kështu nëse dikush kryen ritin e haxhit me para të vjeshura, në këtë rast ai e ka kryer obligimin, por ka bërë një mëkat shumë të madh sepse ka vjedhur.”

 

Allahu e di më së miri.

      

Submitting your vote...
Not rated yet. Be the first who rates this item!
Click the rating bar to rate this item.


Shenim:
Komentet duhet te jene vetem ne gjuhen
shqipe dhe duhet te jene brenda normave morale.

blog comments powered by Disqus

Oraret e faljes

21/10/2014
ImsakuL.DiellitDrekaIkindiaAkshamiJacia
05:21 06:5412:3215:2917:5919:21

Urtësi

Kur ia bën dikujt me gisht,

mos harro se vetes

po i drejton tre gishta.

Proverb anglez

Hutbe

Flash is required!

Grafika pa koment

Kliko për tu zmadhuar

Kontakt

Emaili juaj:
Mesazhi:

Abonimi

Enter your email address:

Facebook