“Mos u shqetëso për dynjanë se ajo është e Allahut! Mos u shqetëso për rizkun se ai vjen prej Allahut! Mos u shqetëso për të ardhmen se ajo është në dorën e Allahut! Por, shqetësohu vetëm për një gjë: Si të fitosh kënaqësinë e Allahut?”

By: ardhmëriaonline.com

Barazia para ligjit të Islamit

Ndër format e barazisë praktike që Islami e ka përcaktuar në fjalë dhe e ka zbatuar në praktikë, është barazia përpara ligjit (Sheriatit) dhe dispozitave të Islamit.

E lejuara është e lejuar për të gjithë, e ndaluara është e ndaluar për të gjithë, detyrimet fetare janë të detyrueshme për të gjithë dhe ndëshkimet zbatohen ndaj të gjithëve.

Një nga fiset, kur vendosi të hynte në Islam, u përpoq ta përjashtonte veten nga falja e namazit për një periudhë kohe. Por i Dërguari i Allahut (a.s) nuk e pranoi këtë kërkesë dhe u tha: “Nuk ka të mirë në një fe në të cilën nuk ka namaz.”

Sahabët u përpoqën që Usama ibn Zejdi (r.a), i cili ishte i dashuri i të Dërguarit të Allahut (a.s) dhe biri i të dashurit të tij  të ndërmjetësonte për një grua nga kurejshët, nga fisi Benu Mahzum, e cila kishte kryer vjedhje dhe, si rrjedhojë, i ishte bërë e detyrueshme zbatimi i dënimit të vjedhjes që është prerja e dorës. Usama (r.a) foli me të Dërguarin e Allahut (a.s) për këtë çështje, por ai (a.s) u zemërua me zemërimin e tij të njohur historik dhe tha fjalën që historia e ka përjetësuar: “Ata që ishin para jush u shkatërruan pikërisht sepse, kur vidhte ndonjë prej tyre një i nderuar, e linin pa e dënuar, ndërsa kur vidhte një i dobët, zbatonin ndaj tij dënimin. Betohem në Allahun, sikur Fatimja, bija e Muhamedit, të kishte vjedhur, Muhamedi do t’ia priste dorën.”

Në kohën e kalifëve të drejtë, hasim shumë raste dhe shembuj të zbatimit të parimit të barazisë mes të gjithë njerëzve, pa dallim dhe pa diskriminim. Mjafton të përmendim këtu historinë e Xhebele ibn Ejhemit, princit gasanid, me beduinin që iu ankua Omerit (r.a), Prijësit të Besimtarëve, se Xhebeleja e kishte goditur me shuplakë pa të drejtë. Omeri (a,s) nuk kishte rrugë tjetër veçse të thërriste Xhebelen dhe t’i kërkonte që t’i mundësonte beduinit të merrte hakun prej tij, shuplakë për shuplakë, përveçse nëse beduini do ta falte dhe do ta mëshironte. Por princit gasanid i dukej e rëndë ta pranonte këtë dhe i tha Omerit (r.a) hapur: Si mund të marrë hak prej meje, kur unë jam mbret, ndërsa ai është një njeri i thjeshtë? Omeri i tha: Islami ju ka barazuar të dyve.

Princi i gjorë nuk e kuptoi këtë kuptim të madh dhe u largua nga Medinja, duke ikur si i arratisur dhe duke braktisur Islamin, i cili vendos barazinë mes mbretit dhe njeriut të zakonshëm përpara ligjit të Allahut. Fatkeqësia e tij e mposhti dhe ai u bë prej të humburve.

Omeri (r.a) dhe sahabët që ishin me të nuk u shqetësuan aspak nga ky përfundim, sepse braktisja e Islamit nga një njeri është shumë më e lehtë sesa neglizhimi në zbatimin e një parimi të madh të parimeve të Islamit, siç është barazia. Humbja e një individi nuk mund të krahasohet me humbjen e një parimi.

Autor: Jusuf Kardavi

Përktheu: Mevlad Çollaku

By: ardhmëriaonline.com

]]> https://ardhmeriaonline.com/ritet-dhe-praktikat-fetare-te-islamit-e-perforcojne-parimin-e-barazise/feed/ 0 https://ardhmeriaonline.com/detyrimi-per-te-mbajtur-financiarisht-babane-e-semure-dhe-nese-keto-shpenzime-merren-nga-pasuria-e-trashegimise/ https://ardhmeriaonline.com/detyrimi-per-te-mbajtur-financiarisht-babane-e-semure-dhe-nese-keto-shpenzime-merren-nga-pasuria-e-trashegimise/#respond Fri, 02 Oct 2026 07:30:06 +0000 https://ardhmeriaonline.com/?p=7472 Pyetje:

Es-selamu alejkum ue rahmetullahi ue berekatuhu.

Ne jemi katër fëmijë: tre djem dhe një vajzë. Babai ynë u sëmur nga një sëmundje e rëndë, e cila zgjati për disa muaj dhe vazhdon ende. Ai ka nevojë për shërbim dhe përkujdesje intensive e afatgjatë, duke përfshirë shtrime dhe dalje të shpeshta nga kujdesi intensiv, ndërrimin, kthimin e trupit nga njëra anë në tjetrën dhe përkujdesje shëndetësore.

Përpjekjet dhe përgjegjësitë ndërmjet nesh janë ndarë si më poshtë:

Përkujdesjen, shërbimin dhe barrën fizike i kryejmë unë (vajza) dhe vëllai im më i vogël; veçanërisht vëllai im më i vogël ka një rol të madh dhe bën diferencën në këtë drejtim. Allahu e shpërbleftë për këtë.

Edhe bashkëshorti im ka një rol të madh në këtë barrë. Ndonëse jam e martuar dhe banjo në një krahinë tjetër, bashkëshorti im përballon vështirësinë që të më çojë me automjetin e tij në shtëpinë time, në krahinën tjetër.

Shpenzimet dhe kostot i përballojnë dy vëllezërit e mi të tjerë, të cilët jetojnë larg, pasi gjendja e tyre ekonomike është e mire, kurse babai im nuk ka para, megjithëse zotëron disa pasuri të paluajtshme dhe toka bujqësore.

Për këtë arsye, dy vëllezërit që jetojnë larg kanë marrë përsipër të paguajnë nga pasuria e tyre shpenzimet e larta të trajtimit dhe të barnave.

Duke u nisur nga kjo, ju lutemi të na sqaroni dispozitën sheriatike për çështjet e mëposhtme:

1 – Shpenzimet e trajtimit, ndërkohë që babai është i paaftë financiarisht: A konsiderohet se shpenzimet për trajtimin dhe barnat e babait janë detyrim sheriatik vetëm për djemtë e aftë financiarisht, apo ky detyrim bie mbi të gjithë fëmijët, meshkuj dhe femra, përfshirë edhe mua si vajzë?

2 – Kthimi i shumave të shpenzuara nga pasuria e trashëgimisë: A kanë të drejtë dy vëllezërit e mi, të cilët kanë paguar shpenzimet e trajtimit, t’i marrin mbrapsht shumat që kanë shpenzuar nga pasuria e babait tim pas vdekjes së tij – Allahu ia zgjatftë jetën në bindje ndaj Tij – dhe para ndarjes së trashëgimisë?

3 – Klasifikimi juridik i shumave të paguara: A konsiderohen këto shuma borxh mbi pasurinë e babait, i cili duhet të shlyhet para ndarjes së trashëgimisë, apo konsiderohen si dhurim dhe mirësi ndaj tij, për të cilat nuk ka të drejtë kthimi?

4 – E drejta e vajzës në trashëgimi: A kam të drejtë të kërkoj pjesën time të plotë të përcaktuar nga Sheriati në trashëgimi, pa u zbritur prej saj asgjë nga shpenzimet e trajtimit që kanë paguar dy vëllezërit e mi?

Allahu ju shpërbleftë me të mira.

Përgjigjja

Falënderimi i takon Allahut, ndërsa paqja dhe bekimet qofshin mbi të Dërguarin e Allahut.

Çështja e detyrimit për të mbajtur financiarisht prindin e sëmurë dhe dispozitat që rrjedhin prej saj, të lidhura me trashëgiminë dhe borxhet, është prej atyre dispozitave praktike, në të cilat ndërthuren të drejtat ndaj Allahut të Lartësuar me të drejtat e njerëzve, si dhe dispozitat e bamirësisë dhe ruajtjes së lidhjeve farefisnore me dispozitat e transaksioneve financiare. Pyetësi ka vepruar drejt kur ka pyetur fillimisht për detyrimin e tij fetar, para se të pyeste për të drejtën e tij nga pasuria, sepse kuptimi i fesë është synimi, ndërsa njohja e dispozitës sheriatike është qëllimi. Për këtë temë do të ndalemi përmes pikave të mëposhtme:

Pika e parë: Thelbi i detyrimit të fëmijëve për të mbajtur financiarisht prindin e tyre: kuptimi dhe kushtet

Përkufizimi i “nefeka – shpenzim” në aspektin gjuhësor dhe terminologjik

Në aspektin gjuhësor, fjala “nefaka” rrjedh nga folja arabe “nefake” (nafaka), që do të thotë: diçka shkoi dhe u shua. Prej këtu thuhet: “Nefikat ed-derahim”, domethënë: paratë u shpenzuan.

Ndërsa në terminologjinë e fikhut, ajo është: “Plotësimi i nevojave të atij që personi ka nën përkujdesje, në ushqim, veshmbathje, banim dhe në gjithçka tjetër që lidhet me nevojat e domosdoshme.”

Juristët e kanë përkufizuar gjithashtu si: “Ajo që shpenzohet për njeriun në ushqim, veshmbathje, banim, shërbim, trajtim mjekësor dhe të ngjashme.”

Kështu që financimi ndaj prindërve hyn në detyrimin për ruajtjen e lidhjeve farefisnore, madje ajo është ndër format më madhore të bamirësisë që Allahu i Lartësuar ka urdhëruar pas adhurimit të Tij dhe njëshmërisë së Tij.

Baza e detyrimit për financimin ndaj prindërve

Baza e detyrimit të fëmijëve për të financuar ndaj prindërve është e përcaktuar me Kuran, Sunet dhe ixhma.

Allahu i Lartësuar thotë: “Zoti yt ka vendosur që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe të silleni mirë me prindërit.”[1]  Në këtë mirësi përfshihet edhe shpenzimi për ta kur ata kanë nevojë.

Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe shoqërohu me ta në këtë botë me mirësi!”[2] Gjithashtu thotë: “Le të shpenzojë ai që është në gjendje të mirë, sipas mundësive të tij!”[3]

Kurse Profeti (a.s) ka thënë: “Me të vërtetë, ushqimi më i mirë që ha njeriu është ai që e fiton vetë, dhe fëmija i tij është prej fitimit të tij.”[4]

Kushtet për detyrimin e financimit ndaj prindërve

Juristët kanë përcaktuar dy kushte themelore për detyrimin e fëmijëve që fëmijët kanë për të mbajtur prindërit e tyre financiarisht:

Kushti i parë: Varfëria dhe nevoja e prindërve, në atë mënyrë që ata të mos kenë pasuri të mjaftueshme për nevojat e tyre, ose të kenë pasuri që nuk u mjafton.

Kushti i dytë: Gjendja e mirë ekonomike dhe aftësia e fëmijës për të shpenzuar, domethënë të jetë në gjendje të fitojë dhe të ketë tepricë pas plotësimit të nevojave të veta dhe të nevojave të atyre për të cilët e ka detyrim mbajtjen financiare.

Ibn Kudame (r.h) thotë: “Burri detyrohet të mbajë financiarisht prindërit e tij dhe fëmijët e tij, meshkuj dhe femra, nëse janë të varfër dhe ai ka mundësi të shpenzojë për ta.”[5] [ Gjithashtu, në të njëjtin burim, ai thotë: “Argument për detyrimin për mbajtjen financiare të prindërve dhe fëmijëve është Kurani, Suneti dhe ixhmaja.”

Pika e dytë: A është detyrim financimi ndaj prindit të sëmurë për të gjithë fëmijët apo vetëm për djemtë?

Kjo çështje është ndër ato çështje në të cilat ka mospërputhje ndërmjet qëndrimeve të juristëve. Për të sqaruar mendimin më të qëndrueshëm, po paraqesim qëndrimet dhe argumentet e tyre:

Qëndrimi i parë: Detyrimi për mbajtjen financiare përfshin djemtë dhe vajzat

Ky është qëndrimi i shumicës së juristëve, përfshirë hanefitë, malikijtë, shafi’ijtë dhe hanbelijtë.

Ata argumentohen me sa vijon:

Përgjithësia e fjalës së Allahut të Lartësuar: “Dhe shoqërohu me ta në këtë botë me mirësi.” Urdhri këtu është i përgjithshëm dhe përfshin si mashkullin, ashtu edhe femrën.

Përgjithësia e fjalës së Profetit (a.s) drejtuar Hind bint Utbes: “Merr atë që të mjafton ty dhe fëmijës tënd, sipas së drejtës dhe të arsyeshmes.”[6]

Mbajtja financiare është detyrim në masën e plotësimit të nevojës, dhe në këtë nuk ka dallim ndërmjet mashkullit dhe femrës. Imam Ibnul-Mundhiri ka thënë: “Dijetarët janë pajtuar se mbajtja financiare e dy prindërve të varfër, të cilët nuk kanë as mundësi fitimi dhe as pasuri, është detyrim mbi pasurinë e fëmijës.” Këtë konsensus e kanë përcjellë edhe një numër dijetarësh të tjerë dhe e kanë konsideruar këtë dispozitë të përgjithshme si për meshkujt, ashtu edhe për femrat.

Qëndrimi i dytë: Kufizimi i detyrimit të mbajtjes financiare vetëm te djemtë e aftë

Disa juristëë kanë mbajtur qëndrimin se detyrimi për mbajtjen financiare bie vetëm mbi djemtë dhe jo mbi vajzat. Ata i kanë interpretuar argumentet duke thënë se përgjegjësia për mbajtjen financiare i takon djalit, sepse shpenzimi kërkon sigurimin e të ardhurave dhe djali është ai që ngarkohet me këtë përgjegjësi.

Shumica e juristëve u janë përgjigjur se mbajtja financiare është detyrim mbi atë nga fëmijët që është në gjendje dhe ka mundësi ekonomike, qoftë mashkull apo femër. Ky është qëndrimi më i qëndrueshëm dhe ai që zbatohet në praktikë.

Edhe përgjegjësi i fetvave pranë Darul-Iftasë së Egjiptit ka sqaruar se financimi ndërmjet paraardhësve dhe pasardhësve është detyrim kur plotësohen kushtet përkatëse. Nëse babai është i varfër ose i paaftë financiarisht dhe ka fëmijë, meshkuj dhe femra, atëherë është detyrim mbi të gjithë ata, duke marrë parasysh rrethanat e secilit prej tyre. Në këtë rast, financimi konsiderohet një nga format e bamirësisë ndaj prindërve dhe është detyrim mbi fëmijët.

Shpërndarja e shpenzimeve ndërmjet fëmijëve

Nëse financimi bëhet detyrim mbi fëmijët dhe ata janë disa, atëherë ajo shpërndahet ndërmjet tyre sipas gjendjes dhe mundësive të tyre ekonomike, jo në mënyrë të barabartë për çdo person dhe as sipas pjesëve të trashëgimisë. Në Mevahib el-Xhelil thuhet: “Ajo shpërndahet ndërmjet tyre, qofshin meshkuj apo femra, të mitur apo të rritur, sipas gjendjes së tyre ekonomike, sipas mendimit më të qëndrueshëm; jo në mënyrë të barabartë për çdo person dhe as sipas pjesëve të trashëgimisë.”

Kjo do të thotë se fëmija i pasur përballon një pjesë më të madhe sesa fëmija me gjendje ekonomike mesatare, e kështu me radhë.

Pika e tretë: Dispozita e shpenzimeve të trajtimit dhe barnave për prindin e sëmurë: a janë ato detyrim?

Klasifikimi juridik i shpenzimeve të trajtimit

Shpenzimet e trajtimit dhe të barnave përfshihen në financimin që është detyrim mbi fëmijën, sepse financimi përfshin gjithçka që prindi ka nevojë për nevojat e domosdoshme, ndër të cilat janë edhe çmimi i barnave, pagesa e mjekut dhe shpenzimet e spitalit.

Juristët kanë përcaktuar se shpenzimet e trajtimit janë pjesë përbërëse e financave dhe se nuk mund të lihet pas dore.

Doktor Zuhejli thotë: “Po kështu, shpenzimet e trajtimit janë pjesë përbërëse e financimit dhe nuk mund të lihet pa to; ato përfshijnë çmimin e barnave, pagesën e mjekut dhe të tjera.”[7]

Gjendja e babait tuaj: i paaftë financiarisht, por me pasuri të paluajtshme

Çështja që kemi përpara është delikate. Babai juaj, ndonëse zotëron pasuri të paluajtshme dhe toka, nuk ka mjete monetare të gatshme me të cilat mund të paguajë trajtimin dhe barnat. Kjo çështje është objekt shqyrtimi në mesin e juristëve

Nëse paratë e tij nuk mjaftojnë për trajtimin, atëherë ai konsiderohet i varfër dhe i paaftë financiarisht në këtë aspekt, dhe mbajtja e tij financiare bëhet detyrim mbi fëmijët e tij që kanë mundësi, sipas kushteve që përmendëm.

Juristët kanë përcaktuar se mbajtja financiare është detyrim për atë që nuk gjen atë që i mjafton dhe nuk merret parasysh pasuria e tij e paluajtshme nëse ai nuk mund të disponojë me të ose nëse ajo lidhet me nevojat e tij themelore.

Mirëpo – me të drejtë – mund të shtrohet pyetja: A është ai i detyruar të shesë një pjesë të pasurisë së tij të paluajtshme për të paguar trajtimin? Kjo është një çështje tjetër që lidhet me dispozitat e disponimit mbi pronën. Parimi bazë është se ai nuk detyrohet të shesë pronën e tij. Megjithatë, çështja matet edhe me parimin e mbajtjes financiare: nëse ai ka diçka që tejkalon nevojat e tij themelore, atëherë mbajtja financiare duhet të sigurohet nga vetë pasuria e tij; përndryshe, ajo bëhet detyrim mbi fëmijët e tij.

Përfundimi: Shpenzimet e trajtimit të babait tuaj janë detyrim mbi fëmijët e tij që kanë mundësi financiare, si meshkuj, ashtu edhe femra, secili sipas gjendjes dhe mundësive të tij ekonomike. Veçanërisht, dy vëllezërit që jetojnë larg kanë marrë përsipër pagesat për shkak të gjendjes së tyre më të mirë ekonomike dhe faktit se, për shkak të largësisë dhe mungesës së tyre, nuk marrin pjesë në përkujdesjen fizike ndaj babait. Kjo ndarje e përgjegjësive është e pranueshme nga pikëpamja sheriatike, për sa kohë që bëhet me mirëkuptim dhe pëlqim të ndërsjellë.

Pika e katërt: Klasifikimi juridiko-fetar i shumave të paguara nga dy vëllezërit: a janë borxh mbi pasurinë e trashëgimisë apo dhurim pa të drejtë kthimi?

Kjo pikë është thelbi i çështjes dhe kërkon një shtjellim të rëndësishëm:

Rasti i parë: Kur fëmija paguan shpenzimet që janë detyrim mbi të

Nëse financimi ndaj prindit të varfër është detyrim mbi fëmijën dhe ai e paguan atë nga pasuria e vet, atëherë kjo konsiderohet detyrim i tij dhe ai nuk ka të drejtë t’ia kërkojë kthimin babait të tij apo pasurisë së tij të trashëgimisë.

Imam Desuki thotë: “Nëse ai për të cilin shpenzohet pretendon se shpenzimi është bërë si ruajtje e lidhjes farefisnore, ndërsa ai që ka shpenzuar pretendon se nuk e ka pasur për qëllim ruajtjen e lidhjes farefisnore, por ka pasur për qëllim kthimin e shumës, ose nuk ka pasur asnjë qëllim të caktuar, atëherë fjala i takon atij që ka shpenzuar, së bashku me betimin e tij.”[8]

Një parim i rëndësishëm është: “Ai që ka përmbushur atë që ishte detyrim mbi të, nuk ka të drejtë t’ia kërkojë kthimin atij mbi të cilin ishte detyrimi i kostove financiare.”

Rasti i dytë: Kur fëmija paguan më shumë sesa detyrimi i tij ose kur babai është i pasur

Nëse prindi është i pasur dhe ka mjete monetare të mjaftueshme, ndërsa fëmija paguan vullnetarisht në vend të tij, atëherë kjo konsiderohet dhuratë, e cila nuk mund të kërkohet më pas.

I Dërguari i Allahut  ka thënë: “Ai që kthehet në dhuratën e tij është si qeni që vjell dhe pastaj kthehet te të vjellat e veta.”[9]

Dijetarët janë pajtuar se nuk lejohet kthimi i dhuratës së dhënë të afërmve pasi ajo t’i jetë dorëzuar atij. Në Enciklopedinë e Fikhut thuhet: “Nëse një person i dhuron diçka një të afërmi të tij dhe dëshiron ta rimarrë atë që i ka dhuruar pasi ia ka dorëzuar, atëherë, përveç rastit të pasardhësve, kthimi i dhuratës është i pamundur me konsensus.”

Rasti i tretë: Kur fëmija paguan shpenzimet me qëllim kthimin e tyre ose pa pasur për qëllim dhurimin

Nëse fëmija i ka paguar shpenzimet me synimin për t’i marrë më pas mbrapsht, ose nuk ka pasur për qëllim t’i dhurojë ato, ndërkohë që babai ka qenë realisht në nevojë, atëherë kjo është një çështje për të cilën ka mospajtim ndërmjet juristëve:

Disa juristë kanë mbajtur qëndrimin se nuk ka të drejtë t’i kërkojë mbrapsht, sepse këto shpenzime ishin detyrim mbi të.

Të tjerë kanë mbajtur qëndrimin se ka të drejtë t’i kërkojë mbrapsht, sepse ai i ka paguar me synimin për t’i marrë më pas, ose me qëllimin që ato të konsiderohen borxh. Imam Desuki ka theksuar se “Fjala i takon atij që ka shpenzuar, së bashku me betimin e tij”, nëse ai pretendon se nuk e ka pasur për qëllim ruajtjen e lidhjes farefisnore.

Me fjalë të tjera, pagesa është bërë si shpenzim i përkohshëm, me synimin që shuma të kthehet dhe jo si dhurim.

Shejhu Abdul-Mexhid Selim, ish-myfti i Egjiptit, ka thënë në një fetva të tij: “Nëse njëri prej trashëgimtarëve e qefinos të vdekurin nga pasuria e tij, duke i siguruar qefinin e zakonshëm, me qëllim që ta marrë nga pasuria e trashëgimisë një shumë të barabartë me të, atëherë ai ka të drejtë ta kërkojë atë shumë.”

Mendimi më i qëndrueshëm në çështjen tonë

Nëse prindi, siç paraqitet në pyetjen tuaj, është i paaftë financiarisht dhe nuk ka para, pra është i varfër në këtë aspekt, dhe dy vëllezërit kanë paguar shpenzimet e trajtimit që ishin detyrim mbi ta, atëherë mendimi më i qëndrueshëm nga pikëpamja sheriatike është se ata nuk kanë të drejtë t’i kërkojnë mbrapsht këto shpenzime, sepse ato ishin detyrim mbi ta dhe detyrimi i përmbushur nuk kërkohet të kthehet.

Por nëse ata i kanë paguar me synimin për t’i marrë mbrapsht ose me synimin që ato të konsiderohen borxh mbi babanë e tyre, atëherë çështja është ndryshe. Përgjegjësi i fetvave pranë Darul-Iftasë së Egjiptit ka dhënë fetva se: “Ajo që fëmija ka paguar për trajtimin e babait të tij konsiderohet borxh mbi pasurinë e trashëgimisë”, nëse ai e kërkon atë pas vdekjes; dhe trashëgimtarët duhet ta shlyejnë atë nga pasuria e trashëgimisë para ndarjes së saj.

Në një fetva të publikuar në faqen Islamweb thuhet: “Nëse ajo që fëmija ka shpenzuar për trajtimin e babait të tij është për shkak të varfërisë së babait dhe pamundësisë së tij për të paguar shpenzimet e trajtimit, atëherë kjo shpenzim është detyrim mbi fëmijën, sepse mbajtja financiare e prindit të varfër është detyrim mbi fëmijën e tij të pasur… Në këtë rast, fëmija nuk ka të drejtë ta kërkojë atë shpenzim, sepse ai ishte detyrim mbi të dhe nuk e ka dhënë si dhurim.”

Sqarimi i çështjes në rastin tuaj

Bazuar në sa u tha më sipër:

Nëse dy vëllezërit i kanë paguar shpenzimet e trajtimit si pjesë të bamirësisë dhe ruajtjes së lidhjeve farefisnore, me synimin që të mos i kërkojnë më pas, atëherë ata nuk kanë të drejtë t’i kërkojnë këto shuma nga pasuria e trashëgimisë.

Ndërsa nëse i kanë paguar me synimin që ato të konsiderohen borxh mbi babanë e tyre, ose me synimin që t’i marrin nga pasuria e trashëgimisë, atëherë kjo është një çështje e bazuar në ixhtihad.

Për më shumë kujdes, është e udhës që çështja t’i paraqitet Komisionit të Fetvave pranë El-Ez’herit, në mënyrë që të dëgjohen të gjitha palët, si dhe provat dhe betimet.

Pika e pestë: E drejta e vajzës për pjesën e plotë të trashëgimisë, pa zbritjen e shpenzimeve të trajtimit

Parimi sheriatik lidhur me borxhet dhe trashëgiminë

Parimi i konsoliduar sheriatik është se borxhet shlyhen fillimisht nga pasuria e trashëgimisë, pastaj zbatohet ajo që i ndjeri ka lënë me testament dhe më pas pjesa e mbetur u ndahet trashëgimtarëve. Allahu i Lartësuar thotë: “Pasi të zbatohet testamenti që keni lënë ose të shlyhet borxhi.”[10]

A zbriten shpenzimet e trajtimit nga pasuria e trashëgimisë para ndarjes së saj?

Nëse shpenzimet e trajtimit janë borxh i provuar mbi të ndjerin, qoftë me prova, me pranimin e tij apo me betim, atëherë ato zbriten nga pasuria e trashëgimisë para ndarjes së saj.

Ndërsa nëse shpenzimet kanë qenë detyrim mbi fëmijët ose janë dhënë prej tyre si dhurim, ato nuk zbriten nga pasuria e trashëgimisë.

E drejta e vajzës në trashëgimi

E drejta e vajzës në trashëgimi është e përcaktuar me Kuran, Sunet dhe ixhma. Allahu i Lartësuar thotë: “Allahu ju urdhëron për sa u përket fëmijëve tuaj: mashkullit i takon pjesa e dy femrave.”[11]

Nëse shpenzimet e trajtimit që kanë paguar dy vëllezërit kanë qenë detyrim mbi ta, atëherë ata nuk kanë të drejtë t’i kërkojnë mbrapsht dhe trashëgimia ndahet pa u zbritur asgjë prej saj.

Ndërsa nëse ato kanë qenë borxh i provuar, atëherë zbriten fillimisht nga pasuria e trashëgimisë dhe më pas pjesa e mbetur ndahet ndërmjet trashëgimtarëve. Në këtë rast, vajza merr pjesën e saj të përcaktuar nga Sheriati mbi pasurinë që mbetet pas shlyerjes së borxhit.

Përgjegjësi i fetvave pranë Darul-Iftasë së Egjiptit ka thënë: “Parimi sheriatik është se borxhet shlyhen fillimisht nga pasuria e trashëgimisë, para se trashëgimia t’u shpërndahet trashëgimtarëve. Ajo që fëmija ka paguar nga pasuria e tij për trajtimin e babait të tij, nëse e kërkon pas vdekjes, konsiderohet borxh që duhet të shlyhet nga pasuria e trashëgimisë dhe trashëgimtarët nuk janë të detyruar ta paguajnë atë nga pasuritë e tyre personale.”

Përmbledhje dhe rekomandime sheriatike

Përmbledhje e dispozitave:

1 – Shpenzimet e trajtimit të prindit të varfër dhe të paaftë financiarisht janë detyrim mbi të gjithë fëmijët që kanë mundësi financiare, meshkuj dhe femra, secili sipas gjendjes së tij ekonomike.

2 – Nëse fëmija paguan shpenzimet që janë detyrim mbi të, ai nuk ka të drejtë t’i kërkojë ato mbrapsht nga pasuria e trashëgimisë.

3 – Nëse fëmija paguan vullnetarisht një shumë që tejkalon detyrimin e tij, ajo konsiderohet dhuratë dhe nuk mund të kërkohet kthimi i saj.

4 – Nëse fëmija paguan me synimin për ta marrë shumën mbrapsht ose me synimin që ajo të konsiderohet borxh, atëherë kjo është çështje për të cilën ka mospajtim. Për më shumë kujdes, është e udhës që çështja t’i paraqitet Komisionit të Fetvave pranë El-Ez’herit.

5 – E drejta e vajzës në trashëgimi është e plotë dhe nuk i zbritet asgjë prej saj.

Rekomandime praktike:

Është e këshillueshme që vëllezërit të arrijnë me mirëkuptim në një zgjidhje paqësore, duke marrë parasysh të gjitha rrethanat, veçanërisht faktin se dy vëllezërit që jetojnë larg janë angazhuar me shpenzimet, ndërsa motra dhe vëllai i saj më i vogël kanë mbajtur barrën e përkujdesjes fizike dhe psikologjike. Nuk do të ishte e drejtë që dy vëllezërit që jetojnë larg të kërkonin kthimin e shumave që kanë paguar, pa marrë parasysh shërbimet që të tjerët kanë ofruar dhe që nuk mund të vlerësohen me para.

Nëse nuk arrihet mirëkuptimi, atëherë Komisioni i Fetvave pranë El-Ez’herit është organi të cilit mund t’i drejtoheni për shqyrtimin e çështjes, provave dhe betimeve.

Nëse dy vëllezërit heqin dorë nga e drejta e tyre, tërësisht ose pjesërisht, për hir të Allahut dhe për ruajtjen e lidhjeve farefisnore, kjo është një formë bamirësie për të cilën do të shpërblehen dhe që kontribuon në forcimin e dashurisë dhe mëshirës ndërmjet vëllezërve.

I këshilloj të gjithë vëllezërit që të tregojnë mëshirë ndaj njëri-tjetrit dhe të ruajnë lidhjet farefisnore, sepse “lidhja farefisnore është një degëzim nga Mëshiruesi”. Nëse i ndërprisni lidhjet ndërmjet jush, do të privoheni nga një shpërblim i madh.

O Allah, na bëj prej atyre që u bëjnë mirë prindërve të tyre, na jep sukses në atë që Ti e do dhe me të cilën je i kënaqur, dhe bëje atë që ofrojmë prej bamirësisë dhe mirësisë një thesar për ne në këtë botë dhe në botën tjetër. O Allah, mëshiroji baballarët dhe nënat tona, vendosi ata në kopshtet e Tu të gjera, bekoji fëmijët dhe pasardhësit e tyre. Vërtet, Ti je Dëgjuesi dhe Ai që i përgjigjet lutjes.

Myfti: Muhamed Ebu Nasir

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Isra: 23.

[2] – Sure Lukman: 15.

[3] – Sure Talak: 7.

[4] – Buhariu.

[5] – “El Mugni”

[6] – Buhariu dhe Muslimi.

[7] – “Fikhul Islami ue Edil-letuhu”

[8] – “Hashijetu Ed Desuki”

[9] – Buhariu dhe Muslimi.

[10] – Sure Nisa: 11.

[11] – Sure Nisa: 11.

Asokohe, imam Aliu (r.a) tha: “Po, vërtet gjykimi i takon Allahut, por njerëzit patjetër duhet të kenë një prijës, qoftë i mirë apo i keq, i cili administron çështjet e njerëzve.”

Ky kuptim i saktë dhe i thellë i sovranitetit hyjnor na tërheq vëmendjen te domosdoshmëria e dallimit – sipas Islamit – ndërmjet “absolutes” dhe “relatives”.

Havarixhët u ndalën te kuptimi absolut i sovranitetit hyjnor (që i takon vetëm Allahut, pa ortak), ndërsa laikët dhe perëndimorët e kohës sonë ndalen te kuptimi relativ i sovranitetit (sovraniteti i njeriut), duke përjashtuar kuptimin e tij absolut (që është gjykimi sipas asaj që ka shpallur Allahu).

Ndërsa koncepti i kësaj parulle që unë përqafoj është ai që i bashkon kuptimin e saj absolut me kuptimin e saj relativ. Pra:

Gjykimi i takon Allahut, në mënyrë absolute, në krijim, gjykim dhe legjislacion;

Ndërsa njeriut i takon një sovranitet relativ: në zbatimin e gjykimit të Allahut mbi realitetin; në ushtrimin e ixhtihadit për çështjet e reja; në krijimin dhe zhvillimin e fikhut (shkencës së dispozitave praktike), brenda kornizës së filozofive, parimeve të përgjithshme dhe objektivave të Sheriatit Islam; në zhvillimin e shkencës së politikës sheriatike në çështjet për të cilat nuk ka tekst të drejtpërdrejtë, me synimin për realizimin e interesave sheriatike të konsiderueshme dhe për t’i bërë masat politike sa më afër së drejtës dhe sa më larg korrupsionit.

Pra, sovraniteti në çështjet themelore dhe të pandryshueshme i takon Allahut të Lartësuar, ndërsa sovraniteti në dispozitat praktike dhe zbatimet i takon njeriut.

Dhe pikërisht kjo e bën Sheriatin hyjnor një të vetëm, ndërkohë që shumëllojshmëria shfaqet në politikat dhe ixhtihadet juridike.

Me këtë kuptim të sovranitetit, i cili dallon ndërmjet asaj që është “absolute” dhe asaj që është “relative”, është i ngjashëm edhe: kuptimi sipas të cilit besohet se “lavdia” (në kuptimin e saj absolut) i takon e tëra Allahut, duke besuar njëkohësisht se njeriu ka “lavdi relative”, pasi “lavdia i takon Allahut, të Dërguarit të Tij dhe besimtarëve”.

Po me të njëjtin kuptim bëjmë dallimin, pa i ndarë, ndërmjet: “fuqisë” (në kuptimin e saj absolut), e cila i takon e tëra Allahut, duke besuar njëkohësisht se njeriu ka “fuqi relative”, e cila e bën besimtarin e fuqishëm më të dashur tek Allahu sesa besimtarin e dobët.

Dhe pikërisht me këtë kuptim, i cili dallon, pa i ndarë, ndërmjet: sovranitetit në kuptimin e tij absolut (i cili është veçori e Vetë Hyjnores), dhe sovranitetit në kuptimin e tij relativ (i cili është veçori njerëzore),

Kjo është mënyra e perceptimit të këtij koncepti nga ana jonë që ndryshon nga ajo e havarixhëve dhe laikëve. Në lidhje me këtë, imami Ibn Hazmi ka thënë një fjalë të goditur: “Pjesë e gjykimit të Allahut është që Ai e ka vendosur gjykimin në duart e dikujt tjetër përveç Allahut!”

Këtë çështje e kam trajtuar gjerësisht në shkrimet e mia për “Islamin dhe politikën”, si dhe për “Kritikën e ekstremizmit fetar dhe jofetar” dhe kritikën e laicizmit në mendimin tonë bashkëkohor.

Sa i përket lidhjes së kësaj çështjeje me demokracinë, e kam trajtuar atë në shkrimet e mia për “shurën islame” dhe qëndrimin e saj ndaj “demokracisë perëndimore”.

Demokracia perëndimore ia jep sovranitetin dhe pushtetin kombit (të gjithë kombit), ndërsa politika sheriatike dhe shura islame ia japin sovranitetin Sheriatit hyjnor dhe e bëjnë umetin burim të pushteteve në sistemin politik.

Demokracia perëndimore e konsideron pushtetin e umetit të pavarur nga kriteret fetare të hallallit dhe haramit, ndryshe nga shura islame, e cila e kufizon pushtetin e umetit me hallallin dhe haramin fetar.

Demokracia perëndimore ia jep pushtetin masave dhe shumicës së umetit, ndërsa shura islame u përket “ehlu’l-hali ue’l-akdit”, domethënë njerëzve të mendimit dhe autoritetit, prej dijetarëve dhe prijësve, të cilëve umeti u jep autoritetin e udhëheqjes në çështjet e mendimit dhe të shoqërisë.

Prandaj, shura është – nëse lejohet të shprehemi kështu – “demokracia e matur” dhe jo “demokracia e masave”.

Përtej këtyre dallimeve, përvojat demokratike janë përvoja njerëzore, ndaj myslimani qëndron ndaj tyre me të njëjtin qëndrim që mban ndaj urtësisë. Urtësia – në kuptimin absolut – është më e denjë për t’u përvetësuar nga kushdo që e gjen atë.

Dhe nëse zbatimet e demokracisë kanë njohur forma të ndryshme të saj (demokracinë liberale, demokracinë popullore dhe demokracinë socialiste), atëherë çdo formë e këtyre demokracive është më e mirë se despotizmi.

Autor: Muhamed Imare

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

Për ekstremistin, pikënisja është akuza, ndërsa përfundimi i natyrshëm i akuzës është dënimi, në kundërshtim me atë që përcaktojnë fetë dhe ligjet: i akuzuari është i pafajshëm derisa të provohet fajësia e tij.

Ekstremistët e tepruar nxitojnë gjithmonë të mendojnë keq dhe të akuzojnë për arsyen më të vogël. Ata nuk kërkojnë justifikime për të tjerët, por hulumtojnë për të meta dhe mbledhin gabimet, për t’i shpallur me të madhe, duke e shndërruar gabimin në mëkat dhe mëkatin në kufër!!

Nëse një fjalë apo veprim mund të interpretohet në dy mënyra: në një mënyrë që nënkupton mirësi dhe udhëzim, dhe në një mënyrë që nënkupton të keqe dhe lajthitje, ata i japin përparësi mundësisë së së keqes ndaj mundësisë së së mirës, në kundërshtim me atë që është transmetuar nga dijetarët e umetit, se parimi bazë është që gjendja e myslimanit të merret si e mirë dhe të përpiqemi, sa të jetë e mundur, t’ua japim fjalëve dhe veprimeve të tij interpretimin e duhur.

Disa prej të parëve tanë thoshin: “Unë i kërkoj vëllait tim justifikime, nga një justifikim deri në shtatëdhjetë, pastaj them: “Ndoshta ai ka edhe një justifikim tjetër që unë nuk e di!”

Kushdo që i kundërshton këta në një mendim apo sjellje, bazuar në një këndvështrim të tijin, akuzohet në fenë e tij për mëkat, bidat, përbuzje të Sunetit apo për çfarëdo tjetër që ua dikton mendimi i tyre i keq.

Nëse, për shembull, i kundërshton ata për sa i përket Sunetit të mbajtjes së shkopit ose të ngrënit ulur në tokë, të akuzojnë se nuk e respekton Sunetin ose se nuk e do të Dërguarin e Allahut (a.s), për të cilin u flijofshin babai dhe nëna ime!

Mendimi i keq i këtyre nuk kufizohet vetëm te njerëzit e thjeshtë, por shtrihet edhe te njerëzit e veçantë, madje edhe te më të shquarit ndër ta. Vështirë se shpëton ndonjë jurist, predikues apo mendimtar pa u prekur nga një shkëndijë e akuzave të tyre.

Nëse një jurist jep një fetva që ia lehtëson njerëzve dhe ua largon vështirësinë, në sytë e tyre ai është njeri që tregohet i shkujdesur ndaj fesë. Nëse një predikues e paraqet Islamin në një mënyrë që i përshtatet shijes së kohës, duke folur me gjuhën e njerëzve të epokës së tij për t’ua bërë të kuptueshëm, ai akuzohet se ka pësuar disfatë psikologjike përballë Perëndimit dhe qytetërimit perëndimor… E kështu me radhë.

Akuzat nuk u ndalën as te të gjallët; ato u shtrinë edhe te të vdekurit, të cilët nuk janë në gjendje të mbrohen. Nuk lanë pa goditur me shigjetat e akuzave asnjë personalitet të shquar: ky qenka mason, ai xhehmij, tjetri mutezilit. Madje, as imamët e medhhebeve të ndjekura — pavarësisht pozitës dhe meritave që kanë gëzuar ndër myslimanët në të gjitha epokat — nuk shpëtuan nga gjuhët e tyre dhe nga mendimi i tyre i keq.

Madje, e gjithë historia e umetit, me dijen, kulturën dhe qytetërimin e tij, është prekur nga këta njerëz, ashtu siç është prekur e tashmja, madje edhe më shumë. Për një grup prej tyre, ajo është një histori trazirash dhe konfliktesh për pushtet, ndërsa për të tjerë është histori e injorancës dhe kufrit, derisa disa prej tyre kanë pretenduar se i gjithë umeti ka rënë në kufër pas shekullit të katërt hixhri! Që moti, njëri prej paraardhësve të këtyre njerëzve i tha zotërisë së njerëzimit, paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, pas një ndarjeje që ai kishte bërë: “Kjo është një ndarje me të cilën nuk është synuar kënaqësia e Allahut! Bëj drejtësi, o Muhamed, sepse ti nuk ke bërë drejtësi!”

Pasioni i këtyre njerëzve për rrënimin, e jo për ndërtimin, është i hershëm, ndërsa prirja e tyre për të kritikuar të tjerët dhe për të lëvduar veten është një dukuri e njohur. Allahu i Lartësuar thotë: “Mos e lavdëroni veten; Ai e di më së miri se kush është i devotshëm.”[1]

Sëmundja e këtyre njerëzve është mendimi i keq, i rrënjosur thellë në shpirtrat e tyre. Sikur t’i ktheheshin Kuranit dhe Sunetit, do të gjenin në to atë që mbjell te myslimani mendimin e mirë për robërit e Allahut. Nëse vëren një të metë, ai e fsheh atë, në mënyrë që Allahu ta fshehë atë në këtë botë dhe në botën tjetër; ndërsa nëse vëren një të mirë, e shfaq dhe e përhap. Një e metë që ka parë te një mysliman nuk e bën të harrojë të mirat e tij të tjera, qofshin ato që i di apo që nuk i di.

Po, mësimet islame paralajmërojnë me forcë të madhe kundër dy cilësive:

Mendimit të keq për Allahun dhe mendimit të keq për njerëzit. Allahu i Lartësuar thotë: “O ju që keni besuar! Largohuni nga shumë dyshime, sepse disa dyshime janë mëkat.”[2] Ndërsa Profet (a.s) thotë: “Ruajuni nga dyshimi, sepse dyshimi është fjala më e rreme.”[3]

Themeli i gjithë kësaj është vetëkënaqësia dhe përçmimi i të tjerëve. Prandaj, mëkati i parë ndaj Allahut në botë ishte mëkati i Iblisit, themeli i të cilit ishte vetëkënaqësia dhe mendjemadhësia: “Unë jam më i mirë se ai.” Mjafton për të na paralajmëruar kundër kësaj prirjeje hadithi i saktë profetik: “Nëse dëgjoni një njeri të thotë: “Njerëzit janë shkatërruar”, atëherë ai është më i shkatërruari prej tyre.”[4]

Ky hadith është transmetuar me zanoren fet’ha mbi kaf, pra “fehuve ehlekahum”, si folje në kohën e shkuar, që do të thotë: ai ishte shkak për shkatërrimin e tyre, për shkak të qëndrimit të tij kryelartë ndaj tyre, mendimit të keq për ta dhe dëshpërimit që u shkaktonte nga mëshira e Allahut të Lartësuar. Gjithashtu është transmetuar edhe me zanoren damme, “fehuve ehlekuhum”, që do të thotë: ai është më i shkatërruari dhe më i shpejti në shkatërrim, për shkak të vetëkënaqësisë dhe admirimit të vetvetes, si dhe akuzave që u drejton të tjerëve.

Vetëkënaqësia është një prej veseve morale shkatërruese, të cilat dijetarët tanë i kanë quajtur “mëkatet e zemrave”. Për to ka paralajmëruar hadithi profetik, i cili thotë: “Janë tri gjëra shkatërruese: koprracia së cilës i bindesh, epshi të cilit i nënshtrohesh dhe vetëkënaqësia e njeriut me veten.”

Kjo, ndonëse myslimani nuk mashtrohet kurrë nga veprat e tij, por druhet se ato mund të kenë ndonjë të metë apo mangësi që pengon pranimin e tyre, pa qenë ai i vetëdijshëm për këtë. Kurani i përshkruan besimtarët që nxitojnë në vepra të mira dhe thotë për cilësitë e tyre: “Ata që japin atë që japin, ndërkohë që zemrat e tyre janë të frikësuara, sepse do të kthehen te Zoti i tyre.”[5] Në hadith është transmetuar se ky ajet i referohet atyre që kryejnë vepra të mira, por kanë frikë se Allahu nuk do t’ua pranojë ato.

Ndër urtësitë e Ibn Ataullahut është: “Ndoshta Allahu të hap derën e bindjes ndaj Tij, por nuk të hap derën e pranimit; dhe ndoshta të cakton të biesh në mëkat, por ai bëhet shkak për arritjen tënde. Një mëkat që të lë pas vetes përulësi dhe thyerje shpirtërore është më i mirë se një adhurim që të lë pas vetes vetëkënaqësi dhe mendjemadhësi!”

Thelbi i kësaj gjendet në një urtësi të Imam Aliut (r.a), i cili ka thënë: “Një mëkat që të trishton është më i mirë tek Allahu se një vepër e mirë që të bën të vetëkënaqur.”

Ibn Mes’udi ka thënë: “Shkatërrimi qëndron në dy gjëra: vetëkënaqësia dhe dëshpërimi.” Kjo sepse lumturia nuk arrihet veçse përmes përpjekjes dhe kërkimit; ai që është i vetëkënaqur me veten nuk përpiqet, sepse mendon se ka arritur, ndërsa i dëshpëruari nuk përpiqet, sepse, sipas tij, përpjekja nuk ka asnjë dobi.

Autor: Jusuf Kardavi

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Nexhm: 32.

[2] – Sure Huxhurat: 12.

[3] – Buhariu dhe Muslimi.

[4] – Muslimi.

[5] – Sure Mu’minun: 60.

Ky emër është përmendur edhe në Kuranin fisnik, i përcaktuar me një cilësim tjetër, në fjalën e Allahut të Madhëruar: “Isai, biri i Merjemes, tha: “O Allah, Zoti ynë! Zbritna një tryezë të shtruar nga qielli, që të jetë festë për ne, për të parët dhe të fundit prej nesh, si dhe një shenjë prej Teje. Na furnizo, sepse Ti je më i miri i furnizuesve.”[1]

Ky emër është përmendur edhe në Sunetin e Profetit (a.s)

Në hadithin e Enesit (r.a), transmetohet se ka thënë: “Në kohën e të Dërguarit të Allahut (a.s) çmimet u rritën dhe njerëzit thanë: “O i Dërguari i Allahut, caktoji çmimet për ne!” Ai tha: “Me të vërtetë, Allahu është Ai që cakton çmimet, Ai që i shtrëngon, Ai që i zgjeron dhe Er-Rezzaku (Furnizuesi i madh). Unë shpresoj ta takoj Zotin tim pa pasur ndonjëri prej jush ndonjë kërkesë ndaj meje për ndonjë padrejtësi që lidhet me gjakun apo pasurinë e tij.”[2]

Rizku dhe fitimi

Për këtë arsye, dijetarët kanë bërë dallimin ndërmjet rizkut dhe fitimit. Gjëja që ha, rrobat që vesh dhe shtëpia ku banon, ky është rizku prej të cilit ke përfituar. Ndërsa shuma e pasurisë që ke grumbulluar është fitim prej të cilit mund të mos kesh përfituar drejtpërdrejt. Ajo prej së cilës përfiton drejtpërdrejt është rizku, ndërsa ajo që e ke fituar, por prej së cilës nuk ke përfituar, është fitimi.

Për fitimin do të japësh llogari: Nga e ke fituar? Dhe çfarë ke bërë me të? Edhe nëse nuk ke përfituar prej tij. Dikush që ka një miliard, çfarë ha? Ha një vakt të caktuar. Çfarë rrobash vesh? Vesh një palë rroba. Ku fle gjatë një nate? Në një shtrat të vetëm. Aftësia e njeriut për të shijuar jetën ka një kufi. Sado i pasur të jesh, sa mund të hash? Një vakt të kufizuar. Sa rroba mund të veshësh? Një palë në të njëjtën kohë. Në sa shtretër mund të flesh brenda një nate? Në një shtrat.

Pra, rizku është vetëm ajo prej së cilës ke përfituar, ndërsa fitimi është madhësia e pasurisë që ke grumbulluar. Nga kjo pasuri mund të mos kesh përfituar fare, por ajo mund ti mund të tregosh mendjemadhësi, epërsi dhe pushtet. Për çdo qindarkë që ke fituar do të japësh llogari, edhe pse mund të mos kesh përfituar prej saj.

Për këtë arsye, në disa transmetime të hershme thuhet: “Shpirti i të vdekurit rri pezull mbi arkivolin e tij dhe thotë: “O biri im! O familja ime! Mos lejoni që kjo botë të luajë me ju ashtu siç luajti me mua. E grumbullova pasurinë nga e lejuara dhe e ndaluara, pastaj e shpenzova atë në hallall dhe haram. Kënaqësia është për ju, ndërsa përgjegjësia është mbi mua.”

Rizku është dhuratë dhe furnizim

Në arabisht, “isterzekahu” do të thotë “i kërkoi atij rizk”. Edhe shiu mund të quhet “rizk”, sepse shiu bën që bimët të mbijnë; bën të mbijë gruri dhe perimet. Pra, rizku është ndër pasojat e shiut.

Besimtari duhet t’ia atribuojë rizkun Allahut dhe jo dikujt tjetër

Sa i përket fjalës së Allahut të Madhëruar: “Dhe ju e bëni rizkun tuaj përgënjeshtrim.”[3]

Kur bien shumë shi, dëgjojmë dikë të thotë: “Ka një sistem të presionit të ulët të përqendruar mbi Qipro, i cili është duke ardhur drejt nesh.” Ndërkohë që ky është rizku i Allahut, mirësia e Allahut dhe mëshira e Allahut. Ne ia atribuojmë rizkun vetëm shkaqeve tokësore. Për këtë Allahu thotë: “Dhe ju e bëni rizkun tuaj përgënjeshtrim.”

Në një hadith të saktë transmetohet nga Zejd ibn Halid el-Xhuhenij se: I Dërguari i Allahut (a.s) na fali namazin e sabahut në Hudejbije, pas një nate gjatë së cilës kishte rënë shi. Kur e përfundoi namazin, u kthye nga njerëzit dhe u tha: “A e dini se çfarë tha Zoti juaj?” Ata thanë: “Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më së miri.” Ai tha: “Ai tha: “Disa prej robërve të Mi u gdhinë besimtarë në Mua dhe disa jobesimtarë. Ai që tha: “Na ra shi me mirësinë dhe mëshirën e Allahut”, është besimtar në Mua dhe jobesimtar në yje. Ndërsa ai që tha: “Na ra shi për shkak të filan ylli”, është jobesimtar në Mua dhe besimtar në yje.”[4]

Në lidhje me këtë hadith, ka njerëz që çdo gjë që ndodh ia atribuojnë vetëm shkaqeve tokësore. Për shembull, kur një tërmet shkatërron gjithçka, dikush të thotë: “Ishte thjesht një çrregullim në koren e Tokës.” Por pse ndodhi pikërisht këtu dhe jo diku tjetër? Ndërkohë që Allahu i Madhëruar thotë: “Zoti yt nuk do t’i shkatërronte vendbanimet padrejtësisht, ndërkohë që banorët e tyre ishin njerëz që përmirësonin gjendjen.”[5]

Njeriu duhet t’ia atribuojë shkaqet Shkaktarit të shkaqeve, në mënyrë që të pajtohet dhe të sillet me Të:

Njeriu duhet t’ia atribuojë shkaqet Shkaktarit të shkaqeve, Krijuesit të qiejve dhe të tokës, në mënyrë që të lidhet me Të dhe të pajtohet me Të. Për këtë arsye, nuk duhet ta shpjegojë atë që ndodh vetëm me shkaqe tokësore e politeiste; i jep shpjegim asaj që ndodh duke e lidhur me shkaqe tokësore, ndërsa Shkaktari i shkaqeve është Allahu, dhe kjo bëhet për një urtësi jashtëzakonisht të madhe.

Furnizimet janë dy llojesh: furnizime të dukshme dhe furnizime të padukshme:

Furnizimet janë dy llojesh: furnizime të dukshme, si ushqimet për trupin. Shikoni tregun e zarzavateve: sasi të mëdha frutash, sasi të mëdha perimesh, prodhime bujqësore, grurë, dele; shifra marramendëse. Të gjitha këto janë furnizime për robërit e Allahut, ushqime për trupin.

Por ka edhe furnizime të padukshme, të cilat janë dituria dhe besimi. Kur Allahu i Madhëruar i dhuron një njeriu kuptimin e Librit të Allahut, kjo është një furnizim. Meqë ra fjala, dituria është lloji më i lartë i furnizimit. Dëshmia për këtë është fjala e Allahut të Lartësuar: “Sikur të mos ishte mirësia dhe mëshira e Allahut ndaj teje, një grup prej tyre do të përpiqej të të çonte në humbje, por ata nuk çojnë në humbje askënd tjetër përveç vetvetes dhe nuk mund të të dëmtojnë aspak. Allahu të shpalli Librin dhe Urtësinë dhe të mësoi atë që nuk e dije. Mirësia e Allahut ndaj teje është vërtet e madhe.”[6] Kur ai arriti pjekurinë e plotë dhe u bë i qëndrueshëm, Ne i dhamë urtësi dhe dituri. Kështu i shpërblejmë bamirësit”[7]

Allahu i Madhëruar i ka dhënë pasuri edhe atij që nuk e donte, edhe atij që e donte. Le të jemi objektivë: Ai ia dha pasurinë Karunit, të cilin nuk e donte, dhe e urdhëroi: “Kërko, nëpërmjet asaj që Allahu të ka dhënë, banesën e botës së ardhshme, por mos e harro edhe pjesën tënde në këtë botë. Bëj mirë, ashtu siç të ka bërë mirë Allahu, dhe mos kërko të bësh çrregullime në tokë, sepse Allahu nuk i do çrregulluesit.”[8]

Dhe ia dha atë edhe hazreti Othmanit, të cilin e donte. Ai shpenzoi për ushtrinë e vështirësisë, dhe Profeti i nderuar tha: “Abdurrahman ibn Semura tregon: Othmani erdhi te Profeti (a.s) me një mijë dinarë në mëngën e tij, në kohën kur po përgatitej ushtria e vështirësisë, dhe i derdhi ato në prehrin e tij. E pashë Profetin (a.s) duke i rrotulluar ato në prehrin e tij dhe duke thënë: “Asgjë nuk do ta dëmtojë Othmanin pas asaj që bëri sot.”[9]

Ai ia dha pushtetin Faraonit, të cilin nuk e donte, dhe ia dha edhe Hazreti Sulejmanit, të cilin e donte. Por çfarë u dha atyre që i do? Pushteti nuk është masë vlerësimi dhe as pasuria nuk është masë vlerësimi. Por ata që Ai i do, janë profetët “Kur ai arriti pjekurinë e plotë dhe u bë i qëndrueshëm, Ne i dhamë urtësi dhe dituri.”

Prandaj, nëse Allahu të dhuron një furnizim të atij lloji që ua ka dhuruar të dashurve të Tij, falënderoje Allahun e Madhëruar.

Sepse në sipërfaqen e rruzullit tokësor ka njerëz që adhurojnë minjtë; të tjerë që adhurojnë organin seksual mashkullor; të tjerë që adhurojnë dallgët e detit; të tjerë që adhurojnë lopët; të tjerë që adhurojnë diellin dhe hënën; të tjerë që adhurojnë gurët, e kështu me rradhë. Ndërsa Allahu i Madhëruar na ka nderuar duke na mundësuar që të adhurojmë Krijuesin e qiejve dhe të tokës.

Allahu i Madhëruar është Furnizuesi; Ai ka garantuar se do ta plotësojë furnizimin, qoftë edhe pas një kohe:

Sa i përket Allahut, i Lartësuar qoftë Ai, Ai është Furnizuesi. Është Ai që i furnizon të gjitha krijesat dhe është Ai që i ka përcaktuar furnizimet e tyre përpara se të krijonte krijesat. “Allahu është Ai që ju krijoi, pastaj ju furnizoi; më pas ju bën të vdisni e pastaj ju ringjall. A ka ndonjë prej ortakëve tuaj që mund të bëjë diçka të tillë? I lavdëruar dhe i lartësuar është Ai mbi gjithçka që ata i shoqërojnë.”[10]

Pra, ti e dërgon djalin tënd në një vend evropian për të studiuar dhe, që të jesh i qetë, i dërgon shpenzimet e tij për gjashtë vjet njëherësh, në mënyrë që të jesh i qetë. Allahu i Madhëruar thotë: “Allahu është Ai që ju krijoi”— kjo është folje në kohën e shkuar. Pastaj thotë: “pastaj ju furnizoi”. Nuk tha: “pastaj do t’ju furnizojë”, por tha: “pastaj ju furnizoi”.

Allahu i Madhëruar është Furnizuesi dhe ka garantuar se do ta plotësojë furnizimin, qoftë edhe pas një kohe. Çdo njeri ka një furnizim të caktuar tek Allahu, por ai i vjen në kohën e përcaktuar për të. Është thënë: “Kush kërkon ta marrë një gjë përpara kohës së saj, ndëshkohet duke u privuar prej saj.” Asnjë shpirt nuk do të vdesë pa e marrë plotësisht furnizimin e vet. Prandaj, Profeti (a.s)  ka thënë: “O njerëz! Kini frikë Allahun dhe kërkoni në mënyrë të denjë, sepse asnjë shpirt nuk do të vdesë pa e marrë plotësisht furnizimin e vet, edhe nëse ai vonohet. Prandaj, kini frikë Allahun dhe kërkoni në mënyrë të denjë. Merrni atë që është e lejuar dhe lini atë që është e ndaluar.”[11]

Në një transmetim tjetër thuhet “Zgjidhni zanatet tuaja në mënyrë të denjë.” Zgjidh një zanat të ndershëm; zgjidh një zanat që u sjell dobi njerëzve dhe nuk ua zhvat pasurinë atyre. Zgjidh një zanat që u sjell dobi njerëzve dhe nuk mbjell frikë në zemrat e tyre. Zgjidh një zanat prej të cilit përfitojnë njerëzit përreth teje dhe mos zgjidh një zanat që e ndërton të ardhurën tënde mbi rrënojat e të tjerëve.

Sepse gjërat që janë më të lidhura me jetën e njeriut janë furnizimi i tij, zanati i tij dhe bashkëshortja e tij. Automjeti ndërrohet, shtëpia ndërrohet; ndërsa bashkëshortja, nëna e fëmijëve të tij, dhe zanati i tij, janë çështje të një tjetër natyre.

Nëse zanati është në kundërshtim me metodën e Allahut, atëherë ekziston një problem: ti je i privuar vazhdimisht nga afrimi me Allahun.

Furnizimet e Allahut të Madhëruar janë të panumërta dhe të pallogaritshme:

Në ajetin e nderuar thuhet: “O njerëz! Kujtoni mirësinë e Allahut ndaj jush. A ka ndonjë krijues tjetër përveç Allahut, që t’ju furnizojë nga qielli dhe toka? Nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Tij. Atëherë, si po largoheni nga e vërteta?”[12]

Disa dijetarë kanë thënë: “Furnizim” është emërtimi për çdo gjë me të cilën ushqehet njeriu ose çdo krijesë tjetër. Por kjo fjalë përfshin furnizimin e kësaj bote dhe të botës së ardhshme.

Hyrja në Xhenet është furnizim; shpëtimi në Ditën e Gjykimit është furnizim; dituria në këtë botë është furnizim; nxjerrja e përsosmërisë nga Allahu është furnizim; butësia është furnizim; devotshmëria është furnizim.

Ne, fare thjesht, kur dëgjojmë fjalën “furnizim”, menjëherë mendojmë vetëm për pasurinë. Mund të gjesh një njeri me të ardhura të kufizuara, por që gëzon dituri të madhe, ka emër të mirë, gëzon qetësi shpirtërore, gëzon suksesin dhe ndihmën e Allahut të Madhëruar, ose gëzon një ndikim të madh tek njerëzit. Shuma e pasurisë së tij mund të jetë shumë e vogël, por vlera e tij tek Allahu mund të jetë jashtëzakonisht e madhe.

Prandaj, nuk duhet të mendojmë se çdo herë që përmendet fjala “furnizim”, ajo nënkupton pasuri. Jo! Furnizimet e Allahut të Madhëruar janë të panumërta dhe të pallogaritshme. Allahu i Madhëruar ka thënë: “Elif-Lam-Mim. Ky është Libri, në të cilin nuk ka dyshim; është udhëzim për të devotshmit, të cilët besojnë në të padukshmen, e falin namazin dhe shpenzojnë nga ajo me të cilën Ne i kemi furnizuar.”[13]

Allahu i Madhëruar e ka marrë përsipër furnizimin e robërve të Tij:

Ndonjëherë Allahu i Madhëruar i jep një njeriu pozitë dhe autoritet; nëpërmjet kësaj pozite zgjidhen shumë probleme. Kjo është një kapital. Njerëzit të respektojnë, i binden urdhrit tënd. Përdore këtë autoritet për t’u shërbyer njerëzve, për t’u zgjidhur atyre problemet dhe për të shpëtuar atë që ka nevojë të shpëtohet.

Në ajetin e nderuar thuhet: “Nuk ka asnjë gjallesë në tokë që të mos e ketë furnizimin e saj tek Allahu. Ai e di vendqëndrimin dhe vendin e saj të prehjes. Të gjitha janë të shënuara në një Libër të qartë.”[14]

Edhe milingona që ecën mbi një shkëmb të fortë, në një natë të errët, furnizimi i saj është nga Allahu.

Edhe kafshët që jetojnë në majat e maleve kanë furnizimin e tyre. Në majat e maleve ka burime uji. Madje, në lartësi të mëdha, në vende ku jetojnë dhitë e egra, ka burime uji për to. Kjo do të thotë se këto burime kanë një sistem furnizimi që shtrihet nën male deri në lartësi edhe më të mëdha.

Në Aruad ka një burim. Reshjet e shiut në Aruad nuk mjaftojnë për të ushqyer këtë burim; rezervuari i tij ndodhet në Tartus dhe furnizimi i tij shtrihet nën det.

Në Indonezi ka trembëdhjetë mijë ishuj. Nuk ka asnjë ishull pa një burim uji të ëmbël.

Këto janë prej shenjave të Allahut që dëshmojnë madhështinë e Tij.

Madhështia e njeriut është të hajë furnizimin që Allahu ia ka caktuar, përmes një rruge të ligjshme:

Madje edhe ushqimi i ndaluar që njeriu konsumon është furnizim nga Allahu. Po sjell një shembull që zakonisht e përsëris shpesh:

Në një kopsht ka pemë molle. Pema e shtatë, dega e tretë, dega e imët e katërt, molla e pestë — ajo mollë është e caktuar për filanin. Ajo është e tij.

Filani mund ta blejë me paratë e tij, mund ta hajë si mik, sepse është ftuar nga pronari i saj, mund ta marrë dhuratë, mund ta vjedhë ose mund ta lypë.

Lypja, vjedhja, dhurata, mikpritja dhe blerja janë zgjedhja e tij. Por vetë molla është caktuar për të.

Madhështia e vërtetë është që ta hash furnizimin që Allahu ta ka caktuar, përmes një rruge të ligjshme.

Në këtë kontekst, mund të përmendim hadithin, në të cilin Profeti (a.s) ka thënë: “Xhibrili më frymëzoi në zemër: “Asnjë shpirt nuk do të vdesë pa e plotësuar furnizimin e vet, edhe nëse ai vonohet. Prandaj, kini frikë Allahun dhe kërkoni në mënyrë të denjë.”

Mos e poshtëro veten! Mos u përul para një të pasuri dhe as para një të fuqishmi. Kërkojini nevojat tuaja me dinjitet, sepse gjërat zhvillohen sipas caktimeve.

Një herë më vizitoi një vëlla në moshë të madhe. I ofrova një mikpritje modeste. Ai mori kafshatën e parë nga ajo që i kisha ofruar dhe, para se ta hante, tha:

“I lavdëruar qoftë Ai që na e ka ndarë këtë dhe që nuk harron askënd nga mirësia e Tij.”

Besojeni këtë: Allahu i Madhëruar nuk harron askënd nga mirësia e Tij.

Ai të ka krijuar; ka marrë përsipër furnizimin tënd; ka marrë përsipër martesën tënde; ka marrë përsipër punën tënde.

Mos u mërzit! Mos u shqetëso! Mos e humb shpresën! Mos u anko!

“I lavdëruar qoftë Ai që na e ka ndarë këtë dhe që nuk harron askënd nga mirësia e Tij.”

Edhe njerëzit e kësaj bote që vjedhin, ajo që marrin është furnizim nga Allahu i Madhëruar; ata kanë zgjedhur ta marrin atë nëpërmjet vjedhjes dhe do të japin llogari për këtë. Por vetë furnizimi ishte caktuar për ta.

Dështimi i veprave në fundin e kohëve si pasojë e:

1 — Përhapjes së imoralitetit:

Vëllezër të nderuar! Ndonjëherë njeriu çuditet: gjërat zhvillohen në dëm të botës islame. Ata jetojnë mbi pasuri të jashtëzakonshme, zotërojnë një pozitë strategjike të mahnitshme, e megjithatë këto pasuri nuk u përkasin atyre; vjen dikush dhe ua merr me forcë.

Por sikur Profeti (a.s) të ishte mes nesh, në këtë hadith, thotë: “O bashkësi e muhaxhirëve! Janë pesë gjëra me të cilat, nëse sprovoheni dhe ato ju bien, kërkoj mbrojtje tek Allahu që të mos i arrini: Nuk është shfaqur kurrë imoraliteti në një popull, derisa ta bëjnë publik atë, pa u përhapur mes tyre sëmundje që nuk kanë ekzistuar te paraardhësit e tyre. Nuk kanë pakësuar masën dhe peshoren pa u goditur nga vite thatësire, vështirësi e madhe ekonomike dhe padrejtësia e pushtetarit ndaj tyre. Nuk e kanë penguar zekatin e pasurisë së tyre pa iu ndaluar shiu nga qielli; dhe, po të mos ishin kafshët, nuk do të binte shi mbi ta. Nuk e kanë shkelur besën e Allahut dhe besën e të Dërguarit të Tij pa u dhënë mundësi një armiku të huaj të sundojë mbi ta dhe t’u marrë një pjesë të asaj që kanë në duart e tyre. Dhe kur prijësit e tyre nuk gjykojnë sipas Librit të Allahut, por zgjedhin prej asaj që ka shpallur Allahu, Allahu bën që lufta e tyre të jetë mes tyre.”[15]

Sot, homoseksualët në botë kanë organizatat e tyre, kanë drejtuesit e tyre, kanë institucionet që u referohen, kanë karta dhe kërkojnë nga qeveritë që të trajtohen njësoj si qytetarët e tjerë. Shumë qeveri u janë përgjigjur këtyre kërkesave.

Ndonjëherë ndodh që një ambasador i një shteti të fuqishëm të ketë një ceremoni lamtumire në kryeqytet dhe të shkojë së bashku me partnerin e tij seksual. Madje, sipas ligjeve të disa vendeve perëndimore, partnerit seksual mund t’i jepet shtetësia. Nëse dikush ka një partner seksual nga një vend shumë i zhvilluar, partneri i tij mund të ketë të drejtën për shtetësi. Madje ka edhe kompensime.

Profeti (a.s) tha: “derisa ta bëjnë publik atë.”

Homoseksualiteti është një devijim i rrezikshëm që bie ndesh me natyrën e lindur të njeriut. Në shumë vende ai është i njohur edhe në kuadrin ligjor; personi që e praktikon respektohet dhe gëzon të gjitha të drejtat dhe përfitimet që i jepen një personi të martuar.

2 — Përhapjes së sëmundjeve:

Ai tha: “Nuk është shfaqur kurrë imoraliteti në një popull, derisa ta bëjnë publik atë, pa u përhapur mes tyre murtaja dhe sëmundje që nuk kanë ekzistuar më parë te paraardhësit e tyre.”

Domethënë, si AIDS-i. Dikur, nëse një njeri udhëtonte dhe dikush i trokiste në derë natën, i rrëqethej trupi nga frika e Allahut dhe nuk e hapte derën; ndërsa sot mund t’i rrëqethet trupi, por nga frika e AIDS-it. “Të pangopur ndaj jush; e kur vjen frika, i sheh duke të vështruar me sytë që u rrotullohen si të atij që është në agoni të vdekjes. Por, kur frika largohet, ju godasin me gjuhë të mprehta, të pangopur për të mira. Të tillët nuk kanë besuar, prandaj Allahu ua bëri të pavlefshme veprat e tyre. Kjo është e lehtë për Allahun.”[16]

3 — Përhapjes së mashtrimit:

“Dhe nuk e kanë pakësuar masën dhe peshoren pa u goditur nga vite thatësire, vështirësi e madhe ekonomike dhe padrejtësia e pushtetarit ndaj tyre.”

Mashtrimi — lloje të ndryshme mashtrimi.

“Dhe nuk e kanë penguar zekatin e pasurisë së tyre pa iu ndaluar shiu nga qielli; dhe, po të mos ishin kafshët, nuk do të binte shi mbi ta.”

Kushtojini vëmendje tani:

“Dhe nuk e kanë shkelur besën e Allahut dhe besën e të Dërguarit të Tij pa u dhënë Allahu mundësi një armiku të huaj të sundojë mbi ta dhe t’u marrë një pjesë të asaj që kanë në duart e tyre.”

Në luftën e parë, shtatëqind miliardë u transferuan nga vendet tona drejt vendeve perëndimore, dhe në çdo luftë mijëra miliarda transferohen nga vendet tona drejt Perëndimit.

4 — Mosgjykimit sipas Librit të Allahut:

“Dhe kur prijësit e tyre nuk gjykojnë sipas Librit të Allahut dhe nuk zgjedhin atë që ka shpallur Allahu, Allahu bën që lufta e tyre të jetë mes tyre.”

Luftërat civile.

“Dhe kur prijësit e tyre nuk gjykojnë sipas Librit të Allahut dhe nuk zgjedhin atë që ka shpallur Allahu, Allahu bën që lufta e tyre të jetë mes tyre.”

Një armik u vihet mbi krye dhe u merr atë që kanë në duart e tyre.

“U ndalohet shiu nga qielli.”

Të gjitha këto janë ndër gabimet që myslimanët i kryejnë në fundin e kohëve.

Dituria është më fisnikja ndër dy furnizimet: furnizimi i trupave dhe furnizimi i shpirtrave:

Dijetarët kanë thënë: Furnizimi i trupave është përmes ushqimeve, ndërsa furnizimi i shpirtrave është përmes diturisë.

Dituria është furnizim dhe dituria është më fisnikja ndër dy llojet e furnizimit.

Nëse Allahu të veçon me të ardhura të bollshme, me të cilat ha ushqimet më të mira, ndërsa një rob tjetër e veçon me furnizimin e diturisë, dije me bindje të plotë se ai rob është më i nderuar tek Allahu se ti, sepse atij i është dhënë furnizimi i shpirtrave dhe i qenieve njerëzore, domethënë dituria.

Allahu i Madhëruar ka thënë: “Kur ai arriti pjekurinë e plotë dhe u bë i qëndrueshëm, Ne i dhamë urtësi dhe dituri. Kështu i shpërblejmë bamirësit.”

“Transmetohet nga Ebu Hurejra (r.a) se i Dërguari i Allahut (a.s) e ndaloi vazhdimin e agjërimit pa ndërprerje. Ata i thanë: “Por ti e vazhdon agjërimin.” Ai tha: “Ju nuk jeni si unë; Zoti im më ushqen dhe më jep të pij.” Jezidi tha: “Unë e gdhij natën, ndërsa Zoti im më ushqen dhe më jep të pij. “[17]

Për Allahun, ndonjëherë disa vëllezër janë në një kuvend, një kuvend i begatë, ku ndihet prania e mirësisë, ka dritë, gëzim, dashuri, afërsi dhe përmendje të Allahut. Ai të thotë: “U ula në një kuvend që nuk do ta harroj gjithë jetën.”

Atij i shërbyen vetëm një gotë çaji dhe asgjë tjetër. Ndërsa në raste të tjera ndodh që në sofër shtrohet një ushqim i mrekullueshëm, me ngjyra, lloje dhe shumëllojshmëri, dhe njerëzit thonë: “Nuk u ndjemë mirë, nuk u gëzuam.”

Disa dijetarë kanë thënë: “Furnizuesi është Ai që ushqen shpirtrat e trupave me suksesin e Tij dhe i qetëson zemrat e të mirëve me besimin e tyre tek Ai.”

Pra, Furnizimi është dy llojesh: furnizimi i trupave dhe furnizimi i shpirtrave.

Kështu që ne kemi nevojë për furnizimin e trupave, por mos harroni nevojën tuaj më të madhe për furnizimin e shpirtrave, për njohjen e Allahut: “…dhe të mësoi atë që nuk e dije. Mirësia e Allahut ndaj teje është vërtet e madhe.”

Autor: Ratib Nabulsi

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Maide: 114.

[2] – Tirmidhiu.

[3] – Sure Vakia: 82.

[4] – Buhariu.

[5] – Sure Hud: 117.

[6] – Sure Nisa: 113.

[7] – Sure Kasas: 14.

[8] – Sure Kasas: 77.

[9] – Tirmidhiu.

[10] – Sure Rum: 40.

[11] – Ibn Maxheh.

[12] – Sure Fatir: 3.

[13] – Sure Bekare: 1 – 4.

[14] – Sure Hud: 6.

[15] – Ibn Maxheh. Hadithi është Hasen Sahih.

[16] – Sure Ahzab: 19.

[17] – Muslimi.

“Njerëzit me udhëzimin më të plotë janë ata që bëjnë xhihadin më të madh. Xhihadi më i detyrueshëm është xhihadi kundër vetvetes, epshit, shejtanit dhe dynjasë. Kush i lufton këto katër gjëra, Allahu do ta udhëzojë në rrugët e kënaqësisë së Tij që të çojnë në Xhenet.”

By: ardhmëriaonline.com

Por nëse është i ri, i zjarrtë dhe i paditur, kjo mund ta çojë në ndjenjën e guximit të tepruar dhe në bindjen se meriton të drejtojë “karrocën” e jetës, e mbushur me “bukuri”, duke menduar se kjo është burrëri.

Ndërsa gjendja është krejt ndryshe për atë që arrin pushtet nën vete dhe i rriten llogaritë, qofshin bankare, shoqërore, prestigjioze apo edhe përvoja shkencore, deri në kufijtë e arrogancës. Ai kalon në një shkallë ku hyn në garë me Zotërimin hyjnor, duke menduar se është një “Zot i lartë” përveç Allahut.

Më pas, kalojmë te rasti i vajzës së re elegante me flokë të shpërndarë, e cila pretendon pavarësi ose “çlirim”. Sa shumë prej atyre që u shkëputën nga turma, u gëlltitën nga ujqërit!

Në strukturën psikologjike të njeriut, ai e do shfaqjen dhe në thelb është krijuar për këtë (siç thotë Zoti: “Unë po vendos në tokë një mëkëmbës”). Prandaj çdo njeri i arsyeshëm duhet të përpiqet të arrijë këtë rol. Njeriu kaloi nga epoka e hershme, në atë të gurit, pastaj në epokën fosile, të bronzit, dhe më pas u zhvilluan epokat, popujt dhe qytetërimet, deri në kohën tonë “të gënjeshtërt”, në epokën e post-modernitetit dhe zhvillimit—epokë në të cilën u shpall “vdekja e arit” dhe u shfaqën monedhat digjitale, tregtimi dhe inteligjenca artificiale.

Por, pavarësisht gjithçkaje ku ka arritur njeriu, madje edhe nëse ka udhëtuar në hapësirë (nëse kjo është e vërtetë), njerëzimi ende është në neglizhencë të plotë ndaj dimensionit shpirtëror, për të cilin u zbritën ligjet hyjnore dhe u vendos feja. Prandaj njeriu ka nevojë të domosdoshme për ngushëllim shpirtëror dhe për ujë me të cilin pastron zemrën dhe ndërgjegjen; sa shumë rënkime i ka shkaktuar vetë zemra dhe sa shumë klithma burojnë nga brendia e saj!

Allahu e krijoi njeriun dhe e formësoi me dy dimensione: trupor (konstruktin fizik), i cili është i zbrazët dhe nëse lihet pas dore ligështohet, dhe dimensioni tjetër, më i rëndësishmi, ai moral dhe shpirtëror. Sprova e trupit është dy llojesh: njëra e lehtë, e cila ka shërim, dhe tjetra është vdekja, për të cilën nuk ka shërim.

Sa i përket shpirtit, ai është shkaku përmes të cilit u formuan qytetërimet dhe u takuan popujt dhe zemrat u anuan drejt njëra-tjetrës. Këtu shfaqen sprovat: Zoti i ka vendosur njeriut tri dëshira, të cilat, edhe pse lidhen me trupin, kanë natyra të ndryshme. E para është dëshira e ushqimit për të siguruar ekzistencën; e dyta, më e rëndësishmja, është dëshira e epshit për sigurimin e riprodhimit dhe vazhdimësisë; dhe e treta, por më e rëndë dhe më e vështira, të cilën nuk e arrin kush përveç atyre me fat të madh, është dëshira e mendjes, sepse jo çdo sy sheh vërtet.

“Për Allahun ne jemi…”

Kur vizatojmë në imagjinatën e fëmijërisë suksese, vendosim qëllime dhe përpiqemi me të gjitha forcat t’i arrijmë ato, pastaj papritmas shfaqet një pengesë ose një kufi ndarës, fillon beteja e mendjes dhe kjo është “dëshira e tretë”: ose qëndrimi dhe përballja, ose ikja!

Ke arritur sukses dhe ke realizuar një pjesë të asaj që shpresoje, por sheh se ke marrë vetëm gurë, ndërsa maja mbetet ende më e lartë, më e madhe dhe më e largët. Këtu vjen loti: ose “ah sikur të mos kisha lëvizur fare”, ose “ah sikur të mund të qëndroja këtu”, ose—më e rënda—humbja e motivimit për të vazhduar drejt asaj që synon.

Por është e çuditshme se si dëshira e mendjes mund të lidhet me një shtysë të brendshme që lidhet në mënyrë të pazakontë me prirjen e sfidës ose me atë që njerëzit e Shamit e quajnë “mukajara” (sfidim i tjetrit). Atëherë ndien nevojën për ta arritur suksesin për të shijuar kënaqësinë e arritjes, apo atë që quhet ekstaza e ndjenjës.

Por ndërsa je në rrugën drejt asaj maje dhe qëllimi të vizatuar, mund të të tradhtojë këmba, ose të lëndohet krahu, ose të të dobësohet vullnet, çfarë do të bësh atëherë? A nuk është kjo një ndjenjë dobësie? Apo ndoshta ndien një butësi nga Allahu, sikur Ai po të përgatit për diçka më të madhe? Atëherë ti shtrëngon veten dhe i thua shpirtit: “Durim, o shpirt, sepse nesër është pushimi i të lodhurve!”

Pasuria, mendimi, feja, prejardhja, njohuria dhe karizma janë ngritëse dhe ulëse të gjendjes së njeriu, pas mirësisë së Allahut. Dhe nuk po e teproj; këtë e thonë shumë njerëz rreth nesh, edhe paraardhësit, madje edhe popujt e mëhershëm dhe tregimet e profetëve fisnikë. A nuk i thanë banorët e Medjenit profetit të tyre Shuajb: “Po të mos ishte familja jote, do të të kishim vrarë me gurë, dhe ti nuk je i nderuar tek ne”? Pra, po të mos ishte fisi dhe farefisi, do të silleshin ndryshe me të. Kjo është diçka që ka si të vërtetën ashtu edhe të gabuarën: të shohësh vetëm origjinën pa degët është injorancë e përbërë, ndërsa të shohësh vetëm degët pa origjinën është gjykim i mangët.

Nëse shikojmë, për shembull, ndërtuesit e trupit (bodybuilders) ose atletët profesionistë në kulmin e rinisë së tyre, trupat e tyre—dhe në një aspekt edhe shpirtrat e tyre—janë si mbështetje dhe shok. Por sapo trupi dobësohet, flokët thinjen dhe ecja ndryshon, ata ndihen të lënë pas dhe sytë u mbushen me lot: si nuk arrita dot ta mbaj as një “dumbbell 5 kg”? Sa e dhimbshme!

“Nëse të ka rrethuar kujdesi… dhe të kam formuar për Veten Time.”

A e di sa ngushëllim, bukuri dhe qetësi shpirtërore ka në një fjalë të vetme?

Kur “këndi i fortë” nuk është thjesht ndihmës, por vetë Krijuesi—jo një krijues që lë krijesën e vet, por një përkujdesje e vazhdueshme dhe absolute—atëherë vjen qetësia, sikur një mbulesë që mbulon çdo anë të trupit që dridhet nga i ftohti, ose trupin që është lagur nga uji dhe sapo çlirohet nga pesha e pikave, shfaqet kuptimi i bukurisë.

Dhe dije, o shok, se edhe kostoja e krijimit hyjnor nuk është e lehtë; ajo nuk shpërndahet falas. Përkundrazi, ai që e “merr” këtë mirësi duhet të jetë bujar në dhënie, që të kuptojë vetë konceptin e dhurimit dhe të arrijë stabilitetin shpirtëror. Sepse “manuali hyjnor” kërkon të shmangësh çdo gjë që dëmton apo shkatërron krijimin e Zotit. Vetëm atëherë arrin mbrojtjen dhe përfshirjen hyjnore.

Edhe në aspektin psikologjik—që është më i rëndësishëm se trupi—duhet kujdes në fjalë, siç thuhet: “shkund mendjen mirë para se të flasësh”. Sepse fjala vret!

Çfarë do të ndodhte nëse një udhëheqës do të kujdesej për zemrat e atyre që ka nën vete po aq sa kujdeset për llogarinë bankare? Projektet dhe njerëzit do të garonin për të ardhur tek ai. Dhe sikur çdo njeri me zemër të shëndoshë të trajtonte zemrat e të tjerëve me dashuri dhe drejtësi, jo me përçmim dhe lartësim, popujt nuk do të luftonin përveçse me lule.

Kur sheh rrjedhën e jetës së profetëve Musa, Isa dhe Muhamed (paqja qoftë mbi ta), dhe sa sprova e dhimbje u ndërthurën me shpresa, dhe si Allahu i formësoi fatet e tyre dhe i mbrojti edhe në mesin e armiqve të tyre, atëherë njeriu detyrohet të mendojë thellë për lidhjen mes krijimit “nën kujdesin e Allahut”.

Kur robi i mirë vuan dhe përpiqet të arrijë “këndin e fortë” që i qëndron përballë shtypjes, zhgënjimit apo rrëzimit shpirtëror, urtësia e Allahut ndonjëherë është që njeriu të sprovohet me jetën deri në atë pikë sa të dëshirojë vdekjen—atë që Allahu e ka bërë për robërit e Tij.

Kështu shfaqet madhështia e “këndit të fortë”, që shëron plagët e së kaluarës dhe i jep njeriut të shohë bukurinë e të qenit i formuar nën kujdesin e Allahut.

“…ose të strehohem në një mbështetje të fortë…”

A e di kush e ka thënë, si e ka thënë, kujt ia ka thënë, apo për kë e ka thënë?

Njeriu, nëse nuk edukohet nga një sheriat, ligj, ndalim moral apo frenim i brendshëm, bëhet i egër në natyrë, i prirur drejt sjelljes shtazore dhe ndërhyrës në veprimet e tij. Me arritjen e rinisë së plotë, forcës, prestigjit dhe synimeve të tij, ai mendon se nëse bie, do të gjejë dikë që ta mbajë. Por gënjen kush thotë se njerëzit nuk kanë nevojë për njerëzit; përkundrazi, Allahu thotë: “dhe Ne i kemi bërë disa prej jush për disa të tjerë mjet shërbimi”, që do të thotë se Allahu i ka vënë njerëzit në shërbim të njëri-tjetrit dhe për këtë i ka krijuar.

Por natyra njerëzore shpesh e tepron kur nevojat themelore plotësohen pa kosto apo sakrificë, dhe humbet ndjenja e vlerës, sepse gjërat i vijnë lehtë. Kur përpiqesh të çlirohesh nga padrejtësia, të përballesh me shtypjen, pasi ke kaluar vite rrahjeje, fyerjesh, robërie dhe dëbimi, ndërsa bota e tërë nuk sheh, nuk dëgjon, nuk flet—por megjithatë e di me siguri gjendjen tënde—dhe pastaj, sapo shkund pluhurin e poshtërimit dhe i thua tiranit “mjaft!”, ose lufton me gjithë forcën tënde kundër një pushtuesi të tokës, nderit dhe fesë tënde, pas mijëra goditjesh mbi popullin tënd dhe shenjtëritë e tua, të thonë: “ti e fillove i pari?”

Allahu i mallkoftë ata që kanë lindur këto krijesa të egra!

Pastaj detyrohesh të vazhdosh të denoncosh padrejtësinë dhe shtypjen, duke shkelur edhe vetë natyrën e pastër njerëzore. Dhe kur ke kundërshtuar “zotin e rremë” që është epshi, atëherë quhesh rebel, gabimtar dhe më i keqi ndër të këqijtë; dhe gjërat përmbysen.

Thanë: “Nxirreni familjen e Lutit nga qyteti juaj…” Do të ishte më mirë të thoshin: janë rebelë, të prapambetur, ose po prishin rendin shoqëror dhe sigurinë kombëtare! Por jo—refuzimi i tyre ishte: “Ata janë njerëz që pastrohen!”

Për Zotin, çfarë logjike dhe çfarë mendjeje është kjo?! Gjykatat e tyre të devijuara e konsiderojnë pastërtinë si krim dhe e quajnë atë prapambetje dhe kundërshtim të zakoneve të shtrembëruara dhe natyrës së degjeneruar.

Ata e sulmuan popullin e Lutit sikur të kishin kryer krimin më të madh, vetëm sepse ata thërrisnin në udhëzim dhe të vërtetë. Por pastaj u sollën edhe më keq, derisa thanë: “Ata janë njerëz që urdhërojnë të mirën, pastërtinë, mbulesën dhe moralin e lartë…”

Imagjino këtë gjendje… me një profet fisnik të Zotit, me vlerë të madhe, por i ngushtohet toka ndërsa përpiqet të luftojë të pavërtetën. Madje përpiqet që të paktën t’i urdhërojë familjes së tij të bojkotojë mendimin apo veprën e tyre, por sa do të donte që populli i tij ta kuptonte…

Më pas goditet edhe brenda shtëpisë së tij, sepse gruaja e tij ndan të njëjtin fat me ta. Dhe ajo që është bashkëshortja, mbështetja dhe ngushëllimi i tij, bëhet pjesë e sprovës së tyre, por gjithçka është e kotë nëse Allahu nuk është mes tyre.

Në ankesën e tij, në dhimbjen dhe pafuqinë e tij, dhe në lotin e syrit të tij për popullin e tij sepse janë injorantë, ai përpiqet me gjithë forcën t’i nxjerrë nga errësira e thellë drejt gjerësisë së ahiretit. Dhe ai dëshiron një dëshirë të një zemre të përulur para Krijuesit të tij, duke u përpjekur të ruajë atë që mund të ruhet, duke e ditur nga Zoti i tij se do të mbetet në histori dhe se Allahu përfshin çdo gjë me dije.

Dhe në këtë dëshirë të tij lidhet kërkesa për “një mbështetje të fortë”: që të ketë fuqi për të mbrojtur të vërtetën, për të rrëzuar padrejtësinë, shtypjen, devijimin dhe pushtimin që ka përshkuar popullin dhe vendin e tij.

Dhe nuk ka asgjë të keqe në kërkimin e ndihmës për të vërtetën, sidomos kur e vërteta është e dobët dhe nuk ka përkrahës.

Autor: Hisamudin Ismaili

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

Prandaj, bamirësia në Islam nuk ka qenë një veprimtari sezonale dhe as një reagim emocional ndaj një situate të papritur, por pjesë përbërëse e misionit të kësaj feje dhe një mjet për ta gjallëruar njeriun përpara se të jetë një mjet për t’i ardhur në ndihmë.

Islami erdhi për ta shndërruar bamirësinë nga një veprim individual e i kufizuar në një kulturë jetese. Ai nuk e kufizoi mirësinë te të pasurit apo te drejtuesit e institucioneve, por ua hapi dyert të gjithë atyre që kanë mundësi të kontribuojnë dhe i bëri fushat e saj më të gjera se pasuria. Fjala e mirë është sadaka, buzëqeshja është sadaka, largimi i një pengese nga rruga është sadaka dhe ndihma ndaj nevojtarit është sadaka. Profeti (a.s), ka thënë: “Çdo nyje e trupit të njeriut ka detyrimin e një sadakaje për çdo ditë në të cilën lind dielli. Të pajtosh dy njerëz është sadaka; ta ndihmosh një njeri me kafshën e tij të udhëtimit, duke e hipur mbi të ose duke i ngritur barrën mbi të, është sadaka; fjala e mirë është sadaka; çdo hap që hedh për të shkuar në namaz është sadaka; dhe largimi i një pengese nga rruga është sadaka.”[1] Shih se si, ndër format e sadakasë, ai përfshiu pajtimin ndërmjet njerëzve, ndihmën ndaj njeriut me kafshën e tij të udhëtimit, fjalën e mirë dhe largimin e pengesës nga rruga.

Kurani ka sqaruar gjithashtu vlerën e shpenzimit në rrugët e së mirës. Allahu i Lartësuar thotë: “Nuk do ta arrini mirësinë e plotë derisa të shpenzoni nga ajo që doni.”[2] Kështu, Ai e lidhi thelbin e mirësisë me dhënien e asaj me të cilën zemra është e lidhur, jo me asaj nga e cila njeriu ka hequr dorë. Dhe Ai i Lartësuar thotë: “Ata u japin përparësi të tjerëve para vetes, edhe pse vetë janë në nevojë.”[3] Kështu, Ai e ngriti bamirësinë në majën e saj.

Kush mediton mbi jetën e Profetit (a.s), kupton se bamirësia nuk ishte diçka dytësore në jetën e tij. Nëna e besimtarëve, Hatixhja, e përshkroi të Dërguarin e Allahut (a.s) si njeri me zemër të madhe, mëshira dhe bujaria e të cilit përfshinin njerëzit: ushqente të uriturin, strehonte të humburin, i jepte atij që ishte i privuar, ndihmonte të shtypurin, përkëdhelte kokën e jetimit dhe i gjendej pranë të sëmurit e të goditurit nga sprovat. Ajo i tha: “Gëzohu! Betohem për Allahun se Allahu kurrë nuk do të të poshtërojë. Ti i mban lidhjet farefisnore, e nderon mysafirin, ndihmon të paaftin, i jep atij që nuk ka dhe ndihmon në fatkeqësitë që godasin njerëzit për hir të së vërtetës.”

Nëna e besimtarëve, Aishja, e bija e Ebu Bekrit, e përshkroi sjelljen e tij duke thënë: “Ai merrej me punët e familjes së tij.”[4]  Ai ishte gjithashtu më bujari ndër njerëzit, siç ka thënë Abdulla ibn Abasi: “I Dërguari i Allahut (a.s) ishte njeriu më bujar dhe bujaria e tij arrinte kulmin në Ramazan…” Bujaria e tij nuk kufizohej vetëm te pasuria, por përfshinte kohën, përpjekjen, ndërmjetësimin, mësimdhënien dhe mëshirën e tij, derisa dhënia u bë pjesë e personalitetit të tij dhe jo thjesht një vepër që kryhej në raste të caktuara.

Më pas, edukimi kuranor erdhi për të theksuar se vlera e bamirësisë nuk matet vetëm me sasinë e saj, por edhe me sinqeritetin dhe ruajtjen e dinjitetit të atij që përfiton prej saj. Allahu i Lartësuar thotë: “O ju që keni besuar! Mos i zhvlerësoni lëmoshat tuaja me përmendjen e mirësisë dhe me lëndimin.”[5] Sa lëmoshë e madhe mund të jetë në sytë e njerëzve, por e vogël në peshoren e Allahut, sepse ka lënduar zemrën e një të varfri, ka kërkuar lavdërimin e njerëzve ose është shndërruar në mjet për t’u ngritur mbi të tjerët. Për këtë arsye, të parët tanë e fshihnin lëmoshën e tyre dhe përpiqeshin që e mira të arrinte te përfituesi i saj pa e bërë atë të ndiente se i ishte bërë ndonjë nder apo se po poshtërohej.

Koncepti i bamirësisë në Islam nuk kufizohet vetëm në trajtimin e nevojës së çastit, por shkon përtej saj, drejt krijimit të vetë-mjaftueshmërisë dhe ndërtimit të njeriut. Vakëfi islam, përgjatë shekujve, është një shembull unik në këtë drejtim. Toka, shtëpi, puse, shkolla, spitale dhe biblioteka janë lënë vakëf, në mënyrë që dobia e tyre të vazhdojë t’u shërbejë brezave. Profeti (a.s) ka thënë: “Kur njeriu vdes, vepra e tij ndërpritet, përveçse në tri raste: sadakaja rrjedhëse, dija prej së cilës përfitohet ose një fëmijë i mirë që lutet për të.”[6] Për këtë arsye, vakëfi ka qenë një nga shkaqet më të mëdha të lulëzimit të qytetërimit islam, sepse e zhvendosi punën bamirëse nga reagimi ndaj nevojave të çastit drejt planifikimit për të ardhmen.

Ndoshta një nga veçoritë më të bukura të konceptimit islam është se ai e zgjeroi rrethin e bamirësisë, duke përfshirë çdo krijesë. Profeti (a.s) ka treguar se një njeriu iu falën mëkatet nga Allahu, sepse i dha ujë një qeni që gulçonte nga etja, siç përcillet në Buhari dhe Muslim, ndërsa ka treguar se një grua hyri në Zjarr për shkak të një maceje që e kishte mbyllur, po ashtu sipas Buhariut dhe Muslimit. Nëse mëshira ndaj një kafshe mund të jetë shkak për falje ose ndëshkim, ç’mund të thuhet atëherë për bamirësinë ndaj njeriut, lehtësimin e vuajtjes së tij, ushqimin e të uriturit, mësimin e atij që nuk di dhe përkujdesjen ndaj jetimit?

Është gabim që disa njerëz të mendojnë se të bërit bamirësi u takon vetëm atyre që zotërojnë pasuri të mëdha. Profeti (a.s) ka thënë: “Ruajuni nga Zjarri qoftë edhe me gjysmën e një hurme; e nëse nuk e gjeni as këtë, atëherë me një fjalë të mirë.”[7]Kështu, askush nuk privohet nga një prej dyerve të mirësisë. Mësuesi që jep nga dija e tij, mjeku që lehtëson një dhimbje, nëpunësi që i zgjidh me sinqeritet nevojën një qytetari, i riu që dhuron kohën e tij si vullnetar dhe fqinji që i gjendet pranë fqinjit të tij,  të gjithë këta kryejnë punë bamirëse, nëse i kanë të sinqerta nijetin e tyre dhe synojnë kënaqësinë e Allahut.

Me zhvillimin e jetës dhe zgjerimin e nevojave të njerëzve, janë zgjeruar edhe fushat e bamirësisë. Mbështetja e projekteve arsimore, përkujdesja ndaj personave me aftësi të kufizuara, përkujdesja ndaj jetimëve, financimi i kërkimeve të dobishme, kontributi në trajtimin e të sëmurëve, përkujdesja ndaj të moshuarve, pajtimi ndërmjet njerëzve, kujdesi për mjedisin dhe ndërtimi i platformave që përhapin dijen e saktë, të gjitha këto janë forma bashkëkohore që përmbushin objektivat e Sheriatit në ruajtjen e fesë, jetës, mendjes, pasurisë dhe shoqërisë. E rëndësishme është që puna bamirëse të mbetet e udhëhequr nga dija dhe urtësia, t’u ofrohet atyre që e meritojnë, të administrohet me ndershmëri dhe transparencë dhe të qëndrojë larg syefaqësisë apo shfrytëzimit të nevojave të njerëzve për interesa personale ose qëllime propagandistike.

Dhe nëse i varfri përfiton nga dhënia, edhe dhuruesi është ndër të parët që përfiton prej saj, sepse sadakaja e pastron zemrën nga koprracia, e edukon shpirtin me dhënien dhe mbjell tek ai besimin në premtimin e Allahut. Allahu i Lartësuar thotë: “Çfarëdo që të shpenzoni, Ai do t’jua zëvendësojë.”[8] Profeti (a.s) ka thënë: “Sadakaja nuk e pakëson pasurinë.”[9] Këto premtime nuk kufizohen vetëm te shtimi i pasurisë, por përfshijnë edhe bereqetin, qetësinë e zemrës, dashurinë e njerëzve dhe shpërblimin e madh tek Allahu.

Bota e sotme, pavarësisht numrit të madh të institucioneve të saj humanitare, ende ka nevojë për ringjalljen e frymës së dhënies përpara zgjerimit të programeve të saj, sepse vetëm pasuria nuk ndërton një shoqëri të mëshirshme. Atë e ndërtojnë zemrat që kanë mësuar t’i shohin nevojat e të tjerëve si përgjegjësi të tyre dhe jo si barrë mbi to. Këtë e ka kultivuar Islami në zemrat e pasuesve të tij që në ditën e parë, duke e bërë besimtarin si shiun: kudo që bie, sjell dobi; dhe si një trup të vetëm, ku, nëse një gjymtyrë ankohet, pjesa tjetër e trupit reagon ndaj saj me pagjumësi dhe ethe, siç përcillet në hadithin e saktë.

Bamirësia në Islam është më shumë se një projekt shoqëror, një veprimtari vullnetare apo një fushatë sezonale; ajo është përkthim praktik i kuptimit të adhurimit, dëshmi e gjallërisë së zemrës dhe shprehje e mirënjohjes ndaj Allahut për begatitë e Tij. Kur myslimani zgjat dorën për të dhënë, ai nuk mbush vetëm dorën e një të varfri, por plotëson një boshllëk në shoqëri, mbjell një farë shprese në shpirtin e një njeriu të goditur nga fatkeqësia dhe lë pas vetes një gjurmë që mbetet edhe pas largimit të tij.

Sa shumë nevojë ka umeti për burra dhe gra që e kuptojnë se jeta e tyre nuk matet me numrin e gjërave që kanë grumbulluar, por me numrin e zemrave që kanë gjallëruar, të lotëve që kanë fshirë dhe të dyerve të mirësisë që kanë hapur.

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Buhariu.

[2] – Sure Ali Imran: 92.

[3] – Sure Hashr: 9.

[4] – Buhariu.

[5] – Sure Bekare: 264.

[6] – Muslimi.

[7] – Muslimi.

[8] – Sure Sebe’e: 39.

[9] – Muslimi.

Ai ishte një i ri tridhjetë e tre vjeçar, emri i të cilit kishte bërë jehonë, kurse veprat e tij kalonin nga një dorë në tjetrën.

Dita e parë e konkursit do të fokusohej në fikhun e shkollës shafie, mbi parimet e fikhut dhe degëzimet e tij. Vendi ishte mbushur me dijetarë, kurse publiku ishte i pallogaritshëm. Me të filluar “loja”, dijetarët i lëshuan breshëri pyetjesh të pafund, të cilave djali i ri u përgjigjej një e nga një, duke i lënë dijetarët me gojë hapur. Në fund, të gjithë dijetarët e konfirmuan meritën e tij për të qenë imam dhe lider i shkollës shafiite në territoret ku ai jetonte.

Ditën e dytë, ai debatoi me kelamistët dhe ti duhet ta dish mirë, se çfarë përfaqësonte kjo shtresë në ato kohë të ndritura. Asokohe, shkenca e kelamit, përbënte esencën e filozofisë dhe të sheriatit dhe ishte dija më e kërkuar në mesin e dijetarëve. Debati zhvillohej në disa çështje të thella. Ai vazhdoi për orë të tëra dhe në fund, të gjithë dijetarët pranuan faktin, se djali përballë tyre e meritonte të konsiderohej imam në dijen e kelamit.

Dita e tretë, ishte caktuar për debatet rreth filozofisë greke. Prezentë ishin kushedi sa filozofë, të cilët kishin studiuar librat e Platonit dhe Aristotelit. Ata ndiheshin krenarë dhe hundëpërpjetë, saqë ndonjëherë e shpërfillnin të uleshin në debat me këtë hoxhë dhe fakir, i cili as që i ka lexuar librat e filozofëve grekë (siç mendonin ata), e jo më të lexojë komentet e filozofëve myslimanë. Megjithatë, ky opinion i zhgënjeu të gjithë, saqë u dukej vetja krejt të vegjël përballë këtij hoxhe dhe juristi, i cili mesa dukej, e njihte filozofinë më mirë se ata. Akoma pa u mbyllur debati, të gjithë filozofët e mëdhenj e njohën si lider në fushën e filozofisë.

Debatet vazhduan për ditë të tëra, ndërkohë që djali i ri triumfonte ndaj të gjithë kundërshtarëve, gjë e cila i pëlqeu fort Nizam Melik-ut, i cili kishte themeluar shkolla e universitete në Belkh, Neisabur, Herat, Asfehan, Basra dhe Mosul. Ai nuk u ngrit nga froni i tij, ku qëndronte i ulur serbes, pa firmosur më parë emërimin e këtij djali si profesor në Universitetin e tij të madh. Ai udhëtoi dhe në Bagdad, metropolin e kalifatit islam, ku debatoi me dijetarët e atij vendi, të cilët e vlerësuan dhe e njohën si imam dijesh.

Tani, besoj se doni të më pyesni kush ishte ky i ditur, që gëzonte gjithë këto tipare dhe si ia kishte arritur një grade të tillë.

Të jeni të sigurt, se unë nuk po e ekzagjeroj dhe as nuk po fantazoj. Ai qëndron më lart sesa aq sa përshkrova në këto rreshta. Ai hyn tek dhjetë figurat më të shquara të mendimit islam, ai është një nga dhjetë figurat më të shquara të pendës islame. Ai është shumë herë më i aftë sesa aftësia për të përmbledhur filozofinë greke dhe për t’iu përgjigjur asaj. Fillimisht ai e studioi dhe e mbështeti, por pastaj e sulmoi dhe kritikoi. Ai nuk e mori dhe studioi filozofinë nga ndonjë i ditur, por e mori pikërisht nga vetë literatura. Ai besonte se ishte mediokritet të kritikoje diçka, pa e njohur dhe pa u thelluar në pikëpamjet e saj. Pasi e studioji dhe e kuptoi, u shndërrua në referencë për filozofët e kohës së tij, pasi ata pikasën tek ai një kuptim dhe përmbledhje, që nuk e kishin hasur tek të tjerët. Më pas, ai shkroi librin “Vetëshkatërrimi i filozofëve”, i cili i përngjante nokautit të boksit. Një tipar i rrallë i këtij burri, ishte aftësia e tij e çuditshme për ta bluar çdo ide, e pastaj për ta paraqitur sa më qartë dhe kuptueshëm në një linjë logjike bindëse.

Jeta e tij ishte e ndarë mes arsyes dhe zemrës dhe për të dyja këto, ai ishte lider në njohuritë e thella. Ai ka dhënë mësim në Universitetin publik të Bagdadit, ku shkroi shumë libra të vyer, të cilët vazhdojnë të tërheqin vëmendjen e studiuesve, mendimtarëve dhe juristëve. Mandej, iu përkushtua adhurimit të Zotit dhe meditimit, gjë e cila prodhoi “Rizgjimin e shkencave islame”, i cili vazhdon të ofrojë material për këdo që i përkushtohet zemrës.

A e kuptuat tani kush është ai? Po. Ai është argumenti i Islamit, Ebu Hamid Muhamed ibnu Muhamed ibnu Muhamed El-Gazali.

Lidhur me historinë e shkollimit të tij dhe nxënies së dijeve, ajo konsiderohet si e habitshme. Le të shohim një pjesë të saj, për të zbuluar se si kushtet e vështira formojnë kolosë gjenialë. Nga biografia e tij, shohim, se nëse fëmijët e njerëzve të thjeshtë dhe fukarenj shkollohen dhe u kushtohet vëmendje, mund të na japin burra dhe dijetarë si Gazali, poetë si Mutenebbi, vezirë si Nizam Melik, apo dhe mbretër si Dhahir Pipers.

Po kthehemi sërish në Nesabur, tek një dyqan i thjeshtë dhe i vogël, i cili i përket një njeriu të mirë. Ai merret me përpunimin e lëkurave dhe nuk ka pasur fat të shkollohet e aq më tepër të bëjë pjesë tek shtresa e dijetarëve. Megjithatë, ai i dhuroi umetit mysliman një gjeni në shkencat islame, por jo vetëm kaq. Ky burrë është Muhamed ibnu Muhamed, babai i imam Gazalit.

Me të përfunduar punën, ai hynte në xhami për të dëgjuar ligjëratat e ndryshme të juristëve myslimanë. Herë pas here i rridhnin lot, për faktin se nuk i ishte dhënë rasti të shkollohej në rini. Ai dëshironte të ishte fakih, si shumë bashkëmoshatarë të tjerë, por tashmë rinia i kishte lënë vendin thinjave. Shpresa e tij e vetme për dije dhe shkollim, tani ishte i biri, për të cilin e luste Zotin me gjithë zemër, që ta bëjë një fakih dhe dijetar të madh.

Zoti ia pranoi këtë lutje dhe në fakt djali i tij, Ebu Hamid Gazali, për të cilin kemi folur deri tani, u bë një nga dijetarët më të mëdhenj.

Teksa i ishte afruar vdekja, prindit i digjej zemra nga dëshira që dy djemtë e tij të arrinin atje, ku ai vetë nuk kishte arritur dot. Ai ia la amanet djemtë një miku të tij të ngushtë, një sufisti, të cilin e porositi që të shpenzojë qoftë dhe të gjithë trashëgiminë për shkollimin e tyre. Babai, ishte faktori i parë në formimin e imam Gazalit, kolosit mysliman.

Faktori i dytë, ishte pikërisht ky sufist, i cili u mësoi fëmijëve gjithçka që dinte vetë. Shumë mirë ai mund t`u thoshte: Tashmë u mjafton ajo që keni nxënë prej meje, kështu që mund të merreni me zanatin e babait tuaj, që të nxirrni bukën e gojës. Në këtë rast ne nuk do të kishim mundësi të njiheshim dhe të flisnim për një burrë dhe dijetar si imam Gazali.

Në fakt, ai u tha: “Unë shpenzova të gjithë pasurinë, që babai juaj më pati lënë amanet për shkollimin tuaj. Unë jam fakir dhe nuk mund t’ju mbështes më shumë. E keni haram që të hiqni dorë nga shkollimi që në këtë moshë, prandaj ndiqni ndonjë nga medresetë” dhe pikërisht medreseja ishte faktori i tretë që ndikoi në edukimin e imam Gazalit.

Medresetë, mbetjet e të cilave i shohim sot e kësaj dite në Damask, u përngjanin universiteteve të sotme.

Faktori i katërt në edukimin e tij ishin udhëtimet e shpeshta. Ai udhëtonte në kërkim të dijeve, takohej me dijetarë dhe përshkonte distanca të gjata në kërkim të një meseleje apo një hadithi të vetëm. Në një nga këto udhëtime të gjatë, ai mori një mësim i cili la gjurmë të thella për të ardhmen e tij. Këtë mësim nuk e mori nga ndonjë i ditur, por nga një bandit rrugësh.

Banditi në fjalë, bashkë me bandën e tij, sulmoi karvanin në të cilin udhëtonte imam Gazaliu i ri. Ata i plaçkitën dhe u morën gjithçka, bashkë me shënimet e imam Gazzalit, ku kishte shënuar gjithçka që kishte dëgjuar nga dijetarët.

Ai iu afrua banditit dhe me lot në sy filloi t`i kërkojë, që t`ia kthejë shënimet, duke i thënë:”Nuk dua t’ia di për pasuritë dhe plaçkat, por më kthe vetëm shënimet e mia, pasi aty gjenden të gjitha dijet, që kam marrë deri tani!”

Banditi qeshi me të madhe dhe ia ktheu:”Si thua se janë dijet e tua, ndërkohë që ato janë në defterë?! Po sikur të humbasin këto defterët e tu, ku do e gjesh dijen?” Pastaj ia hodhi shënimet dhe u largua.

Imam Gazali tregon:”Këtë person sikur e inspiroi Zoti që të më nxiste t`i kushtoja vëmendje memorizimit”. Me të mbërritur në qytet, ai i mësoi përmendësh të gjithë shënimet dhe tashmë nuk donte t’ia dinte, nëse ato i humbasin, vidhen apo digjen.

Faktori i pestë në formimin e imam Gazalit, ishte shoqërimi me dijetarin e kohës, Imamul Haremejn, të cilit nuk iu nda për një kohë të gjatë dhe prej të cilit përfitoi shumë. Fillimisht, ai ndoqi udhën e tij, por më pas u shkëput, duke hapur një rrugë të re. Ai ia kaloi mësuesit të tij, duke u bërë një nga dijetarët më të mëdhenj të mendimit islam. Ne i lexojmë sot librat e tij dhe habitemi me thellësinë e mendimit.

Prej tij përfituan dhe u mahnitën burrat dhe dijetarët më të mëdhenj të kohës. Me gjithë dijet e shumta që janë shtuar gjatë këtyre shekujve, imam Gazali vazhdon të njihet si imam (lider) i dijeve dhe si kolos i kësaj fushe.

Jeta e imam Gazalit përbëhet nga dy faqe, ajo shkencore dhe ajo sufiste. Lidhja me sufizmin i mbeti për shkak të lidhjeve të tij me sufistin, i cili u përkujdes për të pas vdekjes së babait, kurse mendimin shkencor ai e përftoi nga Imamul Haremejn.

Më vonë, imam Gazali u dha shumë pas sufizmit, saqë dha dorëheqjen nga mësimdhënia në universitet, duke iu përkushtuar adhurimit, zuhdit, qëndrimit zgjuar natën dhe agjërimit gjatë ditës. Më së shumti, ai preferonte të qëndronte në Damask, në xhaminë e omejadëve, në një dhomë të vogël të minares perëndimore të xhamisë. Kjo qoshkë, më vonë filloi të njihet me emrin “Qoshka e Gazzalit”.  Në atë qoshkë, ai shkroi veprën e tij “Ringjallja e shkencave islame”.

Në Damask, ai erdhi i maskuar dhe u vendos në lagjen Sumejsatije. Ai e detyronte veten që të merrej me gjëra të rëndomta, si pastrimi i banjove, me qëllim që të thyente egon. Kur hynte në xhami, vishej si një njeri i thjeshtë. Një herë, në xhami kishte ardhur një burrë për të pyetur mbi një çështje. Asnjë nga dijetarët dhe myftilerët nuk mundi t`i japë një përgjigje. Imam Gazalit i erdhi keq dhe pasi e thirri, e pyeti për çështjen që e shqetësonte. Burri i tha: ”Myftilerët më të mëdhenj nuk ditën t`i japin përgjigje, mos dashke t`i përgjigjesh ti?!”

Imam Gazali i tha me këmbëngulje:”Ma thuaj!” Pasi e dëgjoi, ai iu përgjigj, gjë e cila i bëri përshtypje burrit dhe të pranishmëve.

Menjëherë, dijetarët dhe myftilerët e rrethuan dhe i kërkuan që për hatër të Zotit t`iu tregonte kush ishte. Imam Gazali, i detyruar u foli për veten, gjë e cila i mrekulloi ata. Ata i kërkuan që nga e nesërmja, të fillojë të japë mësim në xhami. Por, të nesërmen askush nuk e dinte ku kishte vajtur imam Gazali. E kërkuan, por më kot.

Ai u kthye në vendlindje, në Nejsabur, ku u detyrua të japë mësim në universitet. Pastaj, më vonë kërkoi dorëheqjen dhe ngriti një medrese në shtëpinë e tij, duke iu përkushtuar si ibadetit dhe dhikrit, ashtu edhe mësimdhënies. Ai vazhdoi kështu, derisa i erdhi vdekja, e cila e mori nga kjo jetë në moshën 55 vjeçare.

Imam Gazali është një nga kolosët e mendimtarëve dhe figurave islame. Studiuesit konstatojnë, se e meta e tij e vetme ishte tek dijet e pakta në shkencën e hadithit. Në fakt, ai u orvat ta plotësojë dhe këtë të metë nga fundi i jetës, por vdekja nuk e la. Libri i tij “Ringjallja e shkencave islame” me gjithë vlerat e tij, është i mbushur me hadithe të sajuara. Prandaj, kushdo që kërkon ta lexojë, le ti referohet edhe haditheve të sakta, ose përmbledhjes së librit nga Xhemaludin Kasimij.

Veç kësaj, fryma që përshkon librin në përgjithësi, është ajo e distancimit nga dynjaja dhe preferimi i fukarallëkut, gjë e cila nuk ka të bëjë me frymën e Islamit. Në fakt, frymën e vërtetë islame e gjejmë të pasqyruar në jetën e Profetit (a.s) dhe të shokëve të tij. E çuditshme është, se ky libër u hartua në një periudhë, ku bota islame ishte nën presionin e ofensivës mongole nga Lindja dhe asaj kryqtare nga Perëndimi. Nëse myslimanët do adaptonin këshillat dhe udhëzimet e tij në këtë libër, s’do të kishte kush të merrej me luftën ndaj këtyre dy rreziqeve.

Ky ishte imam Gazali. Sot, mendimi islam ka prerjen që i ka dhënë Ibn Tejmija, një kolos tjetër i këtij mendimi. Por kohët e fundit mendimi islam ka filluar të marrë shumë nga prerja e imam Gazalit.

Autor: Ali Tantaui

By: ardhmëriaonline.com

]]> https://ardhmeriaonline.com/ebu-hamid-el-gazali-argumenti-i-islamit/feed/ 0