Kushdo që e studion këtë sure do të vërejë se ligjërimi dhe tematikat për të cilat kjo sure flet përbëhen nga “Parathënia”, “Përmbajtja” dhe “Epilogu”

Parathënia: e cila përbëhet nga tre fragmente

1 – Zbritja e librave hyjnorë dhe vendosja e njerëzve në provë

2 – Qortim i ashpër për mosbesimtarët dhe sqarimi i realitetit të Dynjasë

3 – Deklarata e zhvendosjes së mesazhit hyjnor nga ithtarët e Librit tek umeti mysliman

Përmbajtja: e cila përbëhet nga dy seksione kryesore

Seksioni i parë: Në këtë seksion trajtohet çështja e diskutimit me ithtarët e Librit, kundërpërgjigjet ndaj dilemave të tyre dhe sqarimi i dredhive dhe kurtheve të tyre. Ky seksion përbëhet nga tre fragmente:

1 – Allahu i Madhëruar është Ai që i ka përzgjedhur të Dërguarit

2 – Deklarata e së vërtetës rreth Isait (a.s)

3 – E Vërteta historike se Islami është feja e vërtetë dhe ajo është feja e të gjithë profetëve

Seksioni i dytë: Në këtë seksion trajtohet roli i umetit muysliman, udhëzimet hyjnore në përballjen me armikun dhe mësimet nga sprovat. Ky seksion përbëhet nga tre fragmente:

1 – Umeti mysliman është umeti më i mirë ndër popuj

2 – Udhëzime dhe orientime hyjnore për besimtarët në përballjen me armikun (në betejën e Uhudit):

3 – Mësime dhe përfitime nga disfata

Epilogu: i cili përbëhet nga dy fragmente

1 – Nga argumentet e krijimit përfitojnë ata që posedojnë logjikë të shëndoshë

2 – Çështjet vlerësohen sipas përfundimit dhe pasojave të tyre

Për një pasqyrë më të gjerë dhe të argumentuar, ju ftojmë të lexoni tekstin e mëposhtëm:

A – Parathënia[1]

Parathënia përbëhet nga tre fragmente:

a – fragmenti i parë[2]: Zbritja e librave hyjnorë dhe vendosja e njerëzve në provë

Surja fillon me sqarimin se feja islame përbën udhëzim universal për të gjithë njerëzimin. Libri i shpallur nga Allahu, Kurani, konfirmon dhe vërteton librat e mëparshëm hyjnorë. Shpallja hyjnore përbën dalluesin kryesor midis së Vërtetës dhe të Pavërtetës, ndërsa profetët, Musai (a.s), Isai (a.s) dhe Muhamedi (a.s) pasojnë të njëjtën linjë principesh themelore të besimit. Megjithatë, njerëzit janë ata që kanë ndryshuar dhe shtrembëruar mësimet e Zotit.

Në këtë fragment, Allahu i Madhëruar e konsideron Tevratin, Inxhilin dhe Kuranin si argumente të Tij të qarta, duke theksuar këtë me termin “argumentet e Zotit” që përmendet dhjetë herë në këtë sure.

Po ashtu, shpjegohet se Allahu i Madhëruar zotëron dijen absolute për gjithçka që gjendet në qiej dhe tokë, duke nënkuptuar kështu njohjen e orvatjeve të ithtarëve të Librit për të fshehur ose manipuluar mësimet e Tij të shpallura në Tevrat dhe Inxhil.

Gjithashtu, Allahu thekson se Ai është Ai që u jep formë foshnjave qysh në mitrën e nënës, duke treguar kështu krijimin e Isait (a.s) në mitrën e Merjemes dhe duke vërtetuar natyrën njerëzore të tij.

Në këtë fragment po ashtu përmendet se ajetet e Kuranit janë të dy llojeve: të qarta dhe të paqarta. Në lidhje me këto të fundit, njerëzit ndahen në dy kategori: një grup që ndjek ajetet e paqarta për të krijuar konfuzion dhe huti, dhe një tjetër që beson sinqerisht në to si në shpallje hyjnore. Një urtësi e shpalljes së ajeteve të paqarta qëndron në provimin që Allahu i bën njerëzve, duke dalluar besimtarin e sinqertë nga ai që ndjek të kotën. Urtësia tjetër lidhet me thirrjen universale të islamit dhe përhershmërinë e ligjeve të sheriatit, që kërkojnë interpretim të vazhdueshëm nga dijetarët e fushës, pas studimi të kujdesshëm dhe kërkimi shkencor mbi ajetet e paqarta.

Fragmenti përfundon me lutjen e thelluar që dijetarët dhe të zotët e mendjes të drejtohen me përulësi dhe përgjërim ndaj Allahut të Madhëruar, duke kërkuar forcim dhe udhëzim në rrugën e drejtë.

b – fragmenti i dytë:[3] Qortim i ashpër për mosbesimtarët dhe sqarimi i realitetit të Dynjasë

Në fillim të këtij fragmenti, Allahu i Madhëruar i qorton ashpër mosbesimtarët, të cilët janë të përfshirë në pasurinë materiale dhe në dashurinë për fëmijët, por që në Ditën e Kiametit nuk do të gjejnë asnjë përfitim nga këto. Si shembull për këtë mashtrim kalimtar, Allahu përmend Faraonin dhe popujt e mëparshëm, të cilët, megjithëse ishin të pasur dhe të fuqishëm, nuk arritën asgjë të dobishme për veten e tyre.

Në vazhdim, Allahu thekson se vendbanimi i përhershëm i mosbesimtarëve në botën tjetër është Zjarri i Xhehenemit, ndërsa në këtë botë ata do të jenë të humbur dhe të mposhtur, ashtu siç ndodhi me humbjen e mosbesimtarëve në betejën e Bedrit. Në kontrast, besimtarët janë përforcuar me ndihmën dhe mbrojtjen e Allahut të Madhëruar.

Më tej, Allahu i Madhëruar flet për realitetin e Dynjasë, e cila i është zbukuruar njerëzve deri në atë shkallë saqë ata e duan atë tepër dhe ndjejnë vështirësi në ndarjen prej saj. Këto zbukurime përfshijnë dashurinë për gratë, fëmijët, floririn, argjendin, kuajt e stolisur, bagëtinë dhe prodhimet bujqësore. Megjithatë, të gjitha këto nuk janë asgjë më shumë se stoli e përkohshme dhe zbukurim kalimtar.

Nga ana tjetër, besimtarët, të cilët kanë frikë dhe respekt të thellë ndaj Allahut të Madhëruar, i drejtohen Atij me përulësi dhe lutje, janë të durueshëm, të drejtë në veprime, të përkushtuar në adhurim, dorëdhënës dhe kërkojnë falje tek Allahu gjatë natës para agimit. Për ta, Allahu ka përgatitur Xhenetin, vendbanim të përhershëm lumturie dhe kënaqësie.

Në përmbyllje të këtij fragmenti, theksohet rëndësia thelbësore e shprehjes së njësimit të Zotit (teuhidit), e cila është dëshmuar dhe vërtetuar nga vetë Allahu, engjëjt dhe njerëzit e ditur.

c – fragmenti i tretë:[4] Deklarata e zhvendosjes së mesazhit hyjnor nga ithtarët e Librit tek umeti mysliman:

Në fillim të këtij fragmenti, Allahu i Madhëruar pohon se feja e vetme e pranuar tek Ai është feja islame, e cila i thërret të gjithë njerëzit në njësimin e Zotit dhe në nënshtrim të sinqertë ndaj Tij. Megjithatë, ithtarët e Librit, të shtyrë nga xhelozia, smira dhe inati, refuzojnë këtë thirrje, duke e mohuar të vërtetën përkundër njohjes së saj. Për ta, Allahu paralajmëron një llogari të shpejtë dhe të drejtë.

Pas sqarimit të mesazhit hyjnor – përfshirë shpalljen e Kuranit, dërgimin e Profetit, thirrjen në njësimin e Zotit dhe vendosjen e fesë islame – Allahu i Madhëruar e udhëzon Profetin Muhamed (a.s) që të mos vazhdojë diskutimet e pafrytshme me ithtarët e Librit. Në vend të kësaj, Ai urdhëron që si Profeti, ashtu edhe besimtarët, të përqendrohen në përkushtimin ndaj Allahut dhe në ndjekjen e shpalljes së Tij.

Më tej, Allahu i Madhëruar dënon qëndrimin e hebrenjve, të cilët jo vetëm që kanë mohuar shpalljen hyjnore, por kanë shkuar deri në vrasjen e profetëve dhe të njerëzve që i thërrisnin për tek e Vërteta dhe e mira Për ta, është përgatitur një ndëshkim i dhimbshëm, ndërsa veprat e tyre janë të pavlefshme si në këtë botë, ashtu edhe në botën tjetër, dhe ata nuk do të gjejnë ndihmës.

Mosbesimi i tyre, sipas Kuranit, bazohet në një pretendim të pavërtetë: se “zjarri nuk do të na prekë veçse për disa ditë”. Por, në Ditën e Gjykimit, kur Allahu do t’i mbledhë të gjithë dhe do të zbulojë gënjeshtrat e tyre, përfshirë edhe krimet kundër profetëve dhe dijetarëve të vet, ata do të përballen me pasojat e rënda të veprimeve të tyre.

Ajeti që flet për sovranitetin absolut të Allahut – se Ai ia jep pushtetin kujt të dojë dhe ia heq atij që dëshiron – përçon qartë mesazhin se bartja e përgjegjësisë për përçimin e shpalljes hyjnore është zhvendosur nga ithtarët e Librit tek umeti musliman. Kjo zhvendosje përbën një pasojë logjike dhe të drejtë për shkak të devijimit të atyre që e humbën amanetin.

Meqenëse ithtarët e Librit – hebrenjtë dhe të krishterët – u larguan nga e Vërteta, përfundimi i natyrshëm është se besimtarët nuk duhet t’i marrin për miq e për mbrojtës mosbesimtarët. Allahu i tërheq vëmendjen besimtarëve duke u kujtuar se Ai e di çfarë fshihet në zemrat e njerëzve, ashtu siç është i njohur me të fshehtat e qiejve dhe të tokës. Në Ditën e Gjykimit, çdo njeri do të përballet me pasojat e veprave të veta, qofshin të mira apo të këqija.

Fragmenti përmbyllet me një urdhër drejtuar jo vetëm besimtarëve, por edhe ithtarëve të Librit: nëse vërtet e duan Allahun, atëherë le ta dëshmojnë këtë dashuri përmes besimit dhe pasimit të rrugës së Profetit Muhamed (a.s), si kusht për të fituar dashurinë dhe faljen e Allahut.

B – Përmbajtja[5]

Përmbajtja përbëhet nga dy seksione kryesore:

Seksioni i parë:[6] Në këtë seksion trajtohet çështja e diskutimit me ithtarët e Librit, kundërpërgjigjet ndaj dilemave të tyre dhe sqarimi i dredhive dhe kurtheve të tyre. Ky seksion përbëhet nga tre fragmente:

a – fragmenti i parë:[7] Allahu i Madhëruar është Ai që i ka përzgjedhur të Dërguarit

Allahu i Madhëruar është Ai që me urtësinë dhe diturinë e Tij të pakufishme i ka përzgjedhur të Dërguarit nga mesi i njerëzimit. Ai e nisi këtë përzgjedhje me Ademin (a.s), babanë e njerëzimit, e më pas me Nuhun (a.s), familjen fisnike të Ibrahimit (a.s) dhe familjen e Imranit. Kjo përzgjedhje hyjnore është bërë mbi themelin e besimit të pastër dhe të fesë islame.

Në vazhdim, Allahu i Lartësuar përmend gruan e devotshme të Imranit, e cila, me përulësi dhe sinqeritet, iu lut Zotit të saj që fëmija që mbante në bark të ishte i përkushtuar për shërbim në Shtëpinë e Shenjtë, xhaminë Aksa. Kur lindi vajzën, ajo ndjeu pikëllim, sepse në atë kohë, vajzave nuk u lejohej të kryenin shërbime në tempullin e shenjtë. Megjithatë, ajo ia vuri emrin Merjeme dhe ia dorëzoi çështjen Allahut, duke i kërkuar të Madhit Zot që ta mbrojë atë dhe pasardhësit e saj nga shejtani i mallkuar.

Allahu, me mëshirën e Tij të pakufishme, e pranoi lutjen e saj: e mbrojti Merjemen nga shejtani, e pranoi atë me mirësi të shumta, dhe ndër mirësitë më të mëdha ishte kujdesi që i ofroi Profeti i Allahut, Zekerijai (a.s), pasi ishte hedhur shorti për kujdestarinë e saj. Një tjetër dhuratë hyjnore për Merjemen ishte furnizimi i vazhdueshëm me ushqime, ndonëse askush nuk hynte në dhomën e saj.

Këtë mirësi hyjnore e vërejti edhe Zekerijai (a.s), i cili i drejtoi Zotit një lutje të sinqertë për një pasardhës të devotshëm. Allahu iu përgjigj lutjes së tij dhe e begatoi me Jahjanë – një fëmijë i urtë, vërtetues i profetësisë së Isait (a.s), dhe nga profetët e dalluar. Kur engjëjt e përgëzuan me lajmin e lindjes së Jahjasë, Zekerijai kërkoi një shenjë nga Allahu, dhe shenja që iu dha ishte që nuk do të fliste me njerëzit për tri ditë rresht. Në ato ditë heshtjeje, Allahu e urdhëroi që të bëjë sa më shumë përmendjen e Tij dhe ta madhërojë gjatë ditës dhe natës.

Në përmbyllje të këtij fragmenti, Allahu i Madhëruar na flet për vlerën e jashtëzakonshme të Merjemes, të cilën e dalloi me besim të pastër dhe moral të lartë, e pastroi nga shpifjet e hebrenjve, e ngriti mbi të gjitha gratë e botës dhe e urdhëroi të përkulej në sexhde dhe të binte në ruku – e ajo iu bind me përulësi urdhrit hyjnor. Madje, edhe hedhja e shortit nga dijetarët hebrenj për kujdesin ndaj saj është një dëshmi e qartë e pozitës së lartë që Merjemja gëzonte te Zoti i saj.

b – fragmenti i dytë:[8] Deklarata e së vërtetës rreth Isait (a.s)

Në hyrje të këtij fragmenti, Allahu i Madhëruar na përshkruan momentin e jashtëzakonshëm kur engjëjt – përmes Xhibrilit (a.s) – e përgëzuan Merjemen me lindjen e një djali të bekuar. Ky fëmijë do të ishte një mrekulli nga Zoti, që do t’u fliste njerëzve qysh në djep dhe do të rritej si njeri i drejtë, i pastër dhe i devotshëm. E befasuar nga ky lajm, Merjemja iu drejtua Zotit me habi: “Si mund të kem unë fëmijë, kur askush nuk më ka prekur?!” Por ky është urdhër i Allahut, i Cili, kur dëshiron diçka, vetëm i thotë: “Bëhu!” – dhe ajo menjëherë ndodh.

Më pas, Allahu i Lartësuar tregon se Isait (a.s), birit të Merjemes, iu dhurua urtësia, dijenia e Tevratit dhe Inxhilit, dhe se u dërgua si profet për bijtë e Israilit. Si shenjë të qartë e vërtetimit të profetësisë së tij, Allahu i dha atij disa mrekulli: nga balta formonte një zog, i frynte dhe ai merrte jetë; shëronte të verbërit dhe lebrozët; ringjallte të vdekurit dhe i zbulonte njerëzve çfarë ruanin në shtëpitë e tyre. Të gjitha këto ndodhnin vetëm me lejen dhe fuqinë e Allahut.

Misioni i Isait (a.s) ishte të konfirmonte të vërtetën e shpalljes së mëparshme – Tevratit – dhe të udhëzonte popullin e tij drejt adhurimit të vetëm një Zoti: Allahut të Madhëruar. Mirëpo, bijtë e Israilit i kthyen shpinën kësaj thirrjeje. Në një moment vendimtar, Isai kërkoi ndihmës e përkrahës për kauzën e tij hyjnore dhe ata që u përgjigjën ishin Hauarijunët – ndjekësit besnikë që besuan në profetësinë e tij dhe që u bashkuan në rrugën e së vërtetës.

Kur Benu Israilët vendosën të vrisnin Isain (a.s), Allahu i Madhëruar e ruajti nga kurthi i tyre dhe e ngriti lart, pranë Vetës, duke ia shpëtuar jetën. Ata nuk e vranë e as nuk e kryqëzuan, por iu ngjasonte atyre diçka tjetër.

Në Ditën e Gjykimit, Allahu i Madhëruar do t’i gjykojë njerëzit për kundërshtitë e tyre rreth çështjes së Isait (a.s), djalit të Merjemes. Ata që nuk besuan dhe përgënjeshtruan, do të ndëshkohen me një dënim të rëndë në këtë botë dhe në botën tjetër. Ndërsa ata që besuan dhe vepruan mirë, do të shpërblehen me begati të pakufishme.

Ky fragment përmbyllet me një deklaratë të prerë nga Allahu i Lartësuar: krijimi i Isait (a.s) pa baba është i njëjtë me krijimin e Ademit (a.s), i cili u formua pa baba e pa nënë. Kjo është një dëshmi e qartë se Isai (a.s) është një profet i lavdishëm, jo bir i Zotit, as hyjni, dhe assesi pjesë e një trinomi hyjnor, siç e besojnë të krishterët.

c – fragmenti i tretë: E Vërteta historike se Islami është feja e vërtetë dhe ajo është feja e të gjithë profetëve.[9]

Ky fragment përbëhet nga katër nënfragmente

Nënfragmenti i parë:[10] Ibrahimi (a.s) si ndjekës i besimit të pastër dhe mysliman

Në fillim të këtij nënfragmenti, Allahu i Madhëruar u drejtohet ithtarëve të Librit, duke i ftuar ata të bashkohen rreth një fjale të drejtë dhe të përbashkët: adhurimit të vetëm të Allahut të Lartësuar. Ky parim themelor është shpallur gjithashtu edhe në librat hyjnorë të mëparshëm.

Më tej, Allahu i Lartësuar i fton sërish ithtarët e Librit që të reflektojnë mbi faktin se Ibrahimi (a.s) nuk ishte as hebre e as i krishterë, pasi Tevrati dhe Inxhili janë shpallur shumë kohë pas jetës së tij.

Allahu i Lartësuar sqaron qartë se Ibrahimi (a.s) nuk ishte as hebre, as i krishterë dhe as idhujtar, por përfaqësonte një besim të pastër dhe ishte ndër të përkushtuarit ndaj Islamit.

Në përmbyllje të këtij nënfragmenti, theksohet se pasuesit e vërtetë të Ibrahimit (a.s) janë ata që ndjekin rrugën e tij dhe të të Dërguarit të fundit, Muhamedit (a.s), duke ndjekur kështu besimin monotheist.

Nënfragmenti i dytë:[11] Ligjërimi i drejtohet fraksioneve të ithtarëve të Librit

Në fillim të këtij nënfragmenti, Allahu i Lartësuar shpalos qëllimet e një grupi prej ithtarëve të Librit, të cilët dëshirojnë me ngulm t’i largojnë myslimanët nga feja e tyre dhe t’i pengojnë nga e Vërteta, ndërkohë që vetë ndodhen në humbje të qartë.

Më pas, Zoti i Lartësuar paraqet një tjetër formë të mohimit dhe devijimit të tyre: përzierjen e të Vërtetës me të Pavërtetën dhe fshehjen e qëllimshme të realitetit, përfshirë edhe cilësitë e Profetit Muhamed (a.s), të cilat janë të përmendura në librat e tyre hyjnorë.

Një tjetër strategji e mosbesimit të tyre shfaqet kur një grup nga mesi i tyre i porosit ndjekësit e vet: “Besoni në mëngjes në atë që u është shpallur myslimanëve, e në mbrëmje mohojeni atë”, me shpresën se një veprim i tillë mund t’i bëjë edhe myslimanët të dyshojnë dhe të braktisin fenë e tyre. Megjithatë, Zoti i Lartësuar thekson se udhëzimi i drejtë është vetëm ai që vjen prej Tij.

Në vijim, përmendet se disa prej ithtarëve të Librit kanë tradhtuar amanetin hyjnor që u ishte ngarkuar, duke mos treguar të Vërtetën mbi profetësinë e Muhamedit (a.s). Po këta janë të njëjtët që, kur u besohet një pasuri sado e vogël, nuk e ruajnë me besnikëri. Megjithatë, Zoti sqaron se jo të gjithë ithtarët e Librit janë të tillë, pasi ekzistojnë prej tyre edhe të ndershëm që e përmbushin me korrektësi amanetin, pavarësisht vlerës së tij.

Arsyeja që i shtyn disa prej tyre drejt mashtrimit është justifikimi se nuk është mëkat t’i mashtrosh njerëzit analfabetë apo të paditur. Ky pretendim është një gënjeshtër e hapur ndaj Allahut, të cilën ata e bëjnë me vetëdije, duke e shtrembëruar të Vërtetën që njohin.

Më tej, Allahu i Lartësuar paralajmëron për pasojat e atyre që, për një përfitim të vogël të kësaj bote, e shesin amanetin që kanë dhënë ndaj Zotit. Në Ditën e Gjykimit, ata nuk do të kenë pjesë në mëshirën hyjnore: Allahu nuk do t’u flasë, nuk do t’i shikojë, nuk do t’i pastrojë nga mëkatet, dhe për ta është përgatitur një dënim i dhembshëm.

Një tjetër formë e devijimit është ndryshimi i qëllimshëm i teksteve të shenjta (Tevratit dhe Inxhilit), duke pretenduar se disa shprehje janë nga Zoti, ndërkohë që në të vërtetë Ai nuk i ka shpallur ato. Ky veprim përbën një shpifje të qëllimshme dhe një mëkat të rëndë ndaj Allahut.

Së fundi, përmendet edhe një formë tjetër e devijimit besimor: adhurimi i profetëve ose engjëjve, si në rastin e Uzejrit apo Isait (a.s), ose pretendimi se vetë profetët kanë urdhëruar një gjë të tillë. Këto janë shpifje dhe gënjeshtra të pabaza, pasi profetët janë dërguar me mesazhin që njerëzit të adhurojnë vetëm Allahun e Lartësuar, pa i shoqëruar Atij askënd.

Nënfragmenti i tretë:[12] Zotimi i profetëve dhe universialiteti i fesë së vërtetë

Në fillim të këtij nënfragmenti, Allahu i Madhëruar shpall se të gjithë profetët janë zotuar ndaj Tij se, nëse do të vinte një i Dërguar që vërteton shpalljet e mëparshme që u janë dhënë atyre, ata do ta besonin dhe do ta mbështesnin pa hezitim. Ky zotim përbën thelbin e fesë së vërtetë, e cila ka qenë besimi i përbashkët i të gjithë profetëve, nga i pari deri tek i fundit.

Feja e pastër dhe e njëjtë për të gjithë profetët mbështetet në përuljen dhe nënshtrimin ndaj Allahut. Të gjithë ata që ndodhen në qiej dhe në tokë i binden Atij: me vullnet – si besimtarë – ose me imponim, përmes rregullave të pandryshueshme të ligjeve të krijimit (rendit natyror).

Në vijim, Allahu i Madhëruar e urdhëron Profetin Muhamed (a.s) të deklarojë besimin e tij në shpalljen hyjnore, si në atë që i është zbritur atij (Kurani), ashtu edhe në shpalljet që u janë dërguar profetëve të mëparshëm: Ibrahimit, Ismailit, Is’hakut, Jakubit, pasardhësve të tij (Esbatëve), Musait, Isait dhe të gjithë profetëve të tjerë pa dallim.

Ajetet në vazhdim i drejtohen të gjithë atyre individëve dhe komuniteteve që mohojnë profetësinë e Muhamedit (a.s), duke përfshirë edhe një pjesë të ithtarëve të Librit. Edhe pse udhëzimi hyjnor u është dhënë të gjithëve, shumë prej tyre zgjodhën të largohen nga rruga e drejtë, duke u përfshirë në devijim dhe duke zgjedhur mosbesimin në vend të besimit. Megjithatë, Allahu i Madhëruar e lë gjithmonë të hapur derën e pendimit për këdo që sinqerisht dëshiron të rikthehet në rrugën e drejtë dhe të ndjekë udhëzimin e Tij.

Në përmbyllje, ajeti i fundit thekson fatin e atyre që vdesin në gjendje mosbesimi: për ta nuk do të pranohet asnjë lloj kompensimi, qoftë edhe sikur të ofrojnë sa të jetë faqja e dheut me ar. Ata do të përballen me një dënim të dhembshëm dhe nuk do të kenë as ndihmës e as ndërmjetës që t’i shpëtojë nga pasojat e veprave të tyre.

Nënfragmenti i katërt:[13] Konfirmimi i lidhjes së ngushtë midis myslimanëve dhe Ibrahimit (a.s)

Në fillim të këtij nënfragmenti, tregohet se të gjitha ushqimet ishin të lejuara për Benu Israilët, me përjashtim të atyre që Profeti Jakub (a.s) i kishte ndaluar vetë për veten e tij, për arsye të caktuara, para se të shpallej Tevrati. Kështu, ndalimi i disa ushqimeve nuk ishte pjesë e ligjit hyjnor, por praktikë personale e profetit.

Më pas, Allahu i Madhëruar thekson se feja e Ibrahimit (a.s) ka qenë fe e pastër, larg çdo devijimi, dhe ai nuk ka qenë në asnjë mënyrë idhujtar. Po ashtu, theksohet se faltorja e parë që është ndërtuar për adhurim në sipërfaqen e tokës është Qabja, në Mekë, e cila përbën një simbol të rëndësishëm për besimtarët, dhe se respektimi i shenjave të shenjta (simbolikës së saj) është pjesë e devotshmërisë.

Në përmbyllje, Allahu i Madhëruar e urdhëron Profetin Muhamed (a.s) që t’i drejtojë një thirrje të qartë ithtarëve të Librit: të mos i mohojnë shpalljet hyjnore, të mos pengojnë të tjerët nga rruga e Zotit dhe të mos përpiqen ta shtrembërojnë të vërtetën. Ky apel nënvizon përgjegjësinë morale dhe shpirtërore për të njohur dhe respektuar shpalljen e fundit hyjnore.

Seksioni i dytë:[14] Në këtë seksion trajtohet roli i umetit musliman, udhëzimet hyjnore në përballje me armikun dhe mësimet nga sprovat. Ky seksion përbëhet nga tre fragmente:

a – fragmenti i parë:[15] Umeti mysliman është umeti më i mirë ndër popuj

Ky fragment përbëhet nga tre nënfragmente:

Nënfragmenti i parë:[16] Disa paralajmërime për umetin mysliman

Paralajmërimi i parë: Allahu i Madhëruar i urdhëron besimtarët që mos t’i binden një grupi prej ithtarëve të Librit, sepse ata do të jenë shkak që të kthehen në mosbesimtarë.

Paralajmërimi i dytë: Allahu i Madhëruar i urdhëron besimtarët të kenë frikë Allahun dhe të mos vdesin vetëm se duke qenë besimtarë.

Paralajmërimi i tretë: Myslimanët duhet të kapen fort pas litarit të Allahut dhe nuk duhet të përçahen.

Paralajmërimi i katërt: Detyrë e një grupi besimtarëve është që t’i urdhërojnë njerëzit për tek e mira dhe t’i ndalojnë nga veprat e këqija.

Ajetet vijuese tregojnë se çfarë ndëshkimi do të kenë në Ditën e Kiametit ata të cilët nuk i dëgjojnë këto paralajmërime dhe çfarë shpërblimi do të kenë ata që ua venë veshin këtyre paralajmërimeve.

Nënfragmenti i dytë:[17] Vlera dhe statusi i lartë i umetit islam ndër popuj

Allahu i Madhëruar tregon se umeti musliman është umeti më i mirë ndër popuj për shkak se urdhërojnë për mirë, ndalojnë nga e keqja dhe besojnë tek Allahu. E njëjta thirrje i bëhet edhe ithtarëve të Librit.

Mirëpo ky status që gëzon umeti mysliman është shkak që ithtarët e Librit të tregohen armiqsor ndaj tij, por Allahu i Madhëruar i qetëson myslimanët se ata nuk mund t’i shkaktojnë asnjë lloj dëmi e lëndimi.

Nënfragmenti i tretë:[18]Paralajmërimi për umetin që të mbrohet nga munafikët

Pasi Allahu i Madhëruar e paralajmëroi umetin që të kishte kujdes nga ithtarët e Librit, tashmë i paralajmëron që të kenë kujdes nga armiqtë e brendshëm që janë munafikët.

Në fillim – të këtij nënfragmenti – Allahu i Madhëruar tregon se pasuria dhe fëmijët nuk kanë për t’i ndihmuar mosbesimtarët nga dënimi i Allahut.

Pastaj Allahu i Madhëruar i paralajmëron besimtarët që të mos i marrin për miq  ata– munafikët – të cilët nuk ngurrojnë që t’i lëndojnë, urrejtja e të cilëve manifestohet nga gojët e tyre dhe ajo ç’ka ata fshehin në zemrat e tyre është më e madhe.

Ata janë që nuk i duan besimtarët, kur janë me besimtarët dëshmojnë se janë besimtarë, por kur janë vetëm nga mllefi që kanë ndaj besimtarët i kafshojnë gishtat.

Një cilësi tjetër e munafikëve është se ata hidhërohen kur ju vjen një e mirë dhe gëzohen kur ju godet ndonjë e keqe.

Dhe në fund, Allahu i Madhëruar kërkon prej besimtarëve që të durojnë dhe të ruhen nga gjynahet, sepse vetëm kështu Ai do t’i mbrojë nga dinakëria e munafikëve.

b – fragmenti i dytë:[19] Udhëzime dhe orientime hyjnore për besimtarët në përballjen me armikun (në betejën e Uhudit):

Ky fragment përbëhet nga tre nënfragmete.

Nënfragmenti i parë:[20] Preambulë e betejës së Uhudit

Ajetet e këtij nënfragmeti flasin për përgatitjen e myslimanëve në përballjen me armikun. Ajetet tregojnë se Profeti (a.s) doli herët në mëngjes nga shtëpia për t’u caktuar besimtarëve vendet e luftës.

Më pas Allahu i Madhëruar tregon se si para zhvillimit të betejës dy grupe  prej besimtarëve – benu hanife dhe benu seleme – patën një lloj hezitimi dhe menduan të largoheshin nga beteja për shkak të frikës, por Allahu i ndihmoi që të mos largoheshin.

Më pas, Allahu i Madhëruar u tregon besimtarëve se si i ndihmoi besimtarët në betejën e Bedrit, në të cilën ata ishin më të paktë në numër, mirëpo Profeti Muhamed (a.s) i premtoi zbritjen e tre mijë dhe pesë mijë engjëjve nga Allahu si ndihmë për ta në atë betejë. Por ata duhet të jenë të duruar dhe të dëgjueshëm ndaj Zotit. E zbritja e engjëjve nuk ishte vetëm se një lajm i gëzuar për besimtarët në atë betejë, që zemrat e tyre të qetësoheshin dhe se fitorja vjen prej Allahut të Madhëruar. Po ashtu Allahu i Madhëruar e bëri këtë për të shkatërruar armiqtë në betejë.

Dhe në fund Allahu i Madhëruar tregon se e Allahut është gjithçka ka në qiej dhe në Tokë, Ai fal kë të dojë dhe ndëshkon kë të dojë.

Nënfragmenti i dytë: [21] Rëndësia e bindjes: udhëzime dhe orientime

Orientimi i parë është urdhëri kuranor për besimtarët që mos ta hanë kamatën, ta kenë frikë Allahun dhe të ruhen nga Zjarri, i cili është përgatitur për jobesimtarët.

Orientimi tjetër është se besimtarët duhet t’i binden Allahut dhe të Dërguarit të Tij.

Orientimi tjetër është se besimtarët duhet të nxitojnë që të bëjnë punë të mira, si dhënia e lëmoshës kur njeriu është në mirëqënie dhe vështirësi, mposhtja e zemërimit, falja e fajit të njerëzve, pendimi pas veprime të turpshme. Padyshim që për të tillë njerëz do të ketë falje prej Allahut dhe kopshte, nëpër të cilët rrjedhin lumenj, ku do të qëndrojnë gjithmonë.

Dhe orientimi i fundit është se Allahu kërkon prej besimtarëve të hulumtojnë se çfarë ka ngjarë me ata popuj të cilët kanë përgënjeshtruar profetët e Zotit, me qëllim për të marrë mësim.

Nënfragmenti i tretë: [22] Ngushëllimi për besimtarët të cilët nuk duhet të ligështohen dhe as mos të kenë frikë nga vdekja

Ajetet  e para të këtij nënfragmenti janë ngushëlluese për besimtarët që mos të ligështohen dhe as mos të pikëllohen për atë që u ndodhi në betejën e Uhudit, sepse ligështimi dhe pikëllimi i shpie njerëzit në humbje të shpresës dhe shkatërrim. Sakaq besimtarët nuk janë të tillë.

Nëse besimtarët i goditi ajo që i goditi në betejën e Uhudit, po e njëjta gjë i goditi edhe mosbesimtarët në betejën e Bedrit. Dhe ky është ligji i Allahut për besimtarët dhe jobesimtarët sepse Dynjaja është bota e sprovës. Por përmes sprovës, Allahu i pastron besimtarët nga mëkatet kurse jobesimtarët i shkatërron.

E përsa i përket hyrjes në Xhenet, besimtarët nuk hyjnë në të nëse nuk bëjnë durim, sakrifikojnë dhe luftojnë.

Më pas Allahu i Madhëruar i qorton ata besimtarë të cilët kur gjatë betejës u përhap lajmi i vrasjes së Profetit Muhamed (a.s) u stepën dhe u kthyen prapa. Allahu i Madhëruar i tregon atyre se nuk duhet të zmbrapsen edhe nëse Muhamedi (a.s) vritet, sepse ai është një profet si të gjithë profetët e tjerë. Kjo do të thotë se njeriu duhet të ndjekë mësimet e fesë dhe nuk duhet të varet tek individët, edhe nëse ata janë profetë.

Exheli i njeriut është vetëm në dorën e Allahut të Madhëruar prandaj edhe njeriu nuk ka përse të ndikohet nga përhapja e lajmeve, sidomos atyre që janë të rreme.

Pastaj Allahu i Madhëruar i njofton besimtarët se edhe profetët bashkë me besimtarët kanë luftuar në rrugë të Allahut dhe nuk janë lëkundur para goditjeve që kanë marrë, nuk janë dobësuar dhe as nënshtruar. Dhe jo vetëm kaq, por ata iu lutën Allahut që t’ua falte gabimet, t’i forconte në fe dhe t’i ndihmonte ndaj popullit zullumqar.Duke qenë se profetët janë shembulli dhe modeli më i mirë, atëherë detyrë e myslimanit është të ndjekë shembullin dhe rrugën e tyre.

c – fragmenti i tretë:[23] Mësime dhe përfitime nga disfata

Ky fragment ndahet në katër nënfragmente

Nënfragmenti i parë:[24] Rreziku i bindjes ndaj armiqve dhe pasojat e përçarjes e zmbrapsjes

Në fillim të këtij nënfragmenti, Allahu i Lartësuar paralajmëron besimtarët se nëse i binden jobesimtarëve dhe armiqve të fesë, rrezikojnë të rrëshqasin drejt mosbesimit dhe, për pasojë, të humbasin si dynjanë, ashtu edhe ahiretin. Për këtë arsye, bindja i takon vetëm Allahut, sepse Ai është Mbrojtësi më i mirë dhe Ndihmësi më i fuqishëm.

Allahu premton se do të ndihmojë besimtarët duke mbjellë frikë në zemrat e jobesimtarëve, ngase këta adhurojnë, përveç Tij, zota të rremë pa asnjë argument të vlefshëm. Fundi i tyre është Xhehenemi, një vendbanim i mjerë dhe i errët.

Allahu i Madhëruar e përmbushi premtimin e Tij ndaj Profetit (a.s) në betejën e Uhudit, kur fitorja fillimisht ishte në anën e myslimanëve. Mirëpo, kur radhët e tyre u dobësuan, u përçanë dhe nuk iu bindën urdhrit të të Dërguarit, atëherë paniku dhe tërheqja i përfshiu dhe shumica ia mbathën nga fusha e betejës. Në këtë ngjarje, Allahu tregon se ndër myslimanët kishte disa që dëshironin dynjanë, dhe të tjerë që synonin ahiretin. Një shkak tjetër i kësaj përmbysjeje ishin edhe cytjet e shejtanit, prej të cilave besimtari duhet të kërkojë strehim te Zoti. E megjithatë, me mirësinë dhe mëshirën e Tij, Allahu i fali ata.

Pas kësaj sprove të rëndë që kaluan myslimanët në betejë, Allahu zbriti qetësi dhe siguri mbi një grup të sinqertë prej tyre, të cilët i kaploi një gjumë i lehtë që u solli qetësim shpirtëror. Por kishte edhe një grup tjetër, zemrat e të cilëve u drodhën nga dyshimi dhe lëkundja në premtimin e Allahut. Megjithatë, ajo që ndodhi ishte pjesë e sprovës hyjnore për të pastruar zemrat dhe për të dalluar të sinqertët nga të lëkundurit.

Më pas, Allahu i paralajmëron besimtarët të mos i dëgjojnë fjalët e hipokritëve, të cilët i nxisin për t’u tërhequr nga përballja me armikun, duke u përpjekur t’i frikësojnë me vdekjen. Por, vdekja nuk vjen sipas fjalëve të njerëzve; ajo është në dorën e Allahut dhe arrin këdo, kudo që të ndodhet. Nëse dikush vdes në rrugë të Allahut, atë e përfshin falja dhe mëshira e Tij. Qoftë ai që vdes në shtrat, apo në fushën e betejës, të gjithë do të ringjallen, do të tubohen dhe do të japin llogari përpara Allahut të Madhëruar në Ditën e Kiametit.

Nënfragmenti i dytë:[25] Vlera dhe rëndësia e madhe e konsultës dhe bindjes ndaj Profetit (a.s)

Në këtë pjesë, Allahu i Lartësuar na tregon se Profeti Muhamed (a.s) ishte i butë dhe i mëshirshëm me shokët e tij, dhe kjo cilësi e lartë ishte dhuratë nga mëshira e Allahut. Prandaj, Allahu e urdhëroi që t’i falte ata për gabimet e tyre, të këshillohej me ta për çështjet e rëndësishme, dhe pas konsultimit, të merrte vendimin duke u mbështetur vetëm te Allahu.

S’ka dyshim se kushdo që mbështetet te Zoti, Ai do ta ndihmojë dhe nuk do të lejojë që ai të mposhtet.

Shkaku i humbjes së përkohshme të myslimanëve në betejën e Uhudit ishte dëshira e disa prej tyre – veçanërisht shigjetarëve – për të marrë plaçkën e luftës, duke braktisur urdhrin e Profetit. Dhe jo vetëm kaq, por kujtdo që përvetëson në mënyrë të padrejtë një pjesë nga ajo që u përket të gjithëve, do t’i kërkohet llogari për këtë në Ditën e Kijametit, duke marrë ndëshkimin e merituar.

Nuk mund të barazohet ai që ndjek me përulësi udhëzimet e Allahut dhe të të Dërguarit të Tij, duke kërkuar kënaqësinë e Zotit, me atë që i shpërfill ato, dhe për pasojë meriton zemërimin nga Allahu.

Në përmbyllje, Allahu i Madhëruar i kujton sahabëve mirësinë që u ka dhuruar, duke u dërguar në mesin e tyre Profetin Muhamed (a.s), i cili u mëson atyre Librin, urtësinë dhe i pastron nga mëkatet e padukshme dhe të dukshme. Ata që dikur ishin në errësirë dhe në humbje, tani janë udhëzuar përmes dritës së profetësisë. Detyra e çdo myslimani është të ndjekë me përkushtim rrugën dhe shembullin e tij.

Nënfragmenti i tretë:[26] Shkaqet e humbjes dhe mësimet e nxjerra prej saj. Dallimi midis të mirës dhe të keqes

Në këtë pjesë, Allahu i Madhëruar u rikujton besimtarëve se ajo që i goditi në betejën e Uhudit, ishte njësoj si ajo që më parë i kishte goditur idhujtarët në betejën e Bedrit. Ai i nxit të reflektojnë se humbja nuk ishte e rastësishme, por ndodhi si pasojë e mosbindjes ndaj urdhrit të të Dërguarit të Tij (a.s).

Edhe pse shkaku i dukshëm i kësaj disfate ishte shmangia nga urdhri profetik, gjithçka ndodhi me lejen dhe sipas vullnetit të Allahut, për të zbuluar se kush janë vërtet besimtarët dhe kush janë munafikët, ata që fshihen pas petkut të besimit, por në zemrat e tyre nuk ka dritë. Para betejës, hipokritët shpallën dyshimin e tyre, duke thënë se nuk ishte koha për luftë. Pas saj, u përpoqën të demoralizonin të tjerët, duke pretenduar se po t’i ishin bindur, nuk do të kishin rënë në betejë.

Mirëpo Allahu u përgjigjet me vendosmëri: vdekja e gjen njeriun kudo që të jetë, qoftë në fushëbetejë apo në shtëpi. Por ndryshimi është i thellë: ai që vdes në rrugën e Allahut, është i gjallë te Zoti i tij, i ushqyer dhe i gëzuar me mirësitë që i janë dhënë. Dëshmorët ndiejnë gëzim edhe për ata vëllezër të tyre që ende nuk janë bashkuar me ta, sepse për ta nuk ka as frikë e as pikëllim. Allahu nuk e humb kurrë shpërblimin e besimtarëve.

Pas përfundimit të betejës, Profeti (a.s) i urdhëroi shokët e tij që të ndjekin pas ushtrinë idhujtare deri në vendin e quajtur Hamratu Esed. Edhe pse të lodhur, të plagosur dhe të trazuar në shpirt, ata iu përgjigjën thirrjes së tij. Nuk u ligështuan nga fjalët e atyre që i frikësuan me forcën e armikut, por u mbështetën fuqishëm te Allahu dhe kështu merituan kënaqësinë e Tij.

Allahu i kujton gjithashtu njerëzimit se mosbesimi dhe kokëfortësia nuk i sjellin Atij asnjë dëm. Përkundrazi, ai që këmbëngul në mëkat, nuk bën gjë tjetër veçse e rëndon vetveten dhe e afron veten drejt një dënimi poshtërues.

Në përmbyllje, Allahu i Lartësuar shpjegon urtësinë pas kësaj sprove të madhe: ajo shërbeu si një ndarje e qartë mes të mirëve dhe të këqijve. Njeriu duhet të zgjedhë me ndërgjegje rrugën e drejtë, rrugën e besimit në Allahun dhe të Dërguarit e Tij, sepse vetëm ajo çon në sukses të vërtetë, në këtë botë dhe në botën tjetër.

Nënfragmenti i katërt:[27] Paralajmërim për hipokritët dhe koprracët. Pasuria është një prej sebepeve të triumfit. Paralajmërimi për atë pasuri që është sebep për disfatën

Pasuria ka luajtur një rol thelbësor në rrjedhën e betejës së Uhudit. Idhujtarët shpenzuan pasuri të mëdha për përgatitjen dhe mobilizimin e ushtrisë së tyre, duke e parë luftën si një përballje jetike për ekzistencën e tyre. Por ndikimi i pasurisë nuk u ndal këtu. Ajo u bë gjithashtu shkak për shkeljen e urdhrit profetik nga disa prej shigjetarëve muslimanë, të cilët, të tunduar nga plaçka e luftës, braktisën pozicionet e tyre. Kjo shkelje i kushtoi rëndë ushtrisë myslimane dhe u kthye në një nga faktorët kryesorë të disfatës në atë betejë.

Pas përfundimit të përplasjes, një grup nga fisi Abdu Kajs – për interesa materiale – u ngarkua me një mision tinëzar: të frikësonin sahabët me lajme të rreme, duke u thënë se idhujtarët ishin mbledhur sërish për t’i zhdukur. Por zemrat e besimtarëve nuk u drodhën. Përkundrazi, ata u mbështetën tek Allahu dhe vazhduan rrugën e tyre me vendosmëri. Si shpërblim për qëndrueshmërinë dhe besimin e tyre, Allahu u dha fitim në tregti gjatë kthimit, duke i bërë triumfues si në shpirt ashtu edhe në aspektin material.

Në këtë pjesë, Allahu i Lartësuar sjell në vëmendje temën e pasurisë si një sprovë për besimtarin. Ai flet për rrezikun e kopracisë, për syfaqësinë e atyre që shpenzojnë për t’u dukur dhe për hipokrizinë e atyre që bëjnë thirrje për bamirësi, por nuk veprojnë vetë. Gjithashtu, besimtari ftohet që të tregojë durim përballë humbjeve materiale dhe sprovohet në sinqeritetin e tij kur shpenzon për hir të Allahut.

Ky nënfragment është një thirrje për të pastruar qëllimet dhe për ta parë pasurinë si një mjet dhe jo si qëllim, si një amanet dhe jo si burim mburrjeje apo lakmie.

C – Epilogu:[28]

Qëllimi i shpalljes së Kuranit është që njerëzit të njohin të vërtetën (Zotin). Pas përmendjes së një sërë rregullash, mësimesh e kundërpërgjigje të dilemave të ndryshme, vjen fundi i kësaj sureje duke hedhur dritë mbi madhështinë e Krijuesit, i Cili është i Vetmi Zot që e meriton të adhurohet.

Epilogu i kësaj sureje përbëhet nga dy fragmente:

a – fragmenti i parë:[29] Nga argumentet e krijimit përfitojnë ata që posedojnë logjikë të shëndoshë

Fundi i sures Ali Imran flet se në krijimin e qiejve dhe të tokës, ndryshimit të natës dhe të ditës, ka argumente të qarta se Allahu është i Plotfuqishëm mbi çdo send. Mirëpo këto argumente të qarta nuk i vëren askush tjetër përveç atyre njerëzve që kanë logjikë të shëndoshë, të cilët e përmendin Zotin e tyre në çfarëdo lloj situate që të ndodhen. Ata vazhdimisht i luten Allahut që t’i ruajë nga dënimi i Zjarrit, t’ia falë gjynahet, t’ia mbulojë të metat, t’i bashkojë me njerëzit e mirë, t’iu dhurojë atë ç’ka u ka premtuar nëpërmjet profetëve dhe mos t’i turpërojë në Ditën e Kiametit.

E si mos t’i përgjigjet Allahu i Madhëruar lutjeve të tyre, kur të tillët janë ata të cilët kanë besuar në profetësinë e Muhamedit (a.s), të cilët u persekutan për shkak të besimit, u dëbuan, emigruan dhe luftuan në rrugë të Allahut?! Padyshim shpërblimi i të këtillëve është Xheneti, në të cilin burojnë lumenjtë.

b – fragmenti i dytë:[30] Çështjet vlerësohen sipas përfundimit dhe pasojave të tyre

Triumfi  – në dukje – i idhujtarëve të Mekës në betejën e Uhudit nuk do të thotë se ata janë të shpëtuar, përkundrazi ata do të jenë në Xhehenem për shkak të mosbesimit të tyre.

E sa i përket besimtarëve që e adhurojnë Allahun e Madhëruar dhe e kanë frikë Atë, Allahu ka përgatitur për ta Xhenete në të cilin rrjedhin lumenj.

Jo të gjithë ithtarët e Librit janë në humbje, por ka edhe prej atyre ithtarëve të Librit të cilët e besojnë Allahun, atë që u është shpallur besimtarëve, i binden Allahut dhe ajetet e Tij nuk i sheshin për një çmim të vogël. Të tillët do të shpërblehen tek Allahu i Lartësuar.

Dhe në fund, Allahu kërkon prej besimtarëve katër gjëra: 1 – të bëjnë durim, 2 – të jenë të qëndrueshëm ndaj armikut, 3 – të jenë të përgatitur (ribat) dhe 4 – të kenë frikë Allahun e Lartësuar.

Autor: Elton Harxhi

[1] – Nga ajeti 1 – 32.

[2] – Nga ajeti 1 – 9.

[3] – Nga ajeti 10 – 18.

[4] – Nga ajeti: 19 – 32.

[5] – Nga ajeti 33 – 189.

[6] – Nga ajeti 33 – 99.

[7] – Nga ajeti 33 – 44.

[8] – Nga ajeti 45 – 63.

[9] – Nga ajeti 64 – 99.

[10] – Nga ajeti 64 – 68.

[11] – Nga ajeti 69 – 80.

[12] – Nga ajeti 81 – 92

[13] – Nga ajeti 93 – 99.

[14] – Nga ajeti 100 – 189.

[15] – Nga ajeti 100 – 120.

[16] – Nga ajeti 100 – 109.

[17] – Nga ajeti 110 – 115.

[18] – Nga ajeti 116 – 120.

[19] – Nga ajeti 121 – 148.

[20] – Nga ajeti 121 – 129.

[21] – Nga ajeti 130 – 138.

[22] – Nga ajeti 139 – 148.

[23] – Nga ajeti 149 – 189.

[24] – Nga ajeti 149 – 158.

[25] – Nga ajeti 159 – 164.

[26] – Nga ajeti 165 – 179.

[27] – Nga ajeti 180 – 189.

[28] – Nga ajeti 190 – 200.

[29] – Nga ajeti 190 – 195.

[30] – Nga ajeti 196 – 200.

Kurani Fisnik ka folur për pejgamberët dhe për të tjerët, duke sqaruar pohimin e tyre për kaderin (caktimin hyjnor), se çfarë do Allahu bëhet, e çfarë nuk do Ai, nuk bëhet.

1 – Në rrëfimin e Nuhut (a.s)

Allahu i Lartësuar thotë: “Ata i thanë Nuhut (a.s.) me nxitim: “O Nuh, na ke kundërshtuar dhe e ke shtuar polemikën me ne, e ne nuk do të të ndjekim. Na sill pra atë me çka na kërcënon, nëse je prej të sinqertëve! Ai tha: Vetëm Allahu do t’jua sjellë atë, nëse dëshiron, e ju atij nuk mund t’i ikni. Këshilla ime nuk do t’ju bëjë dobi edhe sikur të doja t’ju këshilloja, nëse vullneti i Allahut është që t’ju shkatërrojë. Ai është Zoti juaj dhe ju tek Ai do të ktheheni.”[1] Nuhu (a.s) u përgjigj duke sqaruar se çështja është tërësisht në dorën e Allahut: Ai ua sjell dënimin nëse dëshiron. Pastaj sqaroi se këshilla e tij nuk do t’u bëjë dobi nëse Allahu dëshiron t’i lërë në humbje. Vullneti i Allahut është mbizotërues dhe dëshira e Tij është zbatuese.

2 – Në rrëfimin e Ibrahimit (a.s) me birin e tij Ismailin (a.s)

Kur Ibrahimi (a.s.) mori urdhrin për ta therur të birin. Kur djali i tij arriti moshën që të ecte e ta ndihmonte, dhe kjo zakonisht është koha kur fëmija është më i dashur për prindërit, babai pa në ëndërr se Allahu e urdhëronte ta therë dhe Ëndrrat e pejgamberëve janë shpallje.

Ismaili (a.s) duku iu nënshtruar plotësisht urdhrit të Allahut të Lartësuar tha me vendosmëri: “O babai im, bëj atë që je urdhëruar. Do të më gjesh, nëse do Allahu, prej të durueshmëve.”[2] Ai e lidhi vendosmërinë e tij me vullnetin e Allahut, sepse asgjë nuk ndodh pa dëshirën e Tij

3 – Në rrëfimin e Jusufit (a.s)

Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe ai të dy prindërit e vet i mori lart në fron, e ata iu përulën ati e ai tha: O babai im, kjo është domethënia e ëndrrës sime të mëparshme. Zoti im tani këtë e bëri realitet, e mua më dhuroi mirësi kur më nxorri prej burgut, e juve ju solli nga fshati pasi djalli pati futur përçarje ndërmjet meje dhe vëllezërve të mi. Zoti im me mjeshtëri e butësi e realizon dëshirën  e vet për çfarë don, vërtet Ai është i Gjithëdijshmi, më i Urti.”[3]

Fjala e tij: “Zoti im me mjeshtëri e butësi e realizon dëshirën  e vet për çfarë don” do të thotë: se kur Ai dëshiron diçka, Ai i përgatit shkaqet dhe e lehtëson realizimin e saj. Ai është i Dijshëm për interesat e robërve të Tij, i Urtë në veprat, fjalët, caktimin dhe zgjedhjen e Tij.

Jusufi (a.s.) besonte se gjithçka që i kishte ndodhur dhe që i ndodhi, atij dhe të tjerëve, është me caktimin dhe kaderin e Allahut.

4 – Musai (a.s)

Allahu përmend fjalën e Musait (a.s) në rrëfimin e tij duke thënë: “Musai zgjodhi nga populli i tij shtatëdhjetë veta për kohën që Ne ia caktuam takimin. E pasi i kapi ata dridhja (e tokës) ai tha: Zoti im, sikur të kishe dashur Ti, i kishe zhdukur ata më parë ata dhe mua. A po na zhduk për atë që bënë të marrët nga ne? Kjo është vetëm sprovë e Jotja, që me të e bën të humbur atë që do dhe e vë në rrugë të drejtë atë që do..”[4]

Këto fjalë të Musait (a.s) tregojnë qartë besimin e tij në kader.

5 – Në rrëfimin e Musait (a.s) me Shuajbin

Allahu i Lartësuar thotë: “Do të më gjesh, nëse do Allahu, prej të mirëve.”[5]

Ai e lidhi këtë me dëshirën e Allahut, duke ia deleguar çështjen suksesit dhe ndihmës së Tij.

6 – Në rrëfimin e Musait (a.s) me Hidrin

Allahu i Lartësuar thotë: “(Musai) tha: Do të më gjesh të durueshëm, në dashtë Allahu, e nuk do të të kundërshtoj për asgjë.”[6]

Ai e lidhi durimin dhe moskundërshtimin me vullnetin e Allahut, sepse pejgamberët dhe të devotshmit nuk mbështeten në vetveten as sa hap e mbyll sytë.

Kjo tregon se çdo gjë ndodh vetëm me dëshirën e Allahut. Rrëfimi i Musait me Hidrin gjendet i plotë në Sahihun e Buhariut

7 – Pas fundosjes së Karunit

Allahu i Lartësuar thotë: “Është shumë e qartë se Allahu është Ai që i jep bollëk dhe ia pakëson kujt të dojë..”[7] Pra, çështja është në dorën e Tij.

8 – Në rrëfimin e Zekerijasë (a.s) dhe Merjemes

Allahu i Lartësuar thotë: “Sa herë që hynte Zekerija në dhomën e saj gjente pranë saj ushqim dhe e pyeste: O Merjeme! Nga të vjen ky ushqim? Ajo përgjigjej: Ky është nga Allahu, se Allahu furnizon kë të dojë pa kufi.”[8]

Sipas mendimit më të saktë, këto janë fjalët e Merjemes, që tregon se furnizimi është i lidhur me vullnetin e Allahut.

9 – Në rrëfimin e shokut që këshilloi shokun e tij që posedonte dy kopshte

Allahu i Lartësuar thotë: “Do të ishte më mirë për ty sikur të kishe thënë, kur hyre në kopshtin tënd: Kështu ka dashur Allahu. Nuk ka fuqi përveçse nëpërmjet Allahut.”[9]

Pra, gjithçka është me dëshirën e Allahut: nëse do, e lë; nëse do, e zhduk.

10 – Fjalët e xhindeve

Allahu i Lartësuar thotë: “Ne nuk e dimë nëse është synuar e keqja për ata që janë në Tokë, apo Zoti i tyre kërkon t’i udhëzojë në rrugë të drejtë.”[10]

Ata pohuan se Allahu ka vullnet absolut. Me edukatë ia atribuuan të mirën Allahut, ndërsa për të keqen nuk përmendën vepruesin.

Besimi në kader është pjesë e besimit në Allahun, sepse nënkupton besimin në përfshirjen e dijes së Tij për çdo gjë, në gjithëpërfshirjen e vullnetit të Tij dhe në depërtimin e fuqisë së Tij në çdo gjë.

Zoti në Islam nuk është një hyjni e izoluar nga ajo që ndodh në univers, që nuk e di çfarë ndodh dhe nuk ndërhyn në të me administrim e drejtim, si “Zoti i Aristotelit”, i cili nuk njeh veçse vetveten, nuk di asgjë për këtë univers dhe nuk administron asgjë në të; apo si “Zoti i Plutoni”, i cili as vetveten nuk e njeh.

Ai nuk është as si zoti i mexhusëve, që sipas tyre ka në dorë vetëm gjysmën e universit – atë që lidhet me të mirën dhe dritën – ndërsa gjysma tjetër, ajo që lidhet me të keqen dhe errësirën, i përket një zoti tjetër. Pra, sipas tyre ka dy zota: njëri zot i së mirës dhe i dritës, tjetri zot i së keqes dhe i errësirës, dhe lufta mes tyre vazhdon derisa në fund fiton zoti i së mirës.

Ai nuk është as si hyjnitë e grekëve, që veprojnë në mënyrë të çrregullt e të pakontrolluar dhe që jetojnë në armiqësi me njerëzit, aq sa rrëfimet e tyre për “fatin” e paraqesin atë si tallës, sfidues e përndjekës të njerëzve. Prandaj në letërsinë e tyre u përhapën shprehje si: fati i pamëshirshëm, fati i verbër, fati tiranik e të ngjashme.

Ai nuk është as si zoti i Beni Israilëve, siç e paraqesin tekstet e tyre të shtrembëruara, librat dhe mitet e tyre: xheloz, hakmarrës, shkatërrues, i anshëm vetëm për popullin e Izraelit, i frikësuar se mos njeriu ha nga pema e jetës e bëhet si një prej hyjnive, ndonjëherë i penduar për veprimet e tij, madje i paaftë për t’i bërë ballë njeriut, saqë – sipas rrëfimeve të tyre – Izraeli lufton me Të dhe e mund.

Ky nuk është Zoti i Islamit.

Zoti në Islam është Sunduesi absolut, Pronari i krijimit dhe i urdhrit, Zoti i botëve. Ai është Krijuesi i çdo gjëje nën fuqinë e Tij mbizotëruese; asnjë i gjallë dhe asnjë send i pajetë nuk del jashtë rrethit të sundimit të Tij. Ai gjykon çfarë dëshiron dhe vepron çfarë do. Asgjë nuk i fshihet në tokë e as në qiell. Megjithatë, Ai është Bamirës dhe Fisnik, i Drejtë dhe Mëshirëplotë, i Dijshëm dhe i Urtë. Nuk i bën padrejtësi askujt, nuk e ndëshkon askënd për mëkatin e tjetrit dhe nuk ia pakëson shpërblimin përpjekjes së askujt.

Tek Ai askush nuk ka frikë nga padrejtësia apo nga mangësimi i shpërblimit. Padrejtësi do të thotë ta ndëshkosh për diçka që nuk e ka bërë; mangësim do të thotë t’i humbasësh shpërblimin për atë që ka bërë. Allahu i Lartësuar nuk ndëshkon pa mëkat dhe nuk e humb shpërblimin e asnjë vepre të mirë; përkundrazi, Ai e shumëfishon atë, siç thotë: “Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por nëse dikush bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.”[11]

Ky është Zoti që e drejton çdo gjë në univers me caktimin dhe administrimin e Tij, me dijen, vullnetin dhe urtësinë e Tij. Mbi këtë bazë ishte besimi i selefit në kader, prej sahabëve dhe atyre që i ndoqën me mirësi.

Besimi në kader nuk është besim në fat të verbër, në rastësi apo në kaos, siç shprehen disa duke përkthyer nocione greke e perëndimore dhe duke thënë: “fati i verbër”, “fati i pamëshirshëm”, “lojë e fatit”, “ironi e fatit” e shprehje të ngjashme. Këto janë shprehje nga të cilat Islami dhe muslimanët distancohen.

Besimi në kader është besim në përfshirjen e plotë të dijes së Allahut, në përgjithshmërinë e vullnetit të Tij, në gjithëpërfshirjen e fuqisë së Tij dhe në rububijetin e Tij mbi çdo gjë në univers. Çdo gjë që ndodh në ekzistencë ndodh sipas një rregullimi dhe projekti të mëparshëm, me administrimin e një të Plotfuqishmi dhe me caktimin e një të Madhërishmi, të Gjithëdijshmi.

Autor: Ali Muhamed Salabi

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Hud: 32 – 34.

[2] – Sure Saffat: 102.

[3] – Sure Jusuf: 100.

[4] – Sure A’raf: 155.

[5] – Sure Kasas: 27.

[6] – Sure Kehf: 69.

[7] – Sure Kasas: 82.

[8] – Sure Ali Imran: 37.

[9] – Sure Kehf: 39.

[10] – Sure Xhin: 10.

[11] – Sure Nisa: 40.

Disa grupe të arabëve kanë adhuruar idhuj që u ishin transmetuar nga popujt e mëparshëm, si: Ued, Suva’, Yaghuth, Jeuka dhe Nesr, të cilët ekzistonin te populli i Nuhut, dhe adhurimi i këtyre idhujve u përhap ndër fiset arabe. Këtë e dëshmon hadithi i transmetuar nga Ibn Abasi: “Idhujt që ishin te populli i Nuhut u bënë te arabët më pas. Uedishte për Kelb në Deumetul Xhendel, Suva’ për Hudhejl, Jeguth për Murad, pastaj për Benu Getaf në el-Xheuf te Saba’, Jeuka për Hemdan, dhe Nesr për Himjar të fisit të Dhi el-Kala’. Ata ishin emra të disa burrave të mirë nga populli i Nuhut. Kur ata vdiqën, shejtani u sugjeroi popujve të tyre të ngrejnë statuja në vendet ku ata u mblodhën dhe t’u japin emrat e tyre. Ata e bënë këtë, por nuk u adhuruan deri sa ata vdiqën dhe dijenia u harrua, atëherë u adhuruan.”[1]

Përveç këtyre idhujve, arabët adhuronin edhe idhuj të Kurejshëëve, si Lati, Uzza, Menat dhe Hubel:

Idhulli Menat – më i vjetri ndër idhujt e tyre – ishte vendosur në bregun e detit në drejtim të al-Mushel-lel, në një vend midis Mekës dhe Medinës. Arabët e nderonin shumë, dhe askush nuk e adhuronte më tepër se Eus dhe Hazrexh. Profeti (a.s), e dërgoi Aliun (r.a) dhe e rrëzoi atë gjatë vitit të pushtimit.

Idhulli Lat ndodhej në Taif. Ai ishte si një shkëmb katror. Kujdestarët e tij ishin Thekifët, të cilët kishin ndërtuar mbi të një shtëpi. Të gjithë arabët e nderonin dhe i vendosnin emrat e njerëzve të tyre sipas tij, duke thënë: “Zejd Lat”, “Tejm Lat”… e kështu me rradhë. Ai ndodhej në vendin e minares së xhamisë së Taifit. Kur Thekifët u bënë myslimanë, Profeti (a.s), e dërgoi Mugire ibn Shu’bah për ta rrëzuar dhe djegur me zjarr.

Idhulli Uzza ishte më i ri se Lat dhe ndodhej në Uadi Nahlah mbi një degë të drurit. Arabët kishin ndërtuar mbi të një shtëpi dhe dëgjonin zëra nga aty. Kurejshët e nderonin shumë. Kur Profeti (a.s) e çliroi Mekën, dërgoi Halid ibn Velidin, i cili e goditi dhe e rrëzoi. Atje Ishte tre drunj të zverdhur, Pastaj ai shkoi tek ajo dhe e preu (pemën). Kur preu të tretën, papritur iu shfaq një grua abisinase me flokë të shpupuritur, duke vendosur dorën mbi supin e saj dhe duke kërcitur me dhëmbë; pas saj ishte kujdestari i saj. Halidi tha: “O Uzza, mohuese! Nuk je e lartësuar. Unë e pashë se Allahu të ka poshtëruar.” Pastaj e goditi dhe ia çau kokën; dhe ajo u bë  hi. Më pas ai vrau edhe kujdestarin e saj.

Idhulli Hubel ishte një ndër idhujt më të mëdhenj të Kurejshëve në brendësi të Qabes dhe rreth saj. Ishte prej akiku të kuq në formë njeriu. Kur arabët kishin mosmarrëveshje ose donin të udhëtonin, shkonin te ai dhe betoheshin me kupa pranë tij. Ebu Sufjani tha për të gjatë Betejës së Uhudit: “I Lartësuar qoftë Hubeli”, dhe Profeti (a.s) i tha: “Thuani: Allahu është më i Lartë dhe më i Madh.”[2]

Ndër idhujt që adhuroheshin ishin Isaf dhe Nailah. Thuhet se origjina e tyre është kjo: Isafi ishte një burrë nga xhurhumët dhe Nailah një grua po nga Xhurhumët. Ata hynë në Shtëpinë e Allahut dhe bënë veprime të ndaluara aty. Allahu i shndërroi ata në dy gurë, të cilët njerëzit i nxorrën dhe i vendosën që të jenë mësim për njerëzit. Megjithatë, me kalimin e kohës, ata filluan të adhuroheshin përveç Allahut.

Megjithëse adhurimi i idhujve ishte mjaft i përhapur në mesin e arabëvem,  pati edhe nga ata njerëz që Allahu i ruajti nga adhurimi i çdo tjetër përveç Tij, duke u përgjigjur thirrjes së Ibrahimit (a.s) “O Zoti im, bëje këtë qytet të sigurt dhe më ruaj mua dhe bijtë e mi që të mos adhurojmë idhujt.”[3]

Adhurimi i idhujve vazhdoi në tokat e arabëve deri sa Allahu e mbylli mesazhin Tij me dërgimin e Muhamedit (a.s) i cili pastroi tokën nga idhujt dhe i orentoi njerëzit vetëm tek Zoti i vërtetë, të cilit nuk i lejohet t’i bashkangjitet askush në adhurim:“Allahu do ta përmbushë dritën e Tij, edhe pse mosbesimtarët e urrejnë.”[4]

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Buhariu.

[2] – Buhariu.

[3] – Sure Ibrahim: 35.

[4] – Sure Saff: 8.

Nuk ka asnjë vend arab ku lëvizja sufiste të jetë kaq e përhapur me një prani kaq mbizotëruese sa në Sudan. Në çdo rrugicë dhe rrugë, në çdo cep të këtij vendi, gjen kupolat e bardha të teqeve që shfaqen mbi horizontin e Kartumit dhe Omdurmanit, dhe dëgjon jehonën e ilahive dhe këngëve profetike që mbushin hapësirën, nga radioja dhe televizioni deri te taksitë.

Kjo prani, nuk është thjesht ritual fetar apo praktika të ngrira shpirtërore, por një ind shoqëror i ndërlikuar dhe thellësisht i rrënjosur, ku ndërthuret shpirtërorja me politikën, dhe ku shehu bëhet një ndërmjetës shpirtëror te i cili drejtohen edhe zyrtarët e lartë për t’u lexuar Fatiha dhe për të marrë bekime.

Numri i ndjekësve të tarikateve sufiste në Sudan vlerësohet të jetë më shumë se 40 tarikate, duke përfshirë mbi gjysmën e popullsisë së vendit, një fakt që e ka vendosur “kartën sufiste” në tryezën e çdokujt që synon pushtetin.

Nga “mesidi” te Këshilli Sovran

Rrënjët historike të ndërthurjes së sufizmit me politikën sudaneze kthehen disa shekuj pas, konkretisht në mesin e shekullit të XVI, në periudhën e Sulltanatit të Funxhit, i cili e përkrahte aktivitetin sufist dhe ftonte udhëheqësit sufistë nga Egjipti dhe Hixhazi për të vizituar Sudanin.

Që atëherë, sufizmi nuk ka qenë thjesht “khaleva” për mësimin përmendësh të Kuranit apo “mesid” për menaxhimin e çështjeve të muridëve (pasuesve), por një institucion shoqëror paralel që formësonte vetëdijen e njerëzve dhe orientonte sjelljen e tyre, duke u bërë një aktor me ndikim në ekuacionin politik.

Kjo ndërthurje historike e veçantë pasqyron përfshirjen e tarikateve sufiste në detajet e qeverisjes dhe në garën për pushtet. Kjo u shfaq qartë përmes formimit të dy partive politike që përbënin shtyllën e sistemit politik sudanez në periudha të ndryshme: Partia e Ummetit, e lidhur me tarikatin e Ensaritëve “Mahdiste”, dhe Partia Unioniste Demokratike, e lidhur me tarikatën e Khatmijes.

Këto dy parti, të cilat dolën nga vetë gjiri i sufizmit, për dekada të tëra kanë ndarë mes tyre “tortën e pushtetit” dhe kanë pasqyruar konfliktin e tyre historik në hartën e politikës sudaneze. Sa i përket votuesit sufist, ai shpesh ka qenë si një ushtar që zbaton atë që i urdhërohet, pa më shumë.

Roli i sufizmit në revolucionin sudanez.. mes mbështetjes së regjimit dhe përkrahjes së protestave

Me shpërthimin e revolucionit sudanez në dhjetor 2018, tarikatet sufiste u gjendën përballë një udhëkryqi të vërtetë: ose të mbështesnin regjimin e Omar al-Bashirit, i cili kishte lidhje me disa prej tarikateve, ose të rreshtoheshin përkrah rrugës protestuese.

Qëndrimet ishin të ndryshme. Ndërkohë që disa prej udhëheqësve sufistë u përpoqën të ruanin besnikërinë ndaj regjimit, një numër i madh ndjekësish u bashkuan me protestuesit që mbushën rrugët e Kartumit.

Pas konfirmimit nga drejtuesit e tarikateve për rrëzimin e al-Bashirit në prill 2019, tarikatet sufiste dolën me peshën e tyre të madhe popullore në protestat pranë Komandës së Përgjithshme dhe shpallën mbështetjen e tyre për tranzicionin demokratik.

Që nga ai moment, rruga u bë më e hapur për forcat e reja ushtarake që të tërhiqnin këtë rrymë me peshë të madhe popullore.

El-Burhani dhe Hemedti.. lufta për pushtet

Pas rrëzimit të al-Bashirit, udhëheqësit e fazës tranzitore u përfshinë shpejt në një garë të ashpër për të fituar simpatinë e tarikateve sufiste dhe për të siguruar mbështetjen e tyre. Më 8 shtator 2020, kreu i Këshillit Sovran, gjenerali Abdel Fattah al-Burhan — familja e të cilit i përket tarikatës Khatmije — u takua me Këshillin e Lartë të Sufizmit në zyrën e tij dhe u kërkoi atyre të ruanin sigurinë dhe stabilitetin e vendit.

Nga ana tjetër, as zëvendësi i tij në atë kohë, komandanti i Forcave të Mbështetjes së Shpejtë, Mohamed Hamdan Dagalo “Hemedti”, nuk ishte larg kësaj gare. Në mars 2020, Hemedti u takua me kreun e Partisë Unioniste Demokratike, Mohamed Othman al-Mirghani, një nga figurat më të rëndësishme të sufizmit në Sudan, në një përpjekje të qartë për të tërhequr këtë rrymë.

U bë e qartë se rivalët për pushtet në Sudan e kishin kuptuar se tarikatet sufiste dhe ndjekësit e tyre përbënin “kartën fituese” që mund të anonte balancën në favor të secilës palë. Kjo u bë edhe më e ndërlikuar me diskutimet për mbështetje të jashtme për disa palë, ku disa analiza sugjerojnë se vende rajonale që mbështesin rrjetet e sufizmit politik në rajon mund të ndërhyjnë për të mbështetur një palë në dëm të tjetrës, në shërbim të strategjive të tyre rajonale.

Sufizmi në luftën e vitit 2023.. a mban çelësin e paqes?

Në kushtet e luftës që ka shpërthyer që nga mesi i prillit 2023, komponenti sufist gjendet përballë një prej provave më të vështira të tij. Ndërsa të dy palët e konfliktit — ushtria sudaneze dhe Forcat e Mbështetjes së Shpejtë — janë “bij” të të njëjtës rrymë sufiste, ku secila palë merr një pjesë të mbështetësve të saj nga mjedisi sufist, tarikatet kanë vazhduar të bëjnë thirrje për paqe dhe të përpiqen të frenojnë konfliktin.

Disa sheikë kanë udhëhequr nisma për armëpushim, duke arritur suksese të kufizuara në disa zona si qyteti i Fashirit. Vëzhguesit mendojnë se pozicioni i sufizmit si një fuqi e butë me ndikim në shoqëri e bën atë një kandidat të mundshëm për të luajtur një rol të rëndësishëm në përpjekjet e ardhshme për paqe dhe pajtim kombëtar.

Ndërsa tarikatet ndryshojnë në qëndrimet e tyre ndaj luftës – disa e përshkruajnë atë si “absurde”, ndërsa të tjerë e shohin si një luftë mes ushtrisë dhe djalit të saj të rebeluar — ajo që mbetet e përbashkët është aftësia e tyre e madhe për të depërtuar në thellësinë e shoqërisë sudaneze dhe për ta mobilizuar atë.

Përmbledhje.. një “kartë fituese” jo e garantuar

Sufizmi në Sudan nuk është thjesht një komponent fetar, por një rrjet i thellë ndikimi shoqëror dhe politik, dhe një aleat që nuk mund të nënvlerësohet në ekuacionin e pushtetit. Gjatë historisë, qeveritë kanë alternuar përpjekjet për ta tërhequr këtë rrymë të fuqishme, duke e përdorur atë për të forcuar legjitimitetin e tyre dhe për të fituar pranimin popullor.

Në mes të konflikteve aktuale, mbetet pyetja më e madhe: a do të arrijnë tarikatet sufiste ta shndërrojnë forcën e tyre masive popullore në një presion real për ndalimin e luftës, apo do të mbeten të robëruara nga ndarjet që kanë përçarë vendin? Në vendin e teqeve të bardha, sufizmi mbetet fuqishëm i pranishëm në skenën sudaneze, por roli që do të luajë në kapitujt e ardhshëm ende nuk dihet.

Khalevat janë vetë institucionet arsimore, ndërsa “mesidi” është kuadri më i gjerë që i administron dhe organizon çështjet e tyre.

Autor: Iued Nakr Babekër Muhamed

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

]]> https://ardhmeriaonline.com/sufizmi-ne-sudan-fuqia-e-bute-ne-betejen-per-pushtet/feed/ 0 https://ardhmeriaonline.com/hamza-per-te-moshuarit-dhe-zufinaze-per-personat-me-aftesi-ndryshe/ https://ardhmeriaonline.com/hamza-per-te-moshuarit-dhe-zufinaze-per-personat-me-aftesi-ndryshe/#respond Tue, 02 Jun 2026 19:10:46 +0000 https://ardhmeriaonline.com/?p=6639 Në Stamboll vizitova dy institucione bamirësie ku i pari merret me të moshuarit dhe personat që kanë nevojë, ndërsa i dyti  me personat me aftësi të ndryshe dhe me nevoja të veçanta.

I pari ishte institucion publik shtetëror, ndërsa i dyti ishte privat por nuk vura re ndonjë ndryshim mes dy instucioneve nga ajo që afronin.

Shtëpia e të moshuarve dhe të pafuqishmëve ishte themeluar në vitin 1895 gjatë kohës së sulltan Abdulhamidit, e cila vazhdon dhe dallohet për kujdesin ndaj të moshuarve.

Takova drejtorin e institucionit, Hamzën, i cili ishte një njeri që e donte bamirësinë dhe punën humanitare. Ai ishte zgjedhur dhe emëruar nga presidenti i shtetit, dhe kjo politikë ndiqet që nga koha e sulltan Abdulhamidit.

Ai na prezantoi historinë dhe aktivitetet e institucionit, pastaj na shoqëroi në ambientet e tij. Vura re se të gjithë të moshuarit pranë të cilëve kalonim e mirëprisnin, qeshnin me të, e ftonin të ulej me ta dhe shfaqnin dashuri e admirim ndaj tij, ndërsa ai bisedonte dhe bënte shaka me ta.

Nga gjërat e veçanta që pashë në këtë institucion ishte kujdesi për ambientin, pastërtinë dhe shërbimet shëndetësore. Në këtë shtëpi jetonin afërsisht 500 të moshuar dhe për ta kujdeseshin 450 punonjës në aspektin administrativ, shëndetësor, psikologjik, sportiv dhe social.

Në Turqi, rreth 100000 të moshuar përfitojnë kujdes nga këto institucione përmes 700 vakëfeve, të ardhurat, e të cilave shpenzohen për të moshuarit dhe të pafuqishmit.

Gjatë vizitës kaluam pranë një thertoreje delesh dhe u habita nga prania e saj. Kur pyeta për arsyen, më thanë: “Ne therim çdo ditë 100 dele për të përgatitur ushqimin e rezidenteve të këtij institucioni dhe të disa qendrave të tjera afër tij.”

Brenda institucionit kishte një xhami, kopshte, kafene, furrë buke dhe muze. Ai ishte si një qytet i vogël ku i moshuari jeton pa pasur nevojë të dalë jashtë.

Gjatë shëtitjes më tërhoqi vëmendjen prania e një kishe dhe një sinagoge hebraike. Kur pyeta për arsyen e ekzistencës së tyre, më thanë: “Këto janë që nga koha e Abdulhamidit ku në atë kohë të krishterët përbënin 40% të popullsisë së Stambollit, prandaj u ndërtua një kishë brenda institucionit dhe ne e kemi ruajtur deri sot, megjithëse tani askush nuk hyn në të.”

Pastaj vizituam muzeun dhe pamë shumë fotografi të varura dhe kur pyeta për to, më thanë se ato ishin fotografitë e personave që kishin ndërruar jetë nga ata që kishin jetuar në këtë shtëpi që nga fillimi i saj deri më sot, dhe ne e ruajmë kujtimin e tyre.

Ndërsa po ecnim, më erdhi pranë një grua me emrin Aishe, e cila lëvizte me karrocë. Ajo na përshëndeti dhe tha duke buzëqeshur e duke qeshur: “Më uroni!” Ne i thamë: “Urime për çfarë?” Ajo tha: “Sot bëhen 35 vjet që jetoj në këtë institucion dhe jam shumë e lumtur dhe e gëzuar.” U ula dhe bisedova me të përmes përkthyesit dhe ajo ishte shumë e gëzuar nga vizita.

Në fund të vizitës na prezantuan projektin e tyre të ri i cili ishte një qytet i tërë për të moshuarit dhe të pafuqishmit që do të hapet brenda dy viteve të ardhshme. Emri i tij do ndryshonte nga “Shtëpia e të Pafuqishmëve” në “Shtëpia e Mëshirës”. Aty do të ketë shtëpi, rrugë dhe dyqane.

Gjithashtu na shpjeguan disa veçori të këtij qyteti, ndër to pishina dhe shatërvane në mënyrë të tillë që tingulli i ujit të krijojë një melodi që ndihmon në trajtimin e sëmundjeve të të moshuarve. U habita nga kjo ide dhe ata më treguan një film për pishinat dhe shatërvanët e qytetit të ri, ku tregohej se si inxhinierët kishin projektuar tingujt e ujit për të qenë një trajtim psikologjik dhe shëndetësor për të moshuarit.

Institucioni i dytë që vizitova merret me personat me aftësi të kufizuara. U takova me drejtoreshën e institucionit dhe një nga themelueset e tij, prej njëzet vitesh, zonjën Zafinaze.

Ajo tha se qëllimi i institucionit është të zgjojë motivimin dhe aftësitë e personit me aftësi të kufizuara, në mënyrë që ai të bëhet pozitiv dhe aktiv në shoqëri.

Gjatë bisedës, ajo tha se Allahu merr dhe jep, dhe se çdo person me aftësi të kufizuara ka cilësi pozitive dhe pika të forta, por shumë prej tyre dorëzohen përballë aftësisë së kufizuar dhe bëhen barrë për shoqërinë.

Ky institucion ka arritur të fusë 5000 persona me aftësi të kufizuara në tregun e punës në Turqi, duke i bërë ata produktivë në shoqëri dhe duke ndryshuar jetën e tyre për më mirë. Shumë prej tyre janë martuar, kanë fëmijë dhe krijuan familje.

Ajo na paraqiti një histori suksesi të një personi me aftësi të kufizuara, i cili ishte i braktisur . Kur institucioni u kujdes për të, ai vazhdoi studimet dhe u diplomua dy here në master.

Më pas u martua me një vajzë me nevoja të veçanta dhe e inkurajoi edhe atë që të vazhdonte studimet, derisa ajo u diplomua në universitet dhe gjithashtu mori diplomën e masterit.

E gjitha kjo, ndodhi falë ndjekjes së rasteve nga ana e institucionit dhe inkurajimit të tyre për të punuar dhe për t’u nisur drejt një jete aktive.

Kjo është një histori suksesi ndër shumë histori të tjera që dëgjova gjatë takimit, për shumë raste që ata i ndjekin qoftë edhe në shtëpitë e tyre.

Autor: Xhasim Mutava

Përktheu: Mevlad Çollaku

By: ardhmëriaonline.com

Ky ajet fisnik mbart një ndërtim kuranor jashtëzakonisht të thellë dhe të ekuilibruar, pasi paraqet një projekt hyjnor të plotë për formësimin e vetëdijes, ndërtimin e umetit, lidhjen e dijes me veprimin, përgatitjen, kthimin, reformimin dhe rifillimin e ngritjes së tij.

Komentuesit e Kuranit e kanë trajtuar këtë ajet në kontekstin e sqarimit të obligimit kolektiv (farz kifaje), domosdoshmërisë së thellimit në dije fetare dhe ngritjes së një grupi nga umeti për detyrën e mësimdhënies dhe paralajmërimit, siç shihet në tefsiret e imam Tabariut, Kurtubiut, Ibn Kethirit dhe të tjerëve. Megjithatë, ndërtimi kuranor i këtij ajeti shtrihet gjithashtu në një horizont të gjerë qytetërimor, që lidhet me lëvizjen e umetit, funksionin e dijes dhe përgjegjësinë e reformimit e të ndërtimit.

Duke medituar mbi renditjen e ajeteve, shpalosen tiparet e një projekti kuranor të plotë, pjesët e të cilit organizohen në një strukturë graduale, tejet harmonike dhe të ndërlidhur.

Së pari: Thirrja për lëvizje dhe rifillimin e ngritjes

“Përse, pra, të mos dalë…”

Kurani e hap këtë projekt me një thirrje që mbart kuptimin e ngritjes, lëvizjes, daljes për kërkimin e dijes dhe rifillimin e veprimtarisë; sepse kombet ripërtërihen përmes vetëdijes, forcohen përmes lëvizjes dhe e zgjerojnë aftësinë e tyre për ndërtim kur drejtohen kah mësimi, përvoja dhe përgatitja.

Fjala “nefir” (dalje, mobilizim) në Kuran është përdorur e lidhur me veprimin dhe marrjen e përgjegjësisë, si në fjalën e Allahut: “Dilni në luftë, qofshi të lehtë apo të rënduar!”[2]

Prandaj, nocioni i daljes këtu e tejkalon kuadrin e një udhëtimi të kufizuar dhe shndërrohet në një shpallje hyjnore se umeti i gjallë është një umet që lëviz, mëson dhe ndërton mjetet e ngritjes së vet në fusha të ndryshme.

Kështu, kërkimi i dijes së dobishme bëhet pjesë e lëvizjes së madhe të umetit, sepse dija, sipas konceptimit kuranor, vepron brenda një projekti që formon njeriun, ruan largpamësinë dhe i jep umetit aftësinë për të rikthyer praninë dhe mesazhin e tij.

Së dyti: Vizioni i plotësimit të ndërsjellë dhe shpërndarjes së roleve

“Nga çdo grup i tyre një pjesë…”

Kjo shprehje kuranore zbulon një vizion të gjerë që mbështetet në plotësimin e ndërsjellë të roleve dhe larmishmërinë e specializimeve, sepse umeti ndërtohet përmes zgjerimit të fushave të kontributit, shpërndarjes së energjive dhe plotësimit të funksioneve sipas nevojave të realitetit dhe kërkesave të ngritjes.

Në këtë kuptim përfshihen dijetarët, edukatorët dhe mendimtarët, por gjithashtu edhe ekspertizat mjekësore, inxhinierike, mediatike, teknologjike, ekonomike dhe të gjitha specializimet e tjera që ruajnë forcën, qëndrueshmërinë dhe aftësinë ndërtuese të umetit.

Dijetarët e tefsirit kanë vënë në dukje se veçimi i një “pjese” nga çdo grup tregon organizimin e funksioneve brenda umetit, në mënyrë që lëvizja e shoqërisë të mbetet e ekuilibruar dhe secili grup të kryejë detyrën e vet në reformim dhe ndërtim.

Prandaj, umeti në konceptimin kuranor paraqitet si një sistem i integruar, ku energjitë shpërndahen dhe aftësitë orientohen drejt një qëllimi të përbashkët, i cili ruan ekuilibrin dhe i hap umetit dyert e ngritjes dhe të rikthimit të rolit të tij aktiv.

Së treti: Qëllimi i formimit dhe ndërtimi i largpamësisë

“Që të thellohen në njohjen e fesë”

Thellimi në dije këtu përqendrohet në kuptimin e shpalljes dhe në përvetësimin e fesë, por ndikimi i tij shtrihet edhe në formimin e largpamësisë, orientimin e lëvizjes së njeriut dhe drejtimin e marrëdhënies së tij me jetën dhe qytetërimin.

Në thelbin e vet, fikh-u është ndërtim i një vizioni, formësim i vetëdijes dhe lidhje ndërmjet tekstit hyjnor dhe realitetit, ndërmjet udhëzimit që vjen nga qielli dhe zhvillimeve të jetës.

Për këtë arsye, Kurani e lidh fikh-un me kuptimin e thellë dhe perceptimin e saktë. Allahu i Lartësuar thotë: “Ç’kanë këta njerëz që mezi e kuptojnë fjalën?”[3]

Po ashtu, Kurani nxit vëzhgimin, meditimin dhe zbulimin e ligjeve të Allahut në univers dhe në jetë. Allahu i Madhëruar thotë: “Vërtet, në këto ka shenja për njerëzit që mendojnë.”[4]

Këtu bëhet i qartë harmonizimi ndërmjet udhëzimit të shpalljes dhe dijes së dobishme, sepse Islami formon njeriun që bashkon besimin me largpamësinë, vlerat me përvojën, udhëzimin me aftësinë për të kontribuar në ndërtimin e jetës.

Për këtë arsye Allahu thotë: “Ai ju krijoi nga toka dhe ju ngarkoi me detyrën e ndërtimit e të përparimit të saj.”[5]

Kështu, Allahu e bëri ndërtimin dhe zhvillimin e tokës pjesë të misionit të njeriut në ekzistencë, duke e lidhur dijen me mesazhin e ndërtimit, reformimit dhe përmirësimit të jetës.

Së katërti: Misioni i kthimit dhe rifillimi i ndërtimit

“Kur të kthehen tek ata”

Në këtë pjesë shfaqet një nga çështjet madhore të ndërtimit kuranor, sepse ajeti e lidh të mësuarit me kthimin dhe përvetësimin e dijes me përgjegjësinë e ndërtimit dhe reformimit.

Dija, sipas konceptimit kuranor, vepron brenda jetës së umetit, lidhet me nevojat e tij dhe orientohet drejt shërbimit të njeriut, shoqërisë dhe krijimit të kushteve për ngritje.

Prandaj ajeti e rendit thellimin në dije përpara kthimit, sepse ai që është më pranë popullit të vet e kupton më mirë dhimbjen e tyre, i sheh më qartë nevojat e tyre dhe është më i aftë ta shndërrojë dijen në një projekt të gjallë reformues.

Shoqëritë kuptohen përmes bashkëjetesës me to, lexohen nga brenda mjedisit të tyre dhe ndryshimet e tyre zbulohen përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me njerëzit dhe realitetin e tyre të përditshëm. Kjo përvojë i jep njeriut aftësinë të dallojë çrregullimet në sistemin e vlerave, dobësimin e kohezionit shoqëror apo devijimet në orientim.

Për këtë arsye, bijtë e umetit mbajnë një përgjegjësi të madhe për t’u kthyer te vendet, shoqëritë dhe mjediset e tyre njerëzore. Ai që jeton mes popullit të vet prek nga afër hollësitë e jetës së tyre, kupton gjuhën e tyre psikologjike, shoqërore dhe kulturore, si dhe arrin të përthithë natyrën e ndryshimeve që ndikojnë në mendimet, prioritetet dhe orientimet e tyre.

Në këtë nivel, kthimi nuk mbetet më thjesht një lëvizje gjeografike, por shndërrohet në një kthim misionar e ekzistencial; një kthim që ndan me njerëzit dhimbjet e tyre, kontribuon në ndërtim dhe rikthen lidhjen e dijes me jetën, të shkencës me nevojat e shoqërisë dhe të përvojës me përgjegjësinë e reformimit.

Në realitetin e sotëm të umetit – me atë që shumë shoqëri përjetojnë nga shpërngulja, trazirat dhe dobësimi i kohezionit të brendshëm – ky ajet shfaqet si një projekt kuranor për rilidhjen e njeriut me umetin e tij, për lidhjen e dijes me mbrojtjen e identitetit, restaurimin e strukturës së brendshme dhe rifillimin e ngritjes pas etapave të gjata të dobësisë dhe thyerjes.

Ky kuptim gjithashtu zbulon rrezikun që migrimi për dije ose mërgimi intelektual të shndërrohet në një shkëputje të gjatë nga shoqëritë dhe atdheu. Një umet që humbet bijtë e tij të specializuar humbet një pjesë të aftësisë së vet për të rikthyer ekuilibrin, për të përshpejtuar ngritjen dhe për të rindërtuar forcën e brendshme.

Prandaj, kthimi te populli mbetet një pjesë thelbësore e frymës së mesazhit islam dhe një vazhdimësi e natyrshme e kuptimit të thellimit në dije, paralajmërimit dhe reformimit që ka vizatuar ky ajet fisnik.

Së pesti: Funksioni i reformimit dhe krijimi i vetëdijes së zgjuar

“Dhe që ta paralajmërojnë popullin e tyre”

Pra, që të përmbushin detyrën e ndërgjegjësimit, reformimit, udhëzimit dhe ndërtimit të një vetëdijeje kolektive të zgjuar; sepse qëllimi i dijes shtrihet përtej vetvetes, duke përfshirë mbrojtjen e shoqërisë nga çrregullimet në besim, paqartësitë intelektuale, shpërbërja morale dhe humbja e orientimit.

Për këtë arsye, dija në konceptimin islam është lidhur ngushtë me misionin e sqarimit dhe udhëzimit. Allahu i Lartësuar thotë: “Kur Allahu mori besëlidhjen prej atyre që iu dha Libri: “Ju do t’ua sqaroni atë njerëzve dhe nuk do ta fshihni.”[6]

Kështu, dija shndërrohet në një mesazh që ndërton njeriun, ruan largpamësinë dhe ia rikthen umetit aftësinë për të kuptuar drejt dhe për të bërë zgjedhje të mençura.

Prandaj, dijetarët, reformatorët dhe edukatorët kanë mbetur gjatë gjithë historisë faktorë të rëndësishëm për ruajtjen e stabilitetit të shoqërive, sepse ata mbartin funksionin e paralajmërimit në kuptimin e tij të gjerë: zgjojnë umetin nga pakujdesia, riorganizojnë vizionin e tij dhe e drejtojnë drejt shkaqeve të shpëtimit dhe të ngritjes.

Së gjashti: Fryti i vetëdijes dhe mbrojtjes qytetëruese

“Në mënyrë që ata të ruhen”

Kurani e përmbyll projektin e tij me këtë fryt të thellë, ku dija shndërrohet në një vetëdije të zgjuar që e mbron umetin dhe ruan fenë, mendjen, identitetin dhe të ardhmen e tij.

Këtu, ruajtja dhe kujdesi nënkuptojnë një vetëdije që riorganizon prioritetet dhe u jep shoqërive aftësinë për të mbrojtur veten nga shkrirja në të tjerët, nga paqëndrueshmëria, humbja e orientimit dhe endja e verbër që përpin shumë popuj kur humbasin kuptimin e misionit dhe drejtimit të tyre.

Prandaj, dija bëhet një forcë mbrojtëse përpara se të jetë thjesht një mjet njohjeje, dhe një projekt stabiliteti përpara se të jetë një rrugë për përparimin individual.

Në këtë mënyrë, njerëzit mund të rikthehen te maturia, uniteti, kohezioni dhe aftësia për ta ndërtuar të ardhmen e tyre me qëndrueshmëri dhe ekuilibër.

Në realitetin e popujve të shpërngulur, emigrantë apo të dëbuar nga trojet e tyre, kjo vetëdije shndërrohet në një domosdoshmëri që e mbron njeriun nga tretja dhe humbja e identitetit. Kështu, dija bëhet një forcë për ngritje pas thyerjes, dhe një projekt që ia rikthen umetit aftësinë për të rifilluar ndërtimin dhe jetën.

Përfundimi

Ajeti në fjalë zbulon se dija, në vizionin kuranor, e tejkalon kufirin e një lëvizjeje gjeografike dhe shndërrohet në një proces ringjalljeje të njeriut, një rrugë ndërtimi për umetin dhe një ripërtëritje të kuptimit të misionit në një kohë kur shtohen shkaqet e trazirës dhe humbjes së orientimit.

Nga fjalët e këtij ajeti merr formë një udhëtim i plotë kuranor:

Një thirrje që zgjon vullnetet dhe aspiratat;

Një formim që ndërton largpamësinë;

Një kthim që rilidh dijen me umetin;

Një mesazh që ndërton vetëdijen dhe ruan ekuilibrin dhe

Një fryt që mbron shoqëritë nga shpërbërja dhe humbja.

Në këtë nivel, kërkuesi i dijes nuk mbetet më thjesht një përfitues i njohurive, por shndërrohet në bartës të një mesazhi dhe në një kontribuesi aktiv. Po ashtu, specializimi nuk mbetet një rrugëtim individual i kufizuar, por bëhet një forcë që ndihmon në restaurimin e shoqërive, ndërtimin e njeriut dhe rikthimin e kohezionit të brendshëm të umetit.

Kështu, ky ajet mbetet një projekt kuranor i hapur për rifillimin e ngritjes; një projekt që rilidh dijen me jetën, e lidh njohurinë me përgjegjësinë dhe i jep umetit aftësinë për ta ripërtërirë veten sa herë që rëndohet nga krizat, sa herë që ndryshimet e mëdha i shpërndajnë energjitë e tij, apo sa herë që largohet nga kuptimi që i jep ekzistencës së tij misionin dhe drejtimin.

Autor: Zubejr ibn Sulltan Rabbanij

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Teube: 22.

[2] – Sure Teube: 41.

[3] – Sure Nisa: 78.

[4] – Sure Ra’d: 3.

[5] – Sure Hud: 61.

[6] – Sure Ali Imran: 187.

Fëmijët janë si një sfugjer, thithin gjithçka që shohin, gjithçka që u thuhet, gjithçka që shoqëria u ofron si “normale”. Ata nuk e pyesin veten nëse diçka është e mirë apo e keqe apo të pyesin nëse është normale. Për shumë vite si mësuese, i kam parë duke u rritur, duke u shndërruar nga fëmijë të vegjël në të rinj me karakter e besim. E di çfarë do të thotë të kesh përgjegjësi ndaj një shpirtit të ri dhe pikërisht prandaj nuk mund të rri heshtur, sepse heshtja bëhet bashkëfajësi në krim, krimin e të prekurit të luleve të jetës, të fëmijëve tanë, në moshën kur zhvillimi i tyre biologjik, psikologjik dhe shpirtëror është ende në formim, kur identiteti i tyre është i brishtë dhe çdo  ndërhyrje e jashtme mbi të lë gjurmë të pashlyeshme. Urdhri nr. 304 të Ministrisë së Shëndetësisë, i cili lejon trajtimin hormonal për ndryshim gjinie që nga mosha 14-16 vjeç dhe e financon me fondet publike, me paratë e mia, me paratë e tua, me paratë e çdo shqiptari që punon dhe paguan taksa, detyra ime dhe e çdo shqiptari është të flasë, të protestojë të revoltohet pasi ka gjëra që nuk i legjitimojnë dot as ligjet, as firmat e ministrave. Vendimet e tyre nuk shkelin vetëm fenë, por dhe traditën e një populli që e ka njohur familjen si themel para se të kishte shtet, shkel shkencën që nga Hippokrati e deri më sot, dhe shkel instinktin më të lashtë njerëzor mbrojtjen e fëmijës.

Allahu thotë në Kuran: “Në të vërtetë, Ne e krijuam njeriun në formën më të bukur”[1] ky ajet nuk është thjesht fjalë lëvdimi, është deklaratë e qartë se trupi i njeriut, me gjithë gjininë e tij, është krijim i menduar, i qëllimshëm dhe i shenjtë. Ndërhyrja artificiale për ta tjetërsuar atë nuk është një “korrigjim”, por është kundërshtim i veprës së Allahut. Po ashtu në Kuran në ajetin: “do t’i urdhëroj që t’u presin veshët bagëtive, e pastaj do ti urdhëroj që të ndryshojnë krijesën e Allahut”[2], ky ajet, në kontekstin e tij, përmend devijimin që Shejtani synon të fusë te njerëzit, përfshirë edhe ndryshime të padrejta në krijimin natyror. Ulematë islamë e kanë cituar pikërisht këtë ajet në kontekstin e ndërhyrjeve trupore artificiale pa nevojë mjekësore, dhe ndryshimi i gjinisë nëpërmjet hormoneve tek një fëmijë 14-vjeçar hyn drejtpërdrejt në kategorinë e ndryshimit të krijimit të Allahut.

Islami ka konceptin e “akl” (arsye, mendje, intelekt, mendjes së pjekur) dhe “bulūġ” (rritja e pubertetit, pjekuria fizike, juridike, bulūgh shënon kalimin nga fëmijëria në moshën e përgjegjësisë fetare dhe ligjore, moshës madhore) si kushte themelore për marrjen e vendimeve me peshë ligjore e morale. Profeti Muhamed (a.s.) ka thënë “Nuk lejohet të shkaktohet dëm dhe as të kthehet dëmi me dëm”[3]. Ky hadith është një nga themelet e fikhut islam dhe të etikës mjekësore islame. Trajtimi hormonal tek adoleshentët mund të sjellë pasoja të pakthyeshme, si steriliteti, ndryshime skeletore dhe rreziqe kardiovaskulare. Vetë mjekët e kanë quajtur këtë praktikë një “akt Kriminal” dhe kanë theksuar se të miturit nuk e kanë as pjekurinë mendore, as të drejtën ligjore për të marrë vendime kaq drastike e të pakthyeshme mbi trupin e tyre. Islami jo vetëm që e njeh këtë mungesë pjekurie, por mbi këtë bazë ndalon edhe ndërhyrje të tilla që sjellin dëme të përhershme para se individi të arrijë pjekurinë e plotë dhe të jetë në gjendje të mbajë përgjegjësi për zgjedhjet e tij. Një fëmijë mund të rritet, të ndryshojë bindjet dhe mënyrën e të menduarit, por pasojat e këtyre ndërhyrjeve të trupit nuk do të kthehen më.

Ulematë e fikhut islam kanë identifikuar pesë objektiva themelore të Sheriatit; ruajtjen e fesë, jetës mendjes, pasardhësve ose prejardhjes dhe pasurisë. Ruajtja e pasardhësve dhe e linjës familjare, është detyrë e shprehur e sheriatit, konsiderohet një nga objektivat themelore që Sheriati synon të mbrojë.

Çdo gjë që çon drejt shterimit të kësaj vazhdimësie, dëmtimit të riprodhimit, ose shkatërrimit të identitetit gjinor natyror të fëmijëve, bie ndesh me këtë qëllim themelor. Trajtimi hormonal shpesh çon në sterilitet të përhershëm, dhe kur shteti e financon këtë tek fëmijët, ai nuk po mbron askënd po dëmton brezat.

Dikush mund të thotë se protokolli kërkon miratimin e prindërve, por kjo nuk e bën të lejuar atë që është e ndaluar. Në fikhun hanefi, prindi ka kujdestari, autoritet ligjor, përgjegjësi mbikëqyrëse mbi fëmijën, por kjo kujdestari ka kufij të qartë. Prindi nuk mund të autorizojë dëmtimin e pakthyeshëm të fëmijës, ashtu si nuk mund ta shesë atë apo ta privojë nga e drejta për jetë. “Vilāje” ekziston për të mbrojtur jo për të dëmtuar. Ibn Kajjim el-Xheuzijje ka shkruar në “Tuḥfat al-Maudūd” se kujdestaria mbi fëmijën nënkupton detyrimin për ta rritur sipas fitras natyrës me të cilën Allahu e krijoi. Devijimi nga kjo fitër nuk është e drejtë e prindit.

Allahu i Madhëruar thotë: “O besimtarë, ruajeni veten dhe familjet tuaja nga zjarri…”[4] Dhe Profeti (a.s.) ka thënë: “Çdonjëri prej jush është bari dhe çdonjëri do të pyetet për kopenë e tij”[5] Shteti është bari mbi qytetarët sidomos mbi fëmijët. Kur shteti, në vend që t’i mbrojë, u hap rrugën ndërhyrjeve të pakthyeshme mbi trupat e tyre pa pjekuri vendimmarrëse, ai vetëm se e ka braktisur detyrën e tij si kujdestar.

Islami na mëson dhembshurinë ndaj çdo njeriu, çdo krijese, dhe dhembshuria e vërtetë ekziston, por dhembshuria e vërtetë nuk do të thotë të miratosh çdo gjë që dikush kërkon, sidomos kur ai person është 14-16 vjeç dhe nuk e kupton plotësisht çfarë po heq dorë përgjithmonë. Fëmija nuk është eksperiment dhe trupi i tij nuk është fushë beteje e ideologjive. Ai është amanet dhe amaneti i kthehet Atij që e ka besuar.

Sido ta mendoni, është çështje politike, është çështje besimi, është çështje ndërgjegjeje, dhe mbi të gjitha është çështje e asaj që do tu lëmë brezave pas nesh, përgjegjesia ndaj luleve të jetës nuk ndryshon. Allahu e ruajttë fëmijërinë shqiptare!

Autore: Elsa Sadikllari

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Tin: 4.

[2] – Sure Nisa: 119.

[3] – Ibn Maxheh (2341).

[4] – Sure Tahrim: 6.

[5] – Buhariu (893) dhe Muslimi (1829).

Por a e dini pse festohet kjo ditë?

1 Qershori është një ditë që na kujton se fëmijët janë thesari më i çmuar i shoqërisë. Ata kanë të drejtë të rriten të lumtur, të shkojnë në shkollë, të luajnë, të mësojnë gjëra të reja dhe të jetojnë të sigurt. Prandaj, në këtë ditë organizohen aktivitete të ndryshme për t’i bërë fëmijët të ndihen të veçantë.

Në shumë qytete dhe fshatra zhvillohen lojëra, gara sportive, koncerte, shfaqje me kukulla, vizatime në natyrë dhe shumë aktivitete të tjera argëtuese. Parqet mbushen me zëra fëmijësh, me të qeshura dhe me ngjyra të bukura.

Por 1 Qershori nuk është vetëm një ditë për të marrë dhurata apo për t’u argëtuar. Është edhe një rast për të kujtuar sa e rëndësishme është miqësia, dashuria dhe respekti ndaj njëri-tjetrit. Një buzëqeshje, një fjalë e mirë apo një ndihmë për një shok mund ta bëjnë këtë ditë edhe më të bukur.

A e dini se loja është një nga mënyrat më të mira për të mësuar? Kur luajmë, ne mësojmë të bashkëpunojmë, të respektojmë rregullat, të zgjidhim probleme dhe të bëjmë miq të rinj. Prandaj, mos harroni të luani, të vraponi dhe të argëtoheni sa më shumë në këtë ditë festive!

Ja disa ide për ta festuar 1 Qershorin:

Organizoni një garë me vrap ose me biçikleta me shokët!

Lexoni një tregim interesant dhe tregojani familjes!

Vizitoni një park ose një vend të bukur në natyrë!

Vizatojeni ëndrrën tuaj më të madhe në një fletë letre!

Ndihmoni dikë dhe dhurojini një buzëqeshje!

Në fund të fundit, gjëja më e rëndësishme është të kaloni një ditë të lumtur, plot lojëra, miqësi dhe kujtime të bukura.

Gëzuar 1 Qershorin të gjithë fëmijëve! Le të jetë kjo ditë e mbushur me gëzim, të qeshura dhe aventura të paharrueshme!

By: ardhmëriaonline.com

Por Faraoni iu përgjigj: “Le të jetë gëzim për ty; sa për mua, nuk kam nevojë për të!”

Duke komentuar këtë ngjarje, Profeti (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Betohem në Allahun! Sikur Faraoni ta kishte pranuar Musën si gëzim për veten e tij, ashtu siç e pranoi gruaja e tij, Allahu do ta kishte udhëzuar edhe atë, ashtu siç udhëzoi gruan e tij. Por Allahu ia mohoi këtë mirësi.”

Kush nis një punë duke e parë në thellësi të zemrës së tij si barrë apo fatkeqësi, rrallëherë do të korrë prej saj veçse atë që ka pritur.

Po kështu, ai që hyn në martesë duke e konsideruar atë një humbje apo një marrëveshje të dështuar, zakonisht nuk do të shohë prej saj tjetër veçse atë që ka mbjellë në mendjen dhe zemrën e tij.

Mbani mendim të mirë, ushqeni shpresë dhe shikoni anën e ndritur të gjërave.

Nganjëherë, njeriut i jepet pikërisht ajo që pret dhe shpreh me gojën e tij.

Autor: Ed’hem Sherkavi

Përktheu: Mevlad Çollaku

By: ardhmëriaonline.com

]]> https://ardhmeriaonline.com/mesazhi-i-ajetit-ky-djale-eshte-gezim-per-mua-dhe-ty/feed/ 0 https://ardhmeriaonline.com/devijimi-seksual-eshte-korrupsion-moral-dhe-shmangie-ne-sjellje-e-jo-liri-personale/ https://ardhmeriaonline.com/devijimi-seksual-eshte-korrupsion-moral-dhe-shmangie-ne-sjellje-e-jo-liri-personale/#respond Fri, 29 May 2026 18:45:51 +0000 https://ardhmeriaonline.com/?p=6616 Përparimi shkencor, teknologjik dhe material gjatë dekadave të fundit është shoqëruar me rënien dhe shkatërrimin e sistemit të vlerave morale dhe parimeve njerëzore, të cilat konsiderohen ndër faktorët kryesorë për stabilitetin dhe sigurinë shoqërore. Fatkeqësisht, ekzistojnë përpjekje intensive që synojnë normalizimin e devijimeve seksuale nëpër shoqëri dhe promovimin e shthurjes morale nën emërtime tërheqëse si: “respektimi i lirive individuale”, “lufta kundër diskriminimit” dhe slogane të tjera vezulluese, të mbështetura nga aparate mediatike dhe financime të pakufizuara.

Në këtë artikull do të trajtohet qëndrimi i fesë ndaj kësaj katastrofe që bie ndesh me natyrën njerëzore, do të kundërshtohen dyshimet e atyre që promovojnë këto sjellje dhe do të paraqiten pasojat negative shoqërore, psikologjike, morale dhe shëndetësore të përhapjes së devijimit seksual, i cili konsiderohet një lloj ekstremizmi në sjellje.

Qëndrimi i Islamit

Allahu i krijoi njerëzit të ndryshëm në gjini. Ai thotë: “O njerëz! Ne ju krijuam prej një mashkulli dhe një femre dhe ju bëmë popuj e fise që të njiheni me njëri-tjetrin.”[1]

Më pas, njeriun e ngarkoi me detyrën e ndërtimit dhe zhvillimit të jetës në tokë, ndërsa martesën e ligjësoi si rrugën e vetme dhe ideale për ruajtjen e llojit njerëzor, vazhdimësinë e pasardhësve, zhvillimin e jetës dhe ngritjen e qytetërimeve, si edhe përhapjen e paqes në shoqërinë njerëzore. I Dërguari i Allahut (a.s) ka thënë: “Kush e do natyrshmërinë time, le të ndjekë traditën time, e nga tradita ime është martesa.”[2]  Po ashtu ai (a.s) ka thënë: “O ju të rinj! Kush prej jush ka mundësi për martesë, le të martohet, sepse ajo e ul shikimin dhe e ruan nderin; ndërsa kush nuk ka mundësi, le të agjërojë, sepse agjërimi është mbrojtje për të.”[3]

Dalja jashtë natyrshmërisë dhe përhapja e thirrjeve që promovojnë sjellje në kundërshtim me të — të cilat në një prej shteteve arritën deri te nxjerrja e një vendimi për ndalimin e përdorimit të fjalëve “babë” dhe “nënë” në formularët e disa shkollave me pretendimin e luftimit të diskriminimit — konsiderohen si rrënim i sistemit moral dhe shkatërrim i institucionit të familjes, e cila është shtylla dhe themeli i shoqërisë. Pasoja e kësaj është shpërbërja shoqërore, shtimi i kriminalitetit dhe përhapja e shthurjes morale.

Të parët që shpikën këtë vepër të shëmtuar ishin populli i Lutit. Allahu thotë: “Edhe Lutin, kur i tha popullit të vet: “A po kryeni atë vepër të turpshme që askush para jush në botë nuk e ka bërë?”[4]  Allahu i dënoi ata me ndëshkimin më të ashpër për shkak të veprës së tyre: “Kur erdhi urdhri Ynë, Ne e përmbysëm vendin e tyre dhe mbi ta lëshuam gurë prej balte të pjekur, njëri pas tjetrit.”[5]

Disa pretendojnë se Islami nuk e ka ndaluar këtë vepër të shëmtuar dhe se Allahu e ndëshkoi popullin e Lutit vetëm për shkak të grabitjes së rrugëve. Ky pretendim është i pavlefshëm, sepse Kurani e ka dënuar qartë këtë krim moral dhe i ka përshkruar kryerësit e tij si tejkalues dhe agresorë. Allahu thotë:
“A shkoni te meshkujt nga gjithë bota dhe lini ato që Zoti juaj i krijoi për ju prej bashkëshorteve tuaja? Jo, ju jeni popull që i kaloni kufijtë.”[6]

Gjithashtu, imam Taberiu, në komentimin e fjalës së Allahut: “Dhe Ne e shpëtuam atë nga qyteti që kryente vepra të ndyra; ata ishin popull i keq dhe i prishur.”[7] , përmend një numër prej këtyre veprave të ndyra, ndër të cilat më kryesorja ishte marrëdhënia e burrave me burra dhe përdorimi i instinktit seksual jashtë vendit të tij të natyrshëm.”

Kësaj i shtohen edhe shumë hadithe profetike që ndalojnë këtë veprim të neveritshëm dhe të kundërt me natyrën njerëzore. I Dërguari i Allahut (a.s) ka thënë: “Allahu e mallkoftë atë që kryen veprën e popullit të Lutit.”[8]

Pasojat e përhapjes së këtyre veprave kundër natyrshmërisë

Meqë baza e ndalimit në Islam është papastërtia dhe dëmi që gjendet në çdo gjë të ndaluar — qoftë send, fjalë, vepër, zakon apo marrëdhënie — devijimi seksual është ndaluar sepse përmban dëm të pastër. Përhapja e tij sjell pasoja dhe rreziqe të panumërta, ndër to:

Shthurja morale dhe rrënimi i shoqërive:

Asnjë njeri i arsyeshëm nuk mund ta mohojë ndikimin e sistemit moral në përparimin e shoqërive njerëzore, në kufizimin e krimit dhe në përhapjen e paqes e sigurisë ndërmjet njerëzve. Në të kundërt, shthurja morale hap derën për të gjitha format e korrupsionit që kërcënojnë shembjen qytetëruese të shoqërisë. Gustave Le Bon thotë: “Nëse kërkojmë shkaqet që çuan njëri pas tjetrit në rrëzimin e kombeve, do të gjejmë se faktori kryesor i rënies së tyre ishte ndryshimi i gjendjes së tyre psikologjike, i cili lindi si pasojë e degradimit moral. Nuk njoh asnjë komb që të jetë zhdukur për shkak të rënies së inteligjencës së tij.”  Dhe për rënien e Perandorisë Romake ai thotë: “Roma e kishte humbur elementin themelor që nuk mund të zëvendësohet nga asnjë zhvillim intelektual: ajo kishte humbur moralin.”

Veçanërisht, këto sjellje kontribuojnë edhe në dobësimin ekonomik dhe në përhapjen e drogës e alkoolit, sipas studimeve të ndryshme shkencore.

Përhapja e sëmundjeve fizike dhe psikologjike

Ekziston lidhje ndërmjet devijimit seksual dhe përhapjes së shumë sëmundjeve, si: AIDS-i, gonorrea dhe sifilizi. Organizata Botërore e Shëndetësisë ka pranuar së fundmi se virusi i lisë së majmunit është transmetuar edhe përmes këtij lloji të marrëdhënieve të devijuara.

Profeti (a.s) ka sqaruar se përhapja e imoralitetit është shkak për përhapjen e epidemive dhe sëmundjeve. Ai ka thënë: “O muhaxhirë! Pesë gjëra, nëse sprovoheni me to — dhe i kërkoj mbrojtje Allahut që të mos i arrini —: nuk është përhapur kurrë imoraliteti në një popull dhe të shpallet haptazi, veçse mes tyre janë përhapur murtaja dhe sëmundje që nuk kanë ekzistuar te paraardhësit e tyre.”[9]

Nuk ka dyshim se i gjithë njerëzimi paguan çmimin e çdo degradimi moral, sepse sëmundjet që burojnë nga marrëdhëniet e devijuara dhe jonormale përhapen dhe prekin të gjithë pa përjashtim. Për këtë arsye, kjo nuk konsiderohet “liri personale”, por korrupsion i natyrës njerëzore, i cili kërkon bashkimin e të gjithëve kundër tij; përndryshe dëmi do t’i përfshijë të gjithë. Profeti (a.s) ka thënë: “Shembulli i atij që respekton kufijtë e Allahut dhe i atij që i shkel ato është si shembulli i disa njerëzve që hodhën short në një anije: disa zunë pjesën e sipërme, e disa pjesën e poshtme. Ata që ishin poshtë, sa herë donin ujë, kalonin pranë atyre sipër. Atëherë thanë: “Sikur të hapnim një vrimë në pjesën tonë, pa i shqetësuar ata sipër nesh!” Nëse të tjerët i lënë të bëjnë çfarë duan, do të shkatërrohen të gjithë; por nëse i ndalojnë, do të shpëtojnë të gjithë.”[10]

Disa studime tregojnë se personat me orientime të tilla janë rreth pesë herë më të prirur ndaj niveleve të avancuara të depresionit krahasuar me të tjerët; se shkalla e prirjes për vetëlëndim arrin në 54%, kundrejt 14% tek të tjerët; si dhe se niveli i kënaqësisë së tyre me jetën është më i ulët krahasuar me të tjerët (vetëm 10% kundrejt 34%).

Prandaj, theksojmë se sulmi ndaj parimeve morale dhe normalizimi i devijimit seksual është krim kundër njerëzimit, korrupsion moral, devijim në sjellje, shkatërrim i sistemit familjar dhe cenim i natyrës njerëzore. Kjo është ajo natyrë që bëri edhe Uelid ibn Abdulmelikun të habitej nga ky veprim, duke thënë: “Po të mos e kishte përmendur Allahu popullin e Lutit në Kuran, nuk do ta besoja se dikush mund ta bënte një gjë të tillë.”

Gjithashtu, kjo nuk mund të konsiderohet liri personale, sepse dëmi i saj nuk kufizohet vetëm te kryerësi, por shtrihet në të gjithë shoqërinë, siç u pa më sipër. Për këtë arsye, është e domosdoshme që të gjithë të bashkëpunojnë për rrënjosjen e moralit dhe ruajtjen e nderit, sepse ato janë garancia e vetme për të vazhduar ecjen drejt përparimit.

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Huxhurat: 13.

[2] – Bejhakiu në Sunen el Kubra.

[3] – Buhariu.

[4] – Sure A’raf: 80.

[5] – Sure Hud: 82.

[6] – Sure Shuara

[7] – Sure Enbija: 74.

[8] – Nesaiu.

[9] – Ibn Maxheh.

[10] – Buhariu.