Allahu i Lartësuar e krijoi njeriun që të jetë mëkëmbës në tokë dhe i ngarkoi atij misionin e reformës dhe ndërtimit. Allahu thotë në suren Hud: “Ai ju krijoi nga toka dhe ju kërkoi ta zhvilloni atë” [Hud: 61].

Në këndvështrimin kuranor, “ndërtimi” nuk kufizohet vetëm në ngritjen e ndërtesave, ndërtimin e strukturave apo ngritjen e xhamive me stile arkitekturore madhështore. Përkundrazi, ai është një projekt i plotë qytetërues që fillon me ndërtimin e zemrës me iman, vazhdon me ndërtimin e njeriut përmes moralit dhe vlerave, dhe më pas pasqyrohet në ndërtimin e tokës dhe ngritjen e një qytetërimi të bazuar në vëllazëri dhe harmoni.

Prej këtu vjen edhe kujdesi i Kurani për xhamitë, jo thjesht si ndërtesa prej guri e balte, por si “fabrika të njerëzve”, shkolla të besimit dhe qendra të edukimit e pastrimit shpirtëror, prej nga niset misioni i reformës në shoqëri. Xhamia në konceptin islam nuk është qëllim në vetvete, por mjet për ndërtimin e njeriut që bart mesazhin e mëkëmbësisë dhe realizon adhurimin ndaj Allahut në veten e tij, familjen dhe shoqërinë e tij.

Pikërisht për këtë arsye, surja Teube tërheq vëmendjen drejt një të vërtete të hollë kur thotë:
“Me të vërtetë xhamitë e Allahut i ndërtojnë ata që besojnë në Allahun dhe në Ditën e Fundit, falin namazin, japin zekatin dhe nuk i frikësohen askujt përveç Allahut” [Teube: 18].

Ky ajet nuk e bën kriter të ndërtimit të xhamisë as sasinë e ndërtimit, as zbukurimet e mureve, as madhështinë e shpenzimeve, por e lidh “ndërtimin” me një sërë cilësish besimi dhe veprimi që formësojnë njeriun e mirë. Ai fillon me besimin, pasohet me namazin, vazhdon me zekatin dhe përmbyllet me realizimin e teuhidit të plotë dhe frikën vetëm ndaj Allahut.

Prej këtu kuptohet se Kurani e zhvendos konceptin e ndërtimit nga sfera materiale në sferën e mesazhit dhe misionit. Ndërtimi i vërtetë nuk është thjesht ngritja e mureve, por ndërtimi i shpirtrave që adhurojnë Allahun, e përmendin Atë, mësojnë fenë e Tij dhe mbajnë barrën e thirrjes dhe reformës.

Nëse ndërtimi fizik e mbron xhaminë nga rrënimi, ndërtimi i njeriut e mbron misionin e saj nga humbja.

Historia islame dëshmon se xhamitë më të mëdha nuk kanë qenë ato më të zbukuruarat apo më të gjera, por ato që kanë pasur ndikimin më të madh në formimin e njeriut. Nga Xhamia e Profetit (a.s) doli brezi i sahabëve, të cilët ndryshuan rrjedhën e historisë dhe e përhapën dritën e Islamit në botë, sepse xhamia ishte qendër e besimit, dijes, edukimit, pastrimit shpirtëror, konsultimit, xhihadit dhe solidaritetit shoqëror.

Nga ky këndvështrim, ky libër synon të nxjerrë në pah vizionin kuranor për ndërtimin e xhamive përmes ajetit të ndërtimit në suren Teube, duke sqaruar se qëllimi më i lartë nuk është vetëm ngritja e ndërtesave, por kalimi nga ndërtimi i godinës drejt ndërtimit të njeriut. Sepse njeriu është boshti i mëkëmbësisë, qëllimi i shpalljeve dhe mjeti i realizimit të fesë në tokë.

Sa më shumë që zhvillohet ndërtimi shpirtëror i xhamisë, aq më shumë zhvillohet personaliteti i besimtarit, përmirësohet familja dhe drejtohet shoqëria, dhe qytetërimi ngrihet mbi bazën e besimit, drejtësisë dhe mirësisë.

Prandaj ky studim niset nga një pyetje thelbësore:

Si e paraqet surja Teube kalimin nga ndërtimi i xhamisë si strukturë materiale drejt ndërtimit të njeriut si bartës i mesazhit dhe qëllimit të saj?

Kjo është një pyetje që ky libër synon ta trajtojë përmes një studimi analitik dhe themelor të ajetit të ndërtimit, duke nxjerrë dimensionet e tij besimore, edukative, shoqërore dhe qytetëruese, deri në përfundimin se ndërtimi më i madh i xhamive është prodhimi i burrave dhe grave që e ndërtojnë tokën me bindje ndaj Allahut dhe realizojnë qëllimet e mëkëmbësisë dhe reformës.

Tema e parë: Koncepti i ndërtimit shpirtëror

Një nga veçoritë më të spikatura të Kurani Famëlartë është se ai e zhvendos njeriun nga pamja e jashtme e gjërave drejt të vërtetave të tyre të brendshme, nga format drejt qëllimeve, dhe nga ndërtimi material drejt ndërtimit të besimit. Në këtë kuptim, koncepti i “ndërtimit” në Kuran vjen si një koncept gjithëpërfshirës që nuk kufizohet vetëm në ngritjen e ndërtesave apo zhvillimin urban, por shtrihet përtej kësaj, duke përfshirë ndërtimin e njeriut, përmirësimin e zemrës dhe ringjalljen e shoqërisë me iman dhe vepra të mira.

Origjina e fjalës “ndërtim” (arab. عمارة) vjen nga rrënja (ع م ر), e cila në gjuhë lidhet me kuptimet e qëndrueshmërisë, përmirësimit, banimit dhe të kundërtës së shkatërrimit. Thuhet: “u përmirësua vendi” kur ai u rregullua dhe u banua, dhe “u ndërtua” kur u kthye në gjendje të gjallë pas shkatërrimit.

Prej saj është edhe fjala e Allahut në suren Hud: “Ai ju krijoi nga toka dhe ju kërkoi ta zhvilloni atë” [Hud: 61], d.m.th. ju kërkoi ta ndërtoni dhe ta zhvilloni përmes përmirësimit, adhurimit dhe vendosjes së drejtësisë.

Megjithatë, Kurani kur flet për xhamitë, nuk e kufizon ndërtimin e tyre vetëm në ngritjen apo mirëmbajtjen fizike, por e lidh realitetin e tyre me besimin dhe veprat e mira. Allahu i Lartësuar thotë në suren Teube: “Me të vërtetë xhamitë e Allahut i ndërtojnë ata që besojnë në Allahun dhe në Ditën e Fundit, falin namazin, japin zekatin dhe nuk i frikësohen askujt përveç Allahut” [Teube: 18].

Ky ajet nuk thotë: “i ndërtojnë ata që i kanë ndërtuar apo zbukuruar”, por e lidh ndërtimin me cilësi të besimit dhe sjelljes, gjë që tregon se qëllimi kryesor është ndërtimi shpirtëror para atij material.

Ndërtimi shpirtëror mund të përkufizohet si: “Çdo gjë që çon në ringjalljen e mesazhit të xhamisë në aspektin e besimit, edukimit, dijes dhe shoqërisë, përmes realizimit të adhurimit ndaj Allahut dhe ndërtimit të njeriut të mirë që bart misionin e reformës në tokë.”

Ndërtimi shpirtëror përfshin:

1 – Ringjalljen e namazit dhe përkushtimit në të.

2 – Leximin dhe meditim mbi Kuranin.

3 – Qarqet e dijes dhe mësimit.

4 – Dhikrin dhe lutjen.

5 – Pastrimin e shpirtrave.

6 – Përhapjen e vëllazërisë dhe dashurisë.

7 – Përmirësimin e shoqërisë.

8 – Edukimin e brezave.

9 – Përgatitjen e thirrësve dhe dijetarëve.

10 – Shërbimin ndaj çështjeve të umetit.

Për këtë arsye, xhamia në kohën e Profetit (a.s) ishte njëkohësisht universitet, shkollë, këshill konsultimi, qendër thirrjeje, strehë për të varfrit dhe pikënisje e përgatitjes për xhihad, dhe jo thjesht një vend ku falet namazi dhe më pas braktiset.

Nga këtu kuptohet se ndërtimi i xhamisë fillon me ndërtimin e zemrës; sepse nëse zemra ndërtohet me iman, ndërtohet edhe xhamia, ndërsa nëse zemra shkatërrohet, atëherë prishet edhe misioni i xhamisë, edhe nëse ajo është ndër ndërtesat më të bukura.

Tema e dytë: Dallimi mes ndërtimit fizik dhe ndërtimit shpirtëror

Islami i ka bashkuar të dyja kujdeset: kujdesin për ndërtimin dhe kujdesin për njeriun, por njeriun e ka bërë qëllim, ndërsa ndërtimin mjet në shërbim të tij. Prandaj, ndërtimi i xhamive mbështetet në dy shtylla të pandashme: ndërtimi fizik dhe ndërtimi shpirtëror, dhe asnjëri prej tyre nuk mund të zëvendësojë tjetrin.

Nënseksioni i parë: Ndërtimi fizik i xhamisë

Me të nënkuptohet ngritja e xhamisë, ndërtimi i saj, mirëmbajtja dhe pajisja e saj me gjithçka që u nevojitet falësve, në mënyrë që ajo të jetë një vend i denjë për adhurimin e Allahut të Lartësuar.

Ndërtimi fizik përfshin:

1 – Zgjedhjen e vendit të përshtatshëm.

2 – Ndërtimin mbi baza të forta.

3 – Pastërtinë dhe mirëmbajtjen e saj.

4 – Sigurimin e ujit, ndriçimit dhe shtrojave.

5 – Kujdesin për bukurinë e saj pa tepruar dhe pa mburrje.

6 – Zgjerimin kur ka nevojë.

7 – Përgatitjen e saj për t’i shërbyer të gjitha shtresave të shoqërisë.

Profeti (a.s) ka nxitur ndërtimin e xhamive. Transmetohet në “el-Mu’xhem es-Saghir” të Taberaniut, në Bejhaki, dhe e ka saktësuar Ibn Hibban, si dhe transmetohet nga Xhabir ibn Abdullahu tek Ibn Maxhe, dhe e ka saktësuar Ibn Huzejme, se Ibn Abbasi ka transmetuar se Profeti (a.s) ka thënë: “Cilido që ndërton për Allahun një xhami, qoftë edhe sa vendi ku qëndron shpendi katat për të bërë vezët e tij, Allahu do t’i ndërtojë atij një shtëpi në Xhenet.”

(Kuptimi i “vendit të katatas”: është vendi ku ajo ulet dhe bën vezët, sikur të kishte gërmuar dhe pastruar tokën për atë vend.)

Megjithatë, Islami ka ndaluar teprimin në zbukurime nëse ato bëhen shkak për largim nga adhurimi ose për mburrje mes njerëzve, sepse qëllimi i xhamisë është realizimi i adhurimit ndaj Allahut, jo garimi në pamje dhe dekor.

Ndërtimi fizik është mjeti që përgatit hapësirën, por nuk e realizon i vetëm misionin e xhamisë.

Në një transmetim të Buhariut në formë të varur, nga Abdullah ibn Abbasi , Profeti (a.s) ka thënë: “Unë nuk jam urdhëruar të ndërtoj xhami të madhërishme dhe të zbukuruara.” Ibn Abbasi shton: “Ju do t’i zbukuroni ato ashtu siç i zbukuruan hebrenjtë dhe të krishterët vendet e tyre të adhurimit.”

Profeti (a.s) ndaloi zbukurimin e xhamive që të mos hynte dynjaja në shtëpitë e Allahut dhe që njerëzit të mos preokupoheshin me pamjen e tyre duke u larguar nga përulësia dhe përqendrimi në adhurim.

Fjala “nuk jam urdhëruar” do të thotë: Allahu nuk më ka urdhëruar dhe nuk më ka ngarkuar me teprim në ndërtim. Ndërsa “teprimi në ndërtim” nënkupton zbukurimin e tepruar dhe ngritjen e tepërt të ndërtesave.

Ibn Abbasi  shton se njerëzit do t’i zbukurojnë xhamitë siç zbukuruan hebrenjtë sinagogat dhe të krishterët kishat e tyre, dhe ky koment ka statusin e një transmetimi të ngritur si nga Profeti (a.s), sepse lidhet me çështje të fshehta që nuk njihen veçse përmes shpalljes.

Në këtë hadith theksohet ndalimi i teprimit në zbukurimin e xhamive.

Nënseksioni i dytë: Ndërtimi shpirtëror

Sa i përket ndërtimit shpirtëror, ai është shpirti dhe realiteti i xhamisë; ai është ajo që e bën xhaminë të gjallë me misionin e saj, edhe nëse ndërtesa e saj është e thjeshtë.

Ndërtimi shpirtëror realizohet përmes:

1 – Faljes së namazit me përkushtim dhe rregullsi.

2 – Përmendjes së vazhdueshme të Allahut dhe leximit të Kuranit.

3 – Përhapjes së dijes fetare.

4 – Edukimit të të rinjve.

5 – Përmirësimit të familjes.

6 – Forcimit të vëllazërisë së besimit.

7 – Solidaritetit shoqëror.

8 – Përqafimit të çështjeve të muslimanëve.

9 – Përgatitjes së thirrësve dhe edukatorëve.

10 – Pastrimit të shpirtrave dhe lidhjes së tyre me Allahun e Lartësuar.

Për këtë arsye, xhamia e Profetit në Medine ishte e thjeshtë në ndërtim: çatia e saj ishte nga gjethet e palmës, ndërsa shtyllat nga trungjet e hurmave, por ajo ishte xhamia më e madhe në histori për nga ndikimi, sepse prej saj u formua “ummeti më i mirë i dalë për njerëzimin”.

Nga këtu kuptohet se vlera e xhamisë nuk matet me lartësinë e minareve apo me madhështinë e zbukurimeve të saj, por me njerëzit që ajo prodhon — burra dhe gra që e njohin Allahun, e zbatojnë fenë e Tij dhe e përmirësojnë shoqërinë e tyre.

Ndërtimi fizik e mbron xhaminë nga rrënimi material, ndërsa ndërtimi shpirtëror e mbron umetin nga shembja morale dhe shpirtërore. Kur bashkohen këto dy lloje ndërtimi, arrihet qëllimi sheriatik i ngritjes së xhamive: formimi i njeriut besimtar që e adhuron Allahun dhe e ndërton tokën me të vërtetë, drejtësi dhe mirësi.

Rëndësia e ajetit të ndërtimit në suren Teube si gur themeli

Allahu i Lartësuar thotë në suren Teube: “Me të vërtetë xhamitë e Allahut i ndërtojnë ata që besojnë në Allahun dhe në Ditën e Fundit, falin namazin, japin zekatin dhe nuk i frikësohen askujt përveç Allahut. Të tillët janë shpresuar të jenë prej të udhëzuarve” [Teube: 18].

Ajeti i ndërtimit në suren Teube konsiderohet një nga ajetet më madhështore që vizatojnë konceptin kuranor të misionit të xhamisë. Ai nuk flet për xhaminë si një ndërtim material, por si një institucion besimi, edukimi dhe shoqëror, të cilin mund ta çojnë përpara vetëm burra dhe gra që posedojnë cilësi të caktuara.

Prandaj ajeti vjen në formë kufizimi: “Me të vërtetë xhamitë e Allahut i ndërtojnë vetëm…”, duke përcaktuar se ndërtimi i vërtetë nuk i përket çdo personi që hyn në xhami apo e ndërton atë fizikisht, por atyre që bashkojnë besimin, veprën dhe frikën ndaj Allahut.

Ky ajet ka zbritur në kontekstin e krahasimit mes besimtarëve që i ndërtojnë shtëpitë e Allahut me bindje ndaj Tij, dhe atyre që mburreshin me shërbimin ndaj haxhilerëve dhe me ndërtimin e Xhamisë së Shenjtë, ndërkohë që mbeteshin në mosbesim. Kështu, Kurani sqaroi se vlera e veprave nuk qëndron veçse kur ato bazohen mbi iman.

Për këtë arsye, ajeti 18 i sures Teube konsiderohet një gur themeli në kuptimin e konceptit të ndërtimit të xhamive, për disa arsye:

1 – Përcaktimi i identitetit,
2 – Plotësimi i roleve,
3 – Orientimi i prioriteteve.

Tema e parë: Përcaktimi i identitetit besimor të ndërtuesve të xhamive

Ajeti (18) i sures Teube përcakton qartë se kush janë të kualifikuarit për të ndërtuar xhamitë e Allahut: ata janë besimtarët e sinqertë, të cilëve cilësitë u shfaqen në veprat e tyre. Kjo i dallon ata nga idhujtarët, të cilëve nuk u takon ndërtimi i shtëpive të Allahut.

Ajeti fillon me mjetin e kufizimit “إنما” i cili është një nga mënyrat më të forta të kufizimit në gjuhën arabe, për të shpallur se ndërtimi i xhamive nuk është thjesht një akt inxhinierik, por një identitet besimor para se të jetë funksion shoqëror.

Ajeti i vendos si cilësi të parë të ndërtuesve të xhamive: “ata që besojnë në Allahun dhe në Ditën e Fundit” Kjo tregon se besimi është themeli mbi të cilin ndërtohen të gjitha veprat, dhe se xhamia nuk mund ta përmbushë misionin e saj nëse ata që e mbajnë atë nuk janë njerëz të besimit të sinqertë.

Identiteti besimor i ndërtuesve të xhamive shfaqet në disa kuptime:

Së pari: përkatësia ndaj Allahut të Lartësuar
Xhamitë i janë atribuar Allahut në fjalën e Tij: “Dhe me të vërtetë xhamitë i përkasin Allahut, prandaj mos lutni askënd tjetër me Allahun” [Xhin: 18].
Kjo përkatësi është përkatësi nderi dhe madhërimi, dhe tregon se xhamia nuk është pronë e individit, grupit apo fisit, por është shtëpi e Allahut ku besimtarët mblidhen për teuhid dhe adhurim.

Së dyti: besimi është themeli i çdo vepre
Njeriu mund të ndërtojë xhami, të shpenzojë për të apo ta shërbejë atë, por vepra nuk pranohet nëse nuk buron nga besimi dhe sinqeriteti. Prandaj ajeti nuk e fillon me ndërtimin apo shpenzimin, por me besimin, sepse ai është baza e të gjitha veprave.

Së treti: identiteti besimor është identitet sjellor
Në Kuran, besimi nuk është thjesht bindje e brendshme, por prodhon sjellje praktike që shfaqet në namaz, zekat, frikë dhe bindje ndaj Allahut. Prandaj edhe pjesa tjetër e ajetit është shprehje praktike e besimit.

Së katërti: xhamia është fabrikë e identitetit besimor
Ashtu si besimi është kusht për ndërtimin e xhamisë, edhe xhamia është shkolla që e ruan dhe e zhvillon besimin. Ajo është vend dhikri, dijeje, edukimi dhe pastrimi shpirtëror, dhe prej saj dalin njerëz që mbajnë mesazhin e Islamit.

Nga këtu kuptohet se gjëja e parë për të cilën duhet të kujdesen xhamitë është ndërtimi i besimtarit, sepse ndërtimi i njeriut ka përparësi ndaj ndërtimit të mureve.

Tema e dytë: Plotësimi i roleve në ndërtimin e xhamisë

Duke medituar mbi shprehjet e ajetit, vërehet se ai nuk përmend vetëm një cilësi të vetme, por bashkon një grup cilësish, gjë që tregon se ndërtimi i xhamisë është një projekt i plotë dhe i integruar, që nuk mbështetet në një aspekt të vetëm duke lënë të tjerët mënjanë.

Ajeti lidh katër shtylla të mëdha: besimin (akiden), faljen e namazit (adhurimin), dhënien e zekatit (përgjegjësinë shoqërore) dhe mosfrikën ndaj askujt përveç Allahut (drejtësinë morale). Kjo lidhje tregon se ndërtimi i xhamisë është një proces gjithëpërfshirës që kërkon harmoninë e këtyre dimensioneve.

Së pari: besimi në Allahun dhe Ditën e Fundit (akidja)
Ky është themeli doktrinar që i jep kuptim veprës dhe e lidh xhaminë me Allahun, jo me zakonet apo interesat materiale.

Së dyti: falja e namazit (adhurimi)
Kjo është funksioni kryesor adhurimor i xhamisë. Nuk ka kuptim një xhami ku nuk falet namazi dhe ku zemrat nuk bashkohen në përmendjen e Allahut. Prandaj, vepra e parë që bëri i Dërguari (a.s) pas hixhretit ishte ndërtimi i xhamisë, që ajo të ishte qendër adhurimi dhe edukimi.

Së treti: dhënia e zekatit (përgjegjësia shoqërore)
Mesazhi i xhamisë nuk kufizohet në adhurim individual, por lidhet namazi me zekatin, për ta bërë xhaminë institucion të solidaritetit shoqëror, ndihmës ndaj nevojtarëve dhe realizimit të drejtësisë sociale. Adhurimi që nuk reflektohet në shoqëri është adhurim me ndikim të mangët.

Së katërti: realizimi i frikës vetëm ndaj Allahut (drejtësia morale)
Allahu thotë: “dhe nuk i frikësohen askujt përveç Allahut”. Frika ndaj Allahut e çliron njeriun nga frika ndaj njerëzve dhe e bën xhaminë një dritare të së vërtetës, që nuk i nënshtrohet presionit të pasurisë, pushtetit apo dëshirave.

Përmes këtyre katër cilësive, funksionet e xhamisë bëhen të plota dhe të integruara, duke e bërë atë:

1 – vend adhurimi,

2 – shkollë dijeje,

3 – qendër edukimi,

4 – institucion solidariteti,

5 – pikënisje thirrjeje,

6 – fabrikë njerëzish të mirë.

Prandaj, në fillimet e Islamit, xhamitë ishin boshti i gjithë jetës islame.

Tema e tretë: Orientimi i prioriteteve në misionin e xhamisë

Ajeti i ndërtimit vendos një rend të saktë të prioriteteve në veprimtarinë brenda xhamisë, një rend që muslimanët kanë nevojë ta kuptojnë në çdo kohë.

Së pari: përparësia e besimit ndaj ndërtimit
Ajeti fillon me besimin dhe jo me ndërtimin, zbukurimin apo shpenzimin, sepse përmirësimi i njeriut është qëllimi, ndërsa ndërtimi është vetëm mjet.

Së dyti: përparësia e adhurimit ndaj pamjes së jashtme
Përmendet falja e namazit, por nuk përmendet bukuria apo dekorimi i xhamisë, sepse Allahu shikon zemrat dhe veprat, jo zbukurimet dhe format.

Së treti: lidhja e adhurimit me shërbimin shoqëror
Pas namazit vjen zekati, për të theksuar se xhamia nuk shkëputet nga realiteti i njerëzve, por e edukon besimtarin me bujari, mirësi dhe solidaritet.

Së katërti: çlirimi i thirrjes nga frika
Ajeti përmbyllet me fjalën e Allahut: “dhe nuk i frikësohen askujt përveç Allahut”. Kjo tregon se misioni i xhamisë nuk e kryen funksionin e tij të plotë nëse mbi të nuk qëndrojnë njerëz të sinqertë që e thonë të vërtetën dhe e përcjellin mesazhin e Allahut pa frikë dhe pa kompromis.

Së pesti: udhëzimi si fryt i ndërtimit
Allahu thotë: “Ndoshta ata do të jenë prej të udhëzuarve” Kështu, Kurani e bën udhëzimin fryt të këtyre cilësive, sepse ai që bashkon besimin, adhurimin, dhënien dhe frikën ndaj Allahut, është më afër udhëzimit dhe qëndrueshmërisë.

Përfundimi

Ajeti i ndërtimit zbulon një vizion tërësisht kuranor, i cili e bën xhaminë bosht të ndërtimit të njeriut përpara ndërtimit të qytetërimit material. Ai përcakton identitetin e ndërtuesve të xhamive përmes besimit, bashkon funksionet adhurimore, edukative dhe shoqërore të xhamisë, dhe rendit prioritetet në mënyrë të tillë që:

1 – ndërtimi i zemrës të jetë përpara ndërtimit të mureve,
2 – sinqeriteti të jetë përpara pamjes së jashtme,
3 – misioni të jetë përpara zbukurimit.

Prandaj, ndërtimi i xhamisë në këndvështrimin kuranor nuk është thjesht një projekt ndërtimor, por një projekt qytetërues që synon formimin e njeriut besimtar, i cili e ndërton tokën me bindje ndaj Allahut dhe realizon qëllimet e mëkëmbësisë dhe reformës.

Lavdërimi i takon Allahut, me mirësinë e të Cilit plotësohen veprat e mira.

Autor: Bin Salim Bahshim

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

]]> https://ardhmeriaonline.com/nga-ndertimi-i-ndertesave-te-ndertimi-i-njeriut-nje-qasje-kuranore-permes-sures-teube/feed/ 0 https://ardhmeriaonline.com/ndalimi-pason-te-felliqten-dhe-demin/ https://ardhmeriaonline.com/ndalimi-pason-te-felliqten-dhe-demin/#respond Sun, 19 Jul 2026 07:09:41 +0000 https://ardhmeriaonline.com/?p=6944 Është e drejtë e Allahut të Lartësuar – për shkak se Ai është Krijuesi i njerëzve dhe Bamirësi i tyre me të mira të panumërta – që t’u lejojë atyre dhe t’u ndalojë çfarë të dëshirojë, si dhe t’i urdhërojë ata me adhurime e rite si të dojë. Ata nuk kanë të drejtë të kundërshtojnë apo të bëjnë mëkat, sepse kjo është e drejtë e Zotërimit të Tij mbi ta dhe rrjedhojë e adhurimit të tyre ndaj Tij. Megjithatë, si mëshirë prej Tij për robërit e Vet, Ai e bëri lejimin dhe ndalimin për arsye të kuptueshme, që bazohen në interesin e vetë njerëzve. Kështu, Ai nuk ka lejuar asgjë tjetër përveç të mirave dhe nuk ka ndaluar asgjë tjetër përveç të fëlliqurave.

Është e vërtetë se Allahu i Lartësuar se çifutëve ia ndaloi disa gjëra të mira, mirëpo kjo ishte si ndëshkim për shkak të padrejtësisë së tyre dhe shkeljes së të ndaluarave të Allahut, siç thotë i Lartësuari: “E atyre që ishin jehudi, Ne u ndaluam çdo (kafshë) një thundrake, ndërsa nga gjedhët dhe dhentë u ndaluam dhjamin e tyre, përveç atij që kishin në shpinën e tyre ose në zorrët, apo të përzier me ndonjë kockë. Me këtë Ne i ndëshkuam për shkak të padrejtësisë së tyre. Dhe Ne, vërtet, jemi të sinqertë.”[1]

Allahu ka sqaruar forma të kësaj padrejtësie nga ana e tyre në një sure tjetër, ku thotë i Lartësuari: “Dhe për shkak të padrejtësisë së atyre që ishin jehudi, Ne u ndaluam atyre disa gjëra të mira që u ishin lejuar, si dhe për shkak se i pengonin shumë njerëz nga rruga e Allahut. Edhe për shkak të marrjes së kamatës, megjithëse u ishte ndaluar ajo, dhe për shkak të ngrënies së pasurisë së njerëzve pa të drejtë…”[2]

Kur Allahu dërgoi vulën e të dërguarve të Tij me fenë universale dhe të përjetshme, prej mëshirës së Tij të Lartësuar ndaj njerëzimit – pasi ai u piq e arriti pjekurinë e tij – ishte që të hiqte nga njerëzit barrën e rëndë të ndalesave, të cilat kishin qenë një ndëshkim i përkohshëm për një popull kokëfortë e rebel (siç e përshkruan Tevrati). Ky ishte edhe kryetitulli i shpalljes së Muhamedit te ithtarët e Librit, ashtu siç përmend Kurani se ata: “…e gjejnë të shkruar tek ata në Tevrat dhe në Inxhil; i cili i urdhëron ata për të mira dhe i ndalon nga të këqijat, ua lejon gjërat e mira e të pastra dhe ua ndalon të fëlliqurat, dhe i çliron nga barrat e tyre të rënda e nga prangat që kishin mbi vete.”[3]

Allahu legjitimoi në Islam gjëra të tjera për shlyerjen e mëkateve, përveç ndalimit të të mirave. Kështu, ekziston pendimi i sinqertë që i fshin gjynahet ashtu siç fshin uji papastërtitë; ekzistojnë veprat e mira të cilat i largojnë të këqijat; ekzistojnë lëmoshat (sadakatë) që e shuajnë mëkatin ashtu siç shuan uji zjarri; dhe ekzistojnë sprovat e fatkeqësitë me të cilat rrëzohen gjynahet, ashtu siç rrëzohen gjethet e pemëve në dimër kur thahen.

Me këtë u bë e njohur në Islam se ndalimi pason të fëlliqurën dhe dëmin. Çdo gjë që sjell dëm të pastër është e ndaluar (haram), dhe çdo gjë që sjell dobi të pastër është e lejuar (hallall). Po ashtu, ajo që dëmi i saj është më i madh se dobia është e ndaluar, dhe ajo që dobia e saj është më e madhe është e lejuar. Kjo është ajo që Kurani Famëlartë e ka sqaruar hapur rreth çështjes së alkoolit dhe bixhozit: “Të pyesin ty për alkoolin dhe bixhozin. Thuaj: “Në të dy ka mëkat të madh, por edhe dobi për njerëzit, mirëpo mëkati i tyre është më i madh se dobia e tyre.”[4]

Gjithashtu, nga përgjigjet e prera në Islam kur dikush pyet për të lejuarën (hallallin) është se ajo përfshin: (Të mirat/të pastrat). Domethënë: gjërat që shpirtrat e ekuilibruar i pëlqejnë dhe njerëzit në përgjithësi i konsiderojnë të mira, pa pasur ndonjë ndikim nga zakoni. Allahu i Lartësuar thotë: “Të pyesin ty se çfarë u është lejuar. Thuaj: “U janë lejuar gjërat e mira e të pastra…”[5] Dhe ka thënë: “Sot u janë lejuar juve gjërat e mira e të pastra…”[6]

Nuk është e domosdoshme që myslimani të ketë njohuri të hollësishme rreth fëlliqësisë apo dëmit për shkak të të cilit Allahu ka ndaluar një gjë të caktuar. Atij mund t’i fshihet ajo që për dikë tjetër është e qartë, ashtu siç mundet që dëmi i një gjëje të mos zbulohet në një kohë të caktuar, por të shfaqet qartë në një kohë më pas. Prandaj, besimtari duhet të thotë gjithmonë: “Dëgjuam dhe respektuam (u bindëm).”[7]

A nuk e sheh se Allahu e ka ndaluar mishin e derrit? Myslimani nuk ka kuptuar ndonjë arsye tjetër për ndalimin e tij përveç faktit se ai është i ndotur (i fëlliqur). Më pas, me kalimin e kohës, shkenca zbuloi se ai përmban krimba dhe bakterie vdekjeprurëse. Edhe sikur shkenca të mos kishte zbuluar asgjë te derri, apo të zbulonte edhe më shumë se aq, myslimani do të qëndronte përsëri në bindjen e tij se ai është i fëlliqur (rixhs).

Një shembull tjetër për këtë është thënia e Profetit (a.s) : “Ruajuni dy gjërave që sjellin mallkim!” Ata (shokët e tij) pyetën: “E cilat janë ato dy gjëra që sjellin mallkim, o i Dërguari i Allahut?” Ai tha: “Ai që kryen nevojën në rrugën e njerëzve ose në vendhijen e tyre.”[8]  Në një transmetim tjetër thotë: “Ruajuni tri gjërave që sjellin mallkim (domethënë që i sjellin kryesit të tyre mallkimin e Allahut dhe të njerëzve): kryerja e nevojës në burimet e ujit, në mes të rrugës dhe në hije.”[9] Në shekujt e parë, askush nuk dinte rreth kësaj përveç faktit se këto janë veprime të fëlliqura, të cilat i refuzon shija e pastër dhe edukata publike. Mirëpo, kur përparoi zbulimi shkencor, ne morëm vesh se këto tri gjëra (që sjellin mallkim) janë ndër gjërat më të rrezikshme për shëndetin publik, si dhe janë burimi kryesor për përhapjen e infeksioneve nga sëmundjet e rrezikshme parazitare, siç janë ankylostomiasis (krimbat e zorrëve) dhe bilharzia.

E kështu, sa herë që depërtojnë rrezet e shkencës dhe zgjerohet fusha e zbulimit, na shfaqen qartë vlerat e Islamit në gjërat që ka lejuar (hallall) dhe në ato që ka ndaluar (haram), si dhe në të gjitha ligjet e tij. E si të mos jetë kështu, kur ai është ligjësim i një të Gjithëdituri, të Urtë dhe të Mëshirshëm ndaj robërve të Tij? “Allahu e di kush është dëmtuesi dhe kush është përmirësuesi. E sikur të dëshironte Allahu, do t’ju rëndonte juve (me rregulla të vështira). Vërtet, Allahu është i Plotfuqishëm dhe i Urtë.”[10]

Autor: Jusuf Kardavi

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure En’am: 146.

[2] – Sure Nisa: 160 – 161.

[3] – Sure Nisa: 157.

[4] – Sure Bekare: 219.

[5] – Sure Maide: 4.

[6] – Sure Maide: 5.

[7] – Sure Bekare: 285.

[8] – Muslimi.

[9] – Ebu Daudi.

[10] – Sure Bekare: 220.

Prandaj mund të thuhet se namazi nuk është vetëm një adhurim shpirtëror, por edhe një institucion edukativ dhe qytetërues, që kontribuon në formësimin e personalitetit njerëzor mbi të cilin ndërtohet qytetërimi. Duke qenë se Ibn Halduni ka pohuar se qytetërimi njerëzor është fryt i ndërveprimit të njeriut me jetën shoqërore, politikën, moralin, ekonominë dhe kulturën, atëherë namazi ndikon në të gjitha këto fusha përmes ndikimit të tij të thellë mbi vetë njeriun.

Kriza e qytetërimit, në shumë raste, nuk është krizë burimesh apo mundësish, por krizë e njeriut. Aty ku prishet njeriu, prishet edhe qytetërimi; dhe aty ku përmirësohet njeriu, përmirësohet edhe qytetërimi. Pikërisht për këtë arsye, namazi zë një vend të veçantë si një nga mjetet më të mëdha për formimin dhe ndërtimin e njeriut.

Së pari: Namazi dhe ndërtimi i njeriut nga brenda

Ibn Halduni e konsideron njeriun si boshtin e qytetërimit dhe pohon se prishja e moralit çon domosdoshmërisht në prishjen e shoqërisë, shtetit dhe qytetërimit. Pikërisht nga ky këndvështrim mund të kuptohet namazi si një proces i vazhdueshëm i ndërtimit të njeriut nga brenda.

Allahu i Lartësuar thotë: “Vërtet, namazi e pengon njeriun nga imoraliteti dhe e keqja.”

Ky ajet nuk flet vetëm për një ndikim në botën tjetër apo për një efekt shpirtëror, por tregon edhe një funksion të drejtpërdrejtë shoqëror dhe qytetërues, sepse imoraliteti dhe e keqja përbëjnë ndër shkaqet kryesore të rrënimit të shoqërive. Padrejtësia, korrupsioni, tradhtia, gënjeshtra dhe agresioni nuk janë thjesht mëkate individuale, por mjete që shkatërrojnë qytetërimin.

Namazi i lufton këto dukuri shkatërruese që në rrënjë, sepse ai formon brenda njeriut një mbikëqyrës të përhershëm moral.

Shoqëria, anëtarët e së cilës nuk kanë nevojë për një mbikëqyrës të jashtëm në çdo veprim të tyre, sepse ndërgjegjja e tyre është e gjallë, është një shoqëri më e aftë për të ruajtur stabilitetin, për të qenë prodhuese dhe për të ndërtuar qytetërimin.

Prandaj, në thelbin e tij, namazi është formim i ndërgjegjes para se të jetë kryerje e riteve.

Njeriu që qëndron pesë herë në ditë para Allahut, duke e ndier mbikëqyrjen e Tij dhe duke kujtuar llogarinë dhe shpërblimin, bëhet më i aftë të kontrollojë epshet dhe prirjet e tij, si edhe më i përkushtuar ndaj vlerave morale që ruajnë rendin shoqëror.

Qytetërimi nuk mund të ndërtohet veçse mbi besimin e ndërsjellë, dhe nuk mund të ketë besim pa moral.

Së dyti: Namazi dhe çlirimi i njeriut nga robëria e materies

Një nga problemet më të mëdha që çojnë në prishjen e qytetërimit është çrregullimi i hierarkisë së vlerave, kur pasuria, pushteti ose interesi shndërrohen në synimin më të lartë të jetës së njeriut.

Kurani e lidh namazin me çlirimin e njeriut nga këto forma të robërisë tokësore.

Allahu i Lartësuar thotë: “Vërtet, Unë jam Allahu! Nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Meje. Prandaj më adhuro Mua dhe fale namazin për të më përkujtuar Mua.”

Namazi nuk është thjesht përkujtim i Allahut, por një riorganizim i vazhdueshëm i përparësive të njeriut. Ai e ridrejton vazhdimisht busullën drejt vlerës absolute, në mënyrë që as pasuria të mos bëhet zot, as posti të mos bëhet zot, e as epshi të mos bëhet zot.

Kur njeriu çlirohet nga robëria e gjërave materiale, ai bëhet më i aftë t’i përdorë ato në shërbim të ndërtimit të qytetërimit, në vend që ato të shndërrohen në mjete shfrytëzimi dhe korrupsioni.

Qytetërimet nuk shemben vetëm për shkak të varfërisë, por shemben kur materia shndërrohet nga një mjet në një qëllim dhe nga një instrument në një objekt adhurimi. Ndërsa namazi e rikthen njeriun, çdo ditë, në qendrën e ekuilibrit.

Së treti: Namazi dhe disiplina qytetëruese

Nuk mund të përfytyrohet një qytetërim i lulëzuar pa respekt për kohën, rregullin dhe disiplinën.

Është domethënëse se namazi është adhurimi më i lidhur me kohën.

Allahu i Lartësuar thotë: “Vërtet, namazi është bërë detyrim për besimtarët në kohë të caktuara.”

Edhe drejtimi në të është një. Lëvizjet e tij janë të sistemuara. Kalimi nga një shtyllë e namazit në tjetrën bëhet sipas një rendi të përcaktuar.

Kjo disiplinë, që përsëritet çdo ditë, e edukon njeriun të respektojë kohën, rregullin dhe përkushtimin ndaj detyrës.

Namazi i mëson njeriut se jeta ka një rend dhe se suksesi nuk arrihet me kaos e çrregullim.

Kush mediton mbi qytetërimet e mëdha, vëren se një nga sekretet e përparimit të tyre është respekti për kohën dhe disiplina në punë.

Namazi e rrënjos këtë vlerë në shpirt që në fëmijëri. Ai është një stërvitje e përditshme për respektimin e orareve, organizimin e punëve dhe nënshtrimin e dëshirave personale ndaj kërkesave të detyrës.

Prandaj nuk është rastësi që gjëja e parë për të cilën robi do të japë llogari në Ditën e Kiametit është namazi; sepse ai përfaqëson kriterin e aftësisë së njeriut për disiplinë dhe përkushtim, si dhe mbjell në të një nga vlerat më themelore të qytetërimit: vlerën e disiplinës.

Së katërti: Namazi dhe ndërtimi i kapitalit moral

Qytetërimi nuk ndërtohet vetëm mbi pasuri, sepse sa shumë popuj kanë pasur pasuri e megjithatë janë shembur. Ai ka nevojë për atë që sociologët modernë e quajnë “kapital moral”, pra një sistem vlerash që u mundëson individëve bashkëpunim dhe besim të ndërsjellë.

Namazi është një nga burimet më të rëndësishme të këtij kapitali moral.

Ai që përsërit çdo ditë: “Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë” edukohet në përulësi, sepse kërkimi i ndihmës nga Allahu e shuan mendjemadhësinë.

Ai që i përkulet vetëm Allahut çlirohet nga arroganca ndaj njerëzve. Dhe ai që lexon: “Sunduesi i Ditës së Gjykimit” e mban gjithmonë të gjallë ndjenjën e përgjegjësisë dhe llogarisë.

Këto kuptime me kalimin e kohës shndërrohen në sjellje shoqërore që reflektohen në ekonomi, politikë dhe marrëdhënie njerëzore.

Sepse sinqeriteti, besnikëria dhe ndershmëria nuk janë vetëm virtyte individuale, por kushte themelore për lulëzimin e qytetërimit.

Tregu ka nevojë për besnikëri.

Drejtësia ka nevojë për paanësi.

Administrata ka nevojë për integritet.

Dija ka nevojë për sinqeritet.

Dhe të gjitha këto vlera ushqehen nga i njëjti burim: edukimi shpirtëror dhe moral që ndërton namazi.

Së pesti: Namazi dhe ndërtimi i unitetit shoqëror

Ibn Halduni pohon se shoqëria njerëzore nuk mund të stabilizohet pa lidhje që i bashkojnë njerëzit dhe pengojnë shpërbërjen e tyre.

Namazi, veçanërisht namazi me xhemat, e realizon këtë rol në mënyrë të përsosur.

Njerëzit qëndrojnë në një rresht të vetëm, pa dallim midis të pasurit dhe të varfrit, midis sundimtarit dhe të sunduarit, apo midis atij me prejardhje dhe atij pa prejardhje.

Përpara tyre shfaqet një e vërtetë e thellë kuranore: “Vërtet, më i nderuari prej jush tek Allahu është ai që është më i devotshmi.”

Kjo është një shkollë e përditshme e barazisë praktike.

Gjithashtu, xhamia gjatë historisë islame ka qenë qendër e dijes, konsultimit dhe solidaritetit shoqëror, gjë që e ka bërë atë një institucion qytetërues në kuptimin e plotë, jo thjesht një vend adhurimi.

Prandaj, lulëzimi i qyteteve islame historikisht ka qenë i lidhur ngushtë me lulëzimin e rolit të xhamisë në jetën publike.

Së gjashti: Namazi dhe formimi i njeriut të përgjegjshëm

Një nga krizat më të rrezikshme të qytetërimit është humbja e ndjenjës së përgjegjësisë tek njeriu; njeriu konsumator, indiferent ose egoist nuk ndërton qytetërim. Namazi e riformëson njeriun si një qenie përgjegjëse para Allahut. Prandaj një nga kushtet e një qytetërimi të suksesshëm është ekzistenca e individëve që ndjejnë përgjegjësi ndaj vetes dhe shoqërisë së tyre.

Namazi e mbjell këtë kuptim përmes lidhjes së drejtpërdrejtë midis robit dhe Zotit të tij.

Personi që falet qëndron i vetëm para Allahut, pesë herë në ditë para Krijuesit të tij, dhe kujton se nuk është një qenie e lënë pa qëllim, por një mëkëmbës në tokë: “Unë po vendos në tokë një mëkëmbës”, dhe mëkëmbësia nënkupton përgjegjësi, kontribut dhe ndërtim. Kështu, ai që falet mban përgjegjësi për veprat e tij dhe lexon çdo ditë ajetet që flasin për dhënien e llogarisë dhe të shpërblimit.

Kjo vetëdije për përgjegjësinë individuale është themeli i çdo rilindjeje qytetëruese.

Qytetërimet nuk ndërtohen vetëm me urdhra, por ndërtohen kur ndërgjegjja shndërrohet në një mbikëqyrës të brendshëm.

Prandaj Kurani e lidh vazhdimisht besimin me veprën e mirë, sepse qytetërimi ka nevojë për një ndërgjegje të gjallë po aq sa ka nevojë për ligje dhe institucione. Pa këtë kuptim, qytetërimi e humbet shpirtin e tij, edhe nëse zotëron nivelet më të larta të përparimit teknologjik.

Së shtati: Namazi dhe prodhimi i kuptimit qytetërues

Një nga krizat më të rrezikshme që përballin qytetërimet është humbja e kuptimit.

Njeriu mund të ketë mirëqenie, por ai nuk e di se përse jeton dhe përse ka ardhur në këtë botë.

Njeriu mund t’i posedojë të gjitha mjetet që i japin mirëqënie, por ai nuk e di thelbin dhe qëllimin e gjërave.

Qytetërimet nuk jetojnë vetëm me forcë, por jetojnë me vizion dhe kuptim.

Kur njeriu nuk e di pse jeton, pse punon dhe pse ndërton, qytetërimi shndërrohet në një makineri të madhe  e pa shpirt.

Namazi i jep njeriut këtë kuptim të thellë ekzistencial.

Ai e kujton çdo ditë se është mëkëmbës në tokë dhe se misioni i tij nuk është vetëm konsumimi, por ndërtimi dhe përmirësimi.

Allahu i Lartësuar thotë: “Ai ju krijoi nga toka dhe ju ngarkoi ta ndërtoni dhe ta përmirësoni atë.”

E ky “ndërtim” këtu nënkupton kërkimin e zhvillimit dhe reformës.

Përmes namazit, njeriu kupton se puna, prodhimi, dija dhe dhënia nuk janë veprimtari të ndara nga feja, por pjesë e misionit të tij në tokë. Ato e lidhin atë me Allahun, me botën tjetër dhe me përgjegjësinë e tij tokësore.

Prandaj namazi e çliron veprimin njerëzor nga kotësia.

Bujqësia bëhet adhurim.

Dija bëhet adhurim.

Puna bëhet adhurim.

Madje edhe vetë qytetërimi bëhet pjesë e mëkëmbësisë që Allahu ka dashur për njeriun.

Kështu, i gjithë aktiviteti qytetërues shndërrohet në një akt me kuptim moral dhe shpirtëror.

Së teti: Namazi dhe mbrojtja e qytetërimit nga sundimi materialist

Një nga shenjat më të dukshme të shembjes së qytetërimeve është kur materia shndërrohet në një “zot të fshehtë” që sundon njeriun.

Kurani e ka sinjalizuar këtë rrezik kur thotë: “A e ke parë atë që e ka marrë epshin e tij për zot?”

Qytetërimi që shkëputet nga vlerat mund të arrijë përparim teknologjik, por mund të humbasë humanitetin e tij.

Namazi luan një rol vendimtar në mbrojtjen e njeriut nga kjo gjë.

Ai e kujton vazhdimisht se pasuria nuk është qëllim, fuqia nuk është qëllim, posti nuk është qëllim dhe se njeriu është më i madh se reduktimi i tij në nevoja materiale.

Prandaj namazi ruan ekuilibrin midis materies dhe shpirtit, një ekuilibër që përbën një nga kushtet themelore të qytetërimit të qëndrueshëm.

Përfundim

Në vizionin kuranor, namazi nuk është arratisje nga jeta, por përgatitje për jetën. Ai nuk është shkëputje nga qytetërimi, por themel i tij; është një projekt i plotë qytetërues që fillon me ndërtimin e njeriut dhe përfundon me ndërtimin e qytetërimit.

Qytetërimi për të cilin flet Ibn Halduni fillon me njeriun, dhe namazi është një nga mjetet më të mëdha që e ndërton këtë njeri.

Ai formon ndërgjegjen që pengon korrupsionin, vlerat që prodhojnë besim, disiplinën që sjell efikasitet, unitetin që ruan shoqërinë dhe kuptimin që i jep qytetërimit shpirtin e tij.

Prandaj marrëdhënia midis namazit dhe qytetërimit nuk është rastësore, por një lidhje e thellë strukturore; çdo qytetërim që i përshtatet dinjitetit njerëzor duhet të bazohet në një njeri me zemër të gjallë, ndërgjegje të zgjuar dhe shpirt të lidhur me Allahun. Dhe namazi është shkolla e përditshme që kujdeset për formimin e këtij njeriu.

Nga këtu mund të thuhet se namazi nuk është vetëm miraxhi i shpirtit drejt qiellit, por edhe themeli që e bën njeriun të aftë të ndërtojë tokën sipas vlerave që ka caktuar Allahu; kështu adhurimi dhe qytetërimi bashkohen në një projekt të vetëm, që synon ndërtimin e një njeriu më të lartë, një shoqërie më të drejtë dhe një qytetërimi më human.

Nëse rrënimi i qytetërimit fillon nga rrënimi i njeriut, atëherë edhe përmirësimi i qytetërimit fillon nga përmirësimi i njeriut. Prandaj kuptojmë sekretin e lidhjes së besimit me veprën e mirë në Kuran, si dhe vendin qendror që ka namazi në mesazhin islam; ai nuk është thjesht një rrugë drejt përmirësimit individual, por një rrugë drejt ndërtimit të një qytetërimi që i përshtatet dinjitetit njerëzor dhe mëkëmbësisë së tij në tokë, një qytetërim që bashkon forcën e ndërtimit me fisnikërinë e qëllimit, përparimin material me lartësinë shpirtërore, dhe ndërtimin e tokës me ndërtimin e zemrës.

Autor: Omer Ismail Rahimi

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

Teuhidi përbën themelin më të madh mbi të cilin janë ngritur të gjitha shpalljet hyjnore; ai është peshorja me të cilën maten veprat, botëkuptimet dhe qëndrimet. Metodat kuranore për ta rrënjosur këtë parim kanë qenë të larmishme: herë përmes legjislacionit, herë përmes rrëfimit. Ndër modelet më elokuente është ajo që vjen në historinë e Hudhudit me Pejgamberin e Allahut, Sulejmanin (a.s.), ku paraqitet një tablo e saktë e përkujdesjes ndaj teuhidit dhe e përkushtimit për ta ruajtur atë, brenda një konteksti edukativ me domethënie të thellë.

Së pari: Konteksti kuranor dhe domethënia e tij doktrinare

Përmendja e Hudhudit në suren Neml vjen brenda një konteksti që trajton shenjat e mbretërisë dhe të pushtetit, për të kaluar më pas papritur te një çështje doktrinare themelore, ku Allahu i Lartësuar thotë: “Unë gjeta një grua që i sundon ata; asaj i është dhënë nga çdo gjë dhe ajo ka një fron madhështor. E gjeta atë dhe popullin e saj që i përkulen diellit në vend të Allahut.”[1]

Vërehet se teksti kuranor e paraqet së pari realitetin politik dhe qytetërues, e vetëm më pas tregon çrregullimin doktrinar. Kjo renditje e qëllimshme tregon se përparimi material apo organizativ nuk e zëvendëson shëndoshësinë e besimit, as nuk përbën kriter për vlerësimin e drejtësisë doktrinare.

Së dyti: Xhelozia për teuhidin si vetëdije njohëse

Në fjalimin e Hudhudit spikat një dimension i qartë njohës: ai nuk u mjaftua me transmetimin e lajmit, por ofroi edhe një arsyetim doktrinar të saktë, kur tha: “Që të mos i përkulen Allahut, i Cili nxjerr të fshehtën në qiej dhe në tokë.”[2]

Ky arsyetim zbulon se xhelozia për teuhidin, në këtë model kuranor, nuk është një reagim emocional i zhveshur, por fryt i njohjes së madhështisë së Allahut dhe i lidhjes ndërmjet cilësive të Rububijes (Zotërimit) dhe meritimit të adhurimit. Kjo përputhet me parimin themelor që përcakton se dija është baza e veprimit dhe se qartësia e bindjes është kusht i reformimit.

Së treti: Dimensioni edukativ i qëndrimit

Hudhudi nuk u ndal vetëm te vëzhgimi apo përshkrimi, por atë që pa ia përcolli Pejgamberit të Allahut, Sulejmanit (a.s.), në formën e një raportimi të disiplinuar, të zhveshur nga ekzagjerimi apo fyerja. Kjo hapi rrugën për udhëzim dhe për korrigjimin e drejtimit doktrinar të popullit të Sebe’së.

Nga kjo përfitohet se kujdesi për teuhidin, në metodologjinë kuranore, ndërtohet mbi:

diagnostikimin e saktë të realitetit;

sqarimin e qartë të problemit;

përcjelljen e informacionit te autoriteti i aftë për trajtim.

Kjo është një metodë reformuesë e mbështetur në urtësi dhe gradualitet.

Ibn Kajjimi (r.h) ka thënë: “Xhelozia e lavdërueshme është ajo që e shtyn njeriun të ruajë kufijtë e Allahut, bashkë me dijen dhe urtësinë.”

Së katërti: Domethëniet e modelit në realitetin bashkëkohor

Historia e Hudhudit nxjerr në pah se xhelozia për teuhidin është një vlerë edukative themelore, e cila kërkon vetëdije shkencore, kuptim të konteksteve dhe aftësi për shprehi të matura. Ajo gjithashtu thekson se reformimi doktrinar nuk ndahet nga metoda, dhe se nuk realizohet veçse duke bashkuar dijen me komunikimin e urtë.

Prandaj, rikujtimi i këtij modeli kuranor ndihmon në rrënjosjen e një qasjeje të ekuilibruar në trajtimin e çështjeve të akides, larg teprimit dhe neglizhencës, e ndërtuar mbi kuptimin, argumentin dhe sqarimin.

Përfundim

Hudhudi në Kuran nuk është thjesht një element rrëfimor, por një model domethënës i pasur, që pasqyron rëndësinë e kujdesit ndaj teuhidit dhe dëshmon se xhelozia për të mbështetet në larpamësi, jo në shpërthim emocional; në reformim të qetë, jo në reagime impulsive.

Autor: Dr. Abdullah ibn Ma‘juf el-Xhej‘id

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Neml: 23 – 24.

[2] – Sure Neml: 25.

Nuk e kam fjalën për gjobat e shtetit, nga shkeljet e ligjeve dhe rregulloreve të rendit.

Është një gjobë të cilën shumica e njerëzve, edhe ata që ja njohin të drejtën penale edhe Zotit, e anashkalojnë ose së paku përpiqen t’ja hedhin fajin dikujt tjetër veç vetes.

Kjo është tendenca kryesore e njeriut, ndienja e shfajësimit, ose largimit nga përgjegjësia, pas gabimit dhe fajit të vet. Le të kthehemi pak çfarë thotë vetë Zoti në Kuran për këtë:  “Në të vërtetë, Allahu nuk u bën njerëzve asnjë të keqe, por njerëzit i bëjnë keq vetvetes.”[1] Gjithashtu, Ai thotë: “Çdo e mirë që të gjen ty o njeri, prej Allahut është, kurse e keqja që të godet, është prej vetes sate…”

Mjaftojnë këto dy shenja të Kuranit për të drejtuar mesazhin e temës.

Pra njeriu i paska shumë qejf vetëm “qylet”, shpërblimet e majme, dhuratat dhe s’i duroka dot fare privimet, shkurtimet, humbjet, gjobat…!

Dalim te gjoba. Gjoba si koncept nuk ka për qëllim të na dëmtojë, apo të na shkatërrojë (të paktën teorikisht). Sigurisht nëse besojmë se Zoti është i Drejti Absolut, i bie që çdo gjobë që na vendos Ai, është për të mirën tonë dhe ka qëllim “edukativ”, “purifikues”, ndërgjegjësues, madje është tregues i Mëshirës, Dhembshurisë dhe Dashurisë së Tij të veçantë për ne, nëse ne vazhdimisht kur gabojmë, rrëshqasim, mëkatojmë, Zoti na  kujton me “gjoba”. Sepse sado e rëndë gjoba e kësaj bote, është më mirë t’i paguajmë këtu, sepse matanë nuk ka më tregti dhe shlyerje hesapesh me “gjoba”, por vetëm shpërblim dhe ndëshkim. Prandaj besimtari të shikojë me kujdes kur gjobitet në pasuri, siç thotë populli “m’u ban gjobë”, pra atë pasuri që t’i ndoshta se fitove plotësisht me hallall (hak, meritë) se ndave (shpenzove) me hak, Zoti ta merr me pahir e ta bën zap, duke të dhënë shance që përmes gjobave, të shpëtosh nga “borxhi” i rëndë në botën e përtejme. Por gjoba ka edhe në shëndet, kur jemi shumë mirë dhe abuzojmë me mirëqenien, në fëmijë dhe të afërm, kur s’na dëgjojnë edhe s’na respektojnë sepse ndoshta i kemi vënë para dhe jua shkojmë hatrin në vend të Krijuesit dhe të vërtetës, në punë dhe angazhime kur s’ka bereqet, të gjitha kto gjoba janl sinjale që i Gjithmëshirshmi na i dërgon, për t’u kthyer tek Ai me pendim.

Shpeshherë gjoba është e lidhur me haramin, direkt apo indirekt, sepse s’ka mundësi që Zoti të gjobisë pa u afruar apo shkelur kufinjtë e Tij. Pra kur “t’bëhet gjobë” dije se diku e ke përlyer me haram, e harami jo rrallë është i padukshëm, fshihet në ndërgjegje, qëndrime të brendshme, në sinqeritet në marrëdhënje ndër-personale, kryesisht të interesit fundor material (financiar).

Nga “vëzhgimet” e mija kam kuptuar që “gjobat” vendosen sipas llojit të “gjynahut”. Sipas “kokës” thotë populli. “Veprat vlerësohen sipas nijetit”,  veprat vlerësohen sipas përfundimit, apo “çdo njeri do të vdesë sikur të ketë jetuar”,citon profeti Muhamed (a.s). Ai që afrohet në imoralitet, gjobitet me humbje të kënaqësisë së moralit, dikush  gjobitet në pasuri dhe mall kur dikujt s’ja ka dhënë pagën apo hakun, ai që gjobitet në shëndetin e familjarëve ndonjë njeriu tjetër ja ka cënuar mirëqenien dhe ka ndjellur mallkimin e të shtypurit, apo edhe ai (besimtar a fetar) që ka neglizhuar në adhurimin e Zotit të Tij, patjetër do gjobitet duke humbur reputacionin dhe ndikimin tek krijesat, madje rezulton në dështim në marrëdhënie dhe suksese në jetë. Sepse Zoti është i drejtë e ka ligje, edhe kur “gjobit”, por megjithatë është i Mëshirshëm shumë, me atë çfarë synon nëpërmjet gjobave. “…Allahu nuk dëshiron t’ju krijojë ndonjë vështirësi, por dëshiron t’ju pastrojë dhe t’i plotësojë dhuntitë e Tij ndaj jush, që të jeni falënderues.”[2] Gjithashtu, Ai thotë: “O besimtarë! Mos ndiqni gjurmët e djallit!  Kush ndjek gjurmët e djallit, do të nxitet nga ai të bëjë vepra të këqija e të shëmtuara. Sikur të mos ishte mirësia e Allahut ndaj jush dhe mëshira e Tij, askush nga ju nuk do të ishte pastruar kurrë (prej gjynaheve); Allahu pastron atë që dëshiron Vetë. Allahu i dëgjon të gjitha dhe i di të gjitha.”[3]

Allahu na e shtoftë vetëdijen dhe na i pakësoftë gjobat në dynja, para Ahiretit, amin!

Autor: Ibrahim Xhepmetaj

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Junus: 44.

[2] – Sure Maide: 6.

[3] – Sure Nur: 21.

Çështja e mbështetjes te Allahu i Madhëruar, Zotit të gjithësisë, zë një sipërfaqe shumë të madhe dhe shumë të rëndësishme në Kur’an dhe në sunet, madje mund të themi se një nga frytet kryesore të besimit në Allahun e Madhëruar, që natyrshëm njeriu e shijon sapo lidhet me Zotin, është mbështetja te Zoti i Gjithësisë, te Allahu i Madhëruar.

Duke patur parasysh rëndësinë e kësaj teme, Allahu i Madhëruar nuk na ka ngarkuar neve që ta nxjerrim si konkluzion se duhet të mbështetemi tek Allahu, por përkundrazi, na urdhëron dhe udhëzon në mënyrë të drejtpërdrejtë për mbështetje. Allahu i Madhëruar thotë: “Te Allahu mbështetuni nëse jeni besimtarë.”^([3]) Treguesi kryesor që jeni besimtarë është mbështetja te Allahu dhe këtu Allahu i Madhëruar na e jep mbështetjen si argument të drejtpërdrejtë, kryesor madje jetik dhe të domosdoshëm të besimit në Zotin e Gjithësisë.  Pra nëse doni t’i vërtetoni vetes tuaj që jeni besimtarë, në radhë të parë mbështetjuni Allahut të Madhëruar. Mirëpo çështja e mbështetjes te Allahu i Madhëruar nuk është një garë apo trofe nëpërmjet të cilit ne fitojmë besimin në Allahun e Madhëruar, është totalisht e kundërta.

Mbështetja te Allahu i Madhëruar është fryt i besimit në Të. Mirëpo për të arritur te kjo, çfarë duhet të bëjmë? Allahu i Madhëruar na e tregon formulën në mënyrë të drejtpërdrejtë: “Mbështetju Allahut i Cili është i Gjalli dhe nuk vdes kurrë.”^([4]) Domethënë ajo që më bën mua si besimtar që t’i mbështetem Allahut të Madhëruar në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe në mënyrë të vazhdueshme, është fakti se Allahu i Madhëruar është “El Haj” i Gjalli absolut i Cili jep jetë dhe jetën e Vet nuk e ka marrë askund dhe askujt sepse është i Pari pa fillim dhe i Fundit pa mbarim.

“Mbështetju Allahut i Cili është i Gjallë dhe nuk vdes kurrë.”^([5]) Këto dy cilësi të Allahut të Madhëruar, të shoqëruara njëra pas tjetrës, tregojnë dhe përcjellin shumëçka. Me cilësinë e parë Allahu i Madhëruar na thotë se është Ai që ka jetë dhe Ai që jep jetë dhe është Ai që është i Përjetshëm, Atij ia vlen t`i mbështetesh sepse me Të ndihma dhe përkrahja nuk ndërpritet asnjëherë.

Ai që është i Gjallë dhe absolut në jetën e Tij, nga aty buron forca dhe fuqia, dhe kjo lloj mbështetje nuk shteron asnjëherë. “Mbështetu te i Gjalli” domethënë se çdo dinamikë që përjetojnë gjërat e gjalla në tokë si; kafshët, bimët, insektet, njeriu, xhindët, melaiket etj, që të gjitha këto e marrin dinamikën e tyre prej Atij që është “ El Haj” i Gjalli absolut.

Kudo që shikon jetë, ajo jetë ka ardhur prej Allahut të Madhëruar, dhe kur flasim për mbështetjen, flasim për atë temë e cila na mundëson neve jetën dinamike, të vazhdueshme, të natyrshme dhe të aktivizuarit në mënyrë të lirë dhe pa pengesa, në momente të caktuara madje dhe me vrull, dije se kjo buron nga Ai i Cili është në gjendje ta japë këtë lloj dinamike, këtë lloj jete dhe këtë lloj bashkëveprimi me këtë lloj jete. Sepse është Ai i Cili është jetë, Ai i Cili jep jetë dhe jetën e ka të vetvetishme.

Madje Allahu i Madhëruar u ka dhënë jetë edhe gjërave të ngurta të cilat neve na duken sikur janë të ngurta, por ato në marrëdhënien e tyre janë të gjalla, madje kanë një dinamikë të jashtëzakonshme dhe shumë më perfekte sesa na e merr mendja, dhe në shumë raste dinamika e këtyre sendeve qe neve na duken të ngurta, në aspektin kuptimor, kapërcen me milje dinamikën e qenies njerëzore. Mjafton që njeriu të marrë një copë hekuri për të kuptuar sesi bashkëveprojnë elementët përbërës të tij dhe e kupton se ky hekur, ky metal i çuditshëm, nuk qenka në gjendje ta prodhojë toka por është Allahu i Madhëruar që e ka zbritur nga qielli.

Pra nga mënyra se si bashkëveprojnë elementët përbërës të këtij metali, njeriu çuditet që jo vetëm nuk është në gjendje ta prodhojë por as ta zbulojë hekurin në tokë, nëse nuk do kishte dashur Allahu i Madhëruar sepse vetë toka nuk e prodhon, por është Zoti i Gjithësisë që e ka zbritur.

Po të meditojë njeriu te elementët përbërës të drurit se si bashkëveprojnë, apo se si bashkëveprojnë trupat qiellorë me njëri-tjetrin, me një dinamikë dhe jetë të jashtëzakonshme dhe një bashkëveprim ekstremisht të jashtëzakonshëm, njeriu çuditet. Kjo, për të na thënë Allahu i Madhëruar se gjithë kjo rregullsi, gjithë kjo jetë dhe gjithë kjo dinamikë buron nga Ai që është “El Haj” i Gjalli. Prandaj Atij dhe vetëm Atij i duhet mbështetur në mënyrë absolute sepse Atij nuk i shteron asnjëherë mbështetja për robin e TIj, nuk i shteron asnjëherë jeta, nuk i shteron asnjëherë dinamika. Ai është në gjendje që njeriun, edhe në ato herë kur jeta me format e saj të nxjerr nga normalja e jetës, Ai me jetën e Tij dhe me dinamikën e krijuar prej Tij është në gjendje ta fusë në rrjedhat normale te jetës, në ato rrjedha që çdokujt i pëlqejnë.

Allahu i Madhëruar e konfirmon përfundimisht këtë koncept, duke mos e lënë thjesht me cilësinë “El Haj” i Gjalli, por thotë: “Mbështetju Allahut i Cili është i Gjallë dhe nuk vdes kurrë.”^([6]) Përse na e ka konfirmuar dhe theksuar këtë Allahu i Madhëruar? Për të na thënë: “O robër të Zotit, sa të jeni gjallë mundësojani vetes të jetoni vazhdimisht me Zotin dhe të mbështeteni vazhdimisht te Ai.” Nëpërmjet kësaj mbështetjeje duke përjetuar bindjen dhe sigurinë se kjo lloj mbështetje nuk të shteron asnjëherë, se Allahu që është “i Gjalli” absolut, Ai nuk vdes asnjëherë.

Prandaj Allahu i Madhëruar thotë se ti e ke në dorë nëse e do këtë dinamikë të fortë dhe jetë të fuqishme, këtë jetë të vërtetë, këtë forcë që nuk të shteron kurrë, fuqinë e cila nuk ka kufi e as limit dhe është në gjendje të t’i faktorizojë edhe energjitë e tua të cilat në momente të caktuara mund të të duken pak, apo energjitë e tua të cilat ti i ke por nuk i ke zbuluar apo identifikuar. Allahu i Madhëruar thotë se po m’u mbështete Mua i Cili jam i Gjallë dhe nuk vdes kurrë, edhe ato elementë të energjisë tënde apo kapacitete të tuat që akoma nuk i ke zbuluar, Unë t’i përshfaq dhe t’i nxjerr në pah, edhe ato të dhëna apo resurse të cilat ti mendon se i ke por i ke të kufizuara. Thotë Allahu i Madhëruar se nëse mbështetesh te Unë ashtu siç duhet, këto resurse dhe kapacitete unë t’i bëj të pashtershme. Sepse je i lidhur me Atë që është i Pashtershëm, është i Gjallë dhe nuk vdes kurrë. Prandaj duhet të kemi parasysh se tema të tilla islame nuk janë tema me karakter abstrakt, teorik apo dogmatik.

Duhet theksuar se mbështetja te Allahu i Madhëruar është jetë e cila buron nga njohja e Zotit, e cila buron nga lidhjet me Allahun e Madhëruar, e cila është një produkt i domosdoshëm i këtyre lidhjeve me Allahun që ndërtohen mbi njohjen e duhur të Allahut. Domethënë në momentin që ti lidhesh me Zotin, duke e njohur Allahun e Madhëruar ashtu siç i takon Atij, duke e besuar Atë ashtu siç i takon Atij dhe duke jetuar më Të ashtu siç i takon Atij, natyrshëm ti do të përjetosh brenda teje një mbështetje të jashtëzakonshme në Allahun e Madhëruar e cila nuk përfundon asnjëherë deri sa të takohesh me Zotin e Gjithësisë. Dhe kështu njeriu edhe pse është i kufizuar, shndërrohet në një bateri të jashtëzakonshme të cilës nuk i mbaron energjia asnjëherë. Sepse është lidhur me Atë që nuk i mbaron asnjëherë forca, fuqia, dhe furnizimi i Tij.

Edhe sot në aktualitetin tonë një nga arsyet kryesore që duhet t’i kthehemi Kur’anit është se duhet t’i kthehemi për ta njohur Zotin, për ta njohur Allahun e Madhëruar. Na thonë të parët tanë: “Nëse do ta njihnit Allahun e Madhëruar ashtu siç i shkon Madhështisë së Tij, me duatë tuaja do shkërmoqeshin edhe malet.” Për të na treguar se s’do kishte vështirësi që do ju qëndronte përballë në faqe të dheut saqë edhe malet do i kishit grirë, nëse do e njihnit Zotin ashtu siç duhet. Prandaj duhet bërë kujdes nga qasja dogmatike, teorike dhe abstrakte ndaj temave të tilla islamë.

Mbështetja te Allahu i Madhëruar është jetë, të jetosh me Zotin çdo moment të jetës tënde, në çdolloj veprimtarie, në çdolloj marrjeje dhe dhënieje, në çdolloj ngritjeje dhe uljeje, në çdo lloj suksesi dhe dështimi. Pejgamberi a.s na thotë: “Asnjëherë mos thuaj “Ah sikur.”^([7]) Përse ia kultivon vetes tënde përçmimin? Përse ia kultivon vetes tënde dështimin? Por thuaj: “Caktimi i Allahut, Ai bën si të dojë”^([8]), dhe mos u dorëzo, sepse fjala “Ah sikur” ia hap derën shejtanit të mallkuar. Sepse nëse ti dështove sot, ke Allahun e Madhëruar të Cilit nuk i shteron energjia asnjëherë. Por edhe nëse në ndonjë moment të caktuar del me sukses dhe të pëlqen vetja, dije se ti ke filluar t’i atribuosh vetes tënde ato cilësi të cilat nuk mund t’i kesh.

Kur fillon njeriu të krenohet ekstremisht me suksesin e vet dhe t’i pëlqejë vetja me këtë sukses të vetin? Atëherë kur mendon se ai sukses që ka, është produkt absolut dhe i domosdoshëm i bashkëveprimit të tij me kapacitetet e tij.

Këtu fillon të devijojë njeriu nga kjo lidhje e veçantë me Allahun e Madhëruar, dhe që të dyja këto qëndrime Zoti nuk i do. Ashtu siç Zoti nuk do të parën, që ti të ulësh kokën dhe të mërzitesh, pezmatohesh, të humbësh shpresat dhe të kultivosh inferioritetin në zemrën tënde kur ti dështon, sepse kjo tregon që ti ke harruar se me kë ke të bësh, se Ai është i Gjalli që nuk vdes kurrë dhe të Cilit “El Kajjum” nuk i shteron asnjëherë vëmendja ndaj gjithësisë, dhe çdo gjë që ekziston dhe funksionon, ekziston dhe funksionon me lejen, mbikëqyrjen dhe ndërhyrjen e Tij.

Në krahun tjetër Allahu i Madhëruar nuk do që në momentin që ti arrin kulmin e suksesit, fillon dhe ekzaltohesh sepse edhe kjo në vetvete është shkëputje dhe është harresë. Harron se në dorën e kujt është suksesi “Dhe suksesi im është në dorën e Allahut”. Duro, por mos harro se durimi jot buron te Allahu Zoti i Gjithësisë. Pra na thotë Allahu i Madhëruar: “Dhe kush i mbështetet Allahut të Madhëruar Ai i mjafton atij”.^([9])

Mirëpo kujt i mjafton Allahu i Madhëruar? Kujt i hyn në punë mbështetja? Parimisht të gjithëve, po konkretisht? Atij që mbështetet te Allahu i Madhëruar duke e njohur Allahun e Madhëruar si të tillë dhe duke i besuar Allahut të Madhëruar si të tillë dhe duke u lartësuar në nivelin e duhur të sigurisë se Zoti është i tillë. Dhe ajeti kur’anor “Mbështetju Allahut i Cili është i Gjalli dhe nuk vdes kurrë”^([10]) realisht të mban gjatë dhe nuk të lëshon, të detyron t’i rikthehesh disa herë, dhe sa më shumë i kthehesh këtij ajeti kur’anor aq më shumë njeh Zotin dhe njëkohësisht aq më shumë kupton se sa shumë na ka nderuar Allahu i Madhëruar. Kupton njeriu se sa gafil dhe i pavëmendshëm ka qenë ndaj Zotit dhe  kupton se sa padrejtësi i ka bërë vetes së tij: “Dhe kush i mbështetet Allahut të Madhëruar Ai i mjafton atij”.^([11])

Na thotë Pejgamberi ynë a.s: “Nëse do t’i mbështeteni Allahut, ashtu siç e meriton Allahu, Ai do t’ju furnizojë siç furnizon zogun që shkon në mëngjes me barkun bosh dhe kthehet pasdite me barkun plot.”^([12]) Një nga kushtet e mbështetjes te Allahu i Madhëruar është të bashkëveprosh me kapacitetet që të ka dhënë Ai, që është një nga begatitë dhe furnizimet më të mëdha, ashtu siç i shkon madhështisë së Allahut të Madhëruar.

Pra edhe kapacitetet që na ka dhënë Zoti, janë rrizk prej Tij, dhe nëse Zoti nuk do kishte dashur, nuk do kishim pasur. Prandaj na thotë Allahu i Madhëruar që të bashkëveproni maksimalisht me këto shkaqe që ua kam dhënë, shfrytëzoni maksimalisht kapacitetet dhe mundësitë që jua kam dhënë, pastaj mbështetjuni Allahut të Madhëruar dhe prisni triumfin e Tij dhe suksesin e Tij, ashtu siç del zogu në mëngjes, ashtu na tregon dhe ora jonë biologjike. Ngrihemi në sabah dhe gjëja e parë që bëjmë e fillojmë ditën tonë me abdesin, pastaj lidhja me Zotin nëpërmjet namazit për t’i thënë Allahut të Madhëruar: “O Allah i Madhëruar unë po e ripërtërij besën time me Ty, ashtu siç haxhi është ripërtëritje e besës një herë në jetë, ashtu siç xhumaja është ripërtëritje e besës me Zotin një herë në javë, ashtu siç Ramazani është ripërtëritje e besës me Zotin një herë në vit, ashtu edhe namazi është ripërtëritje e besës me Zotin pesë herë në ditë. Kështu e fillojmë ditën tonë me namaz për të programuar jetën tonë ditore me Allahun e Madhëruar.

Mandej kur dalim nga shtëpia dalim me “Bismilah”, me mbështetje te Zoti dhe duke thënë: “Me emrin e Allahut i jam mbështetur Allahut dhe nuk ka fuqi dhe forcë veç Allahut”.^([13]) Pejgamberi a.s thotë: “Kush e përmend Allahun kur futet në shtëpi dhe kur ha ushqim, shejtani u thotë shokëve të vet: “Sonte nuk ka për ju as vendqëndrim dhe as ushqim”.^([14]) Në momentin që njeriu del, shejtani fërkon duart por njëkohësisht është në ankth. Por përse i fërkon duart? Sepse dhe për shejtanin është një mundësi e re, por është në ankth sepse shikon a do e fillosh ditën me “Bismilah” apo jo. Në momentin që njeriu fillon ditën duke iu mbështetur Zotit, shejtani mallkuar u thotë ushtarëve të vet: “Largohuni se nuk keni më fuqi të ndikoni për keq te ky njeri që e ka mbrojtur dhe e ka mbështetur Allahu i Madhëruar, Zoti i Gjithësisë.

Mirëpo përse dalim në sabah? Dalim në sabah për të shfrytëzuar apo bashkëvepruar ashtu siç duhet me kapacitetet tona materiale që na ka dhënë Allahu i Madhëruar. Ashtu siç jemi të urdhëruar të perfeksionojmë lidhjen me Zotin në mënyrë të drejtpërdrejtë, jemi të urdhëruar të perfeksionojmë edhe shkaqet me kapacitetet që na ka dhënë Zoti. E kur bashkohen të dyja, le ta dimë se kemi realizuar ligjin absolut të suksesit të Allahut të Madhëruar “Me të vërtetë ata që janë të devotshëm dhe durimtarë, le ta dinë se Allahu nuk e humb mundin e atyre që dinë ta bëjnë punën mirë.”^([15]) Do të thotë nuk e humb punën e atyre që dinë të bashkëveprojnë në perfeksion me shkaqet dhe kapacitetet që u ka dhënë Allahu i Madhëruar. Kështu muslimani shndërrohet në një bateri të cilës nuk i shteron energjia asnjëherë.

Imam – Hatib: Sabaudin Jashari

By: ardhmëriaonline.com

^([1]) – Kurani: Talak, ajeti: 3.

^([2]) – Kurani: Furkan, ajeti: 58.

^([3]) – Kurani: Maide, ajeti: 23.

^([4]) – Kurani: Furkan, ajeti: 58.

^([5]) – Kurani: Furkan, ajeti: 58.

^([6]) – Kurani: Furkan, ajeti: 58.

^([7]) – Hadith i vërtetë. Muslimi (2664).

^([8]) – Hadith i vërtetë. Muslimi (2664).

^([9]) – Kurani: Talak, ajeti: 3.

^([10]) – Kurani: Furkan, ajeti: 58.

^([11]) – Kurani: Talak, ajeti: 3.

^([12]) – Hadith i vërtetë. Tirmidhiu (2344); Ibn Maxheh (4164); Ahmedi (205).

^([13]) – Hadith i vërtetë. Muslimi (2018); Ebu Daudi (3765); Ibn Maxheh (3887).

^([14]) – Hadith i vërtetë. Ebu Daudi (5095); Nesaiu, “Es-Sunenu`l-Kubra”, (9917).

^([15]) – Kurani: Kehf, ajeti: 30.

 Kuptimi i shprehjes “Bëje edukatën tënde ushqim!”

Edukata është baza dhe ushqimi

Ushqimi është themeli i ekzistencës dhe me të mbahet trupi; po kështu edhe edukata është themeli i fesë dhe i njerëzisë.

1 – Dituria pa edukatë është fitne (shkak për prishje).

2 – Vepra pa edukatë është ashpërsi dhe hipokrizi.

3 – Thirrja pa edukatë sjell largim dhe neveri.

Prioriteti që të parët e devotshëm i jepnin edukatës ndaj dijes, veprës dhe thirrjes

Të parët e umetit i kanë pasë dhënë përparësi mësimit të edukatës ndaj shumë pjesëve të dijes dhe veprës.

Abdulla ibn Mubaraku (r.h) ka thënë: “Ne kemi më shumë nevojë për pak edukatë sesa për shumë dije.”

Imam Maliku (r.h) i tha nënës së një nxënësi të tij: “Shko te Rabia dhe mëso prej edukatës së tij para dijes së tij!”

Fushat e edukatës

Edukata përfshin:

1 – Edukata e robit me Allahun e Lartësuar.

2 – Edukata e robit me të Dërguarin e Allahut (a.s).

3 – Edukata e robit me dijetarët dhe njerëzit në përgjithësi.

4 – Edukata e robit me veten e tij.

Kush e humb edukatën, i humbet edhe begatia e veprës.

Kuptimi i shprehjes “Bëje veprën tënde kripë!”

Vepra është si kripa; kripa është e rëndësishme, por është e pakët në raport me ushqimin, dhe nëse shtohet tepër e prish atë. Kuptimi i shprehjes është: mos e bëj synimin tënd shtimin e veprave të dukshme, teksa zemra dhe morali të jenë të prishura.

Por le të jetë vepra jote e ndjekur nga edukata, sinqeriteti dhe përulësia. Sepse vepra, nëse është pa edukatë, bëhet:

1 – Syfaqësi,

2 – Ose vetëpëlqim,

3 – Ose mendjemadhësi,

4 – Ose shkak për të sulmuar njerëzit.

Ndërsa edukata e zbukuron edhe veprën e pakët, derisa ajo të bëhet e madhe tek Allahu.

Argumentet sheriatike:

Edukata para veprës

1 – Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe flisni njerëzve fjalë të mira!”[1] Në këtë ajet, Allahu e jep përparësi edukatës me njerëzit.

2 – Në lidhje me edukatën e besimtarëve, Allahu i Lartësuar thotë: “O ju që keni besuar, mos i ngrini zërat tuaj mbi zërin e Pejgamberit dhe mos i flisni me zë të lartë atij siç flisni me njëri-tjetrin, që të mos ju humbasin veprat tuaja pa e vënë re!”[2] Ky ajet tregon se mungesa e edukatës mund t’i prishë veprat.

Pozita e moralit të mirë në fe

1 – I Dërguari i Allahut (a.s) ka thënë: “Prej jush më i dashuri tek unë dhe më i afërti me mua në ditën e Kiametit janë ata që kanë moralin më të mirë; dhe më të urryerit tek unë dhe më të largëtit nga unë në ditën e Kiametit janë ata me moral të keq, ata që flasin shumë, që flasin me tepri dhe që shtiren si të ditur.”[3]

2 – Profeti (a.s) ka thënë: “Gjëja më e rëndë në peshore është morali i mirë.”[4] Ky hadith tregon se Profeti (a.s) e ka konsideruar moralin e mirë një nga veprat më të mëdha të afrimit tek Allahu.

Vepra pa sinqeritet dhe pa edukatë nuk sjell dobi

1 – Allahu i Lartësuar thotë: “Mjerë për ata që falen, të cilët janë të pakujdesshëm ndaj namazit të tyre, të cilët bëjnë syfaqësi.”[5] Këta njerëz veprojnë, por kur humbën edukatën me Allahun dhe sinqeritetin, u qortuan.

2 – Profeti (a.s) ka thënë: “Ndoshta një agjërues nuk ka nga agjërimi i tij asgjë tjetër përveç urisë, dhe ndoshta një falës i natës nuk ka nga namazi i tij asgjë tjetër përveç pagjumësisë.”[6] Sepse vepra që ata bënë – agjërimi dhe namazi – ishte pa devotshmëri dhe pa edukatë të brendshme, prandaj u bë si hi i shpërndarë në peshoren e sheriatit.

Kuptimi edukativ i kësaj urtësie

Kjo urtësi thërret në:

1 – Përmirësimin e zemrës para mburrjes me veprat.

2 – Kujdesin ndaj moralit dhe përulësisë.

3 – Ekuilibrin mes së jashtmes dhe së brendshmes.

4 – Kujdesin për bukurinë e sjelljes, ashtu siç kujdesemi për shumësinë e adhurimeve.

Mund të ndodhë që një njeri të ketë shumë nafile (adhurime vullnetare), por të ketë moral të keq; ndërsa një tjetër ka pak vepra, por ka edukatë të mirë dhe është i mëshirshëm me njerëzit. Kështu i dyti është më afër pranimit.

Ebu Hurejra (r.a) tregon se një burrë i tha Profetit (a.s): “O i Dërguar i Allahut, filania përmendet për shumë namaz, agjërim dhe sadaka, por ajo i shqetëson fqinjët e saj me gjuhën e saj.” Ai tha: “Ajo është në zjarr.” Pastaj tha: “Filania tjetër përmendet për pak agjërim, sadaka dhe namaz, por ajo jep sadaka edhe nga pak gjë, dhe nuk i shqetëson fqinjët e saj me gjuhën e saj.” Ai tha: “Ajo është në Xhenet.”[7]

Kështu, veprat e shumta të  gruas së parë nuk i sollën dobi për shkak të mungesës së edukatës, dhe ajo e meritoi zjarrin për shkak të moralit të keq. Ndërsa vepra e tjetrës – megjithëse të pakta – , me edukatë të mirë, e bëri të meritojë kënaqësinë e Allahut dhe Xhenetin.

Abdulkerim Abduselam Jasini (r.h) ka thënë: “Qëllimi i edukimit është që dituria të shndërrohet në moral.”

Përmbledhje:

Edukata është baza mbi të cilën ndërtohet personaliteti i besimtarit. Vepra është zbukurim i edukatës dhe fryt i saj. Pak vepra me edukatë të mirë është më e mirë se shumë vepra me ashpërsi dhe mendjemadhësi. Edukata e vërtetë është shenjë e gjallërisë së zemrës.

Lavdia i takon Allahut me mirësinë e të Cilit përfundojnë veprat e mira.

Autor: Bin Salim Bahshim

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Bekare: 83.

[2] – Sure Huxhurat: 2.

[3] – Bejhakiu në Shuab dhe Ahmedi në Musned.

[4] – Ibn Hibani.

[5] – Sure Maun: 4 – 6.

[6] – Ibn Maxheh.

[7] – Ahmedi.

Megjithatë, ajo që është e përbashkët mes dy palëve, pavarësisht largësisë mes tyre, është se ata e shohin sheriatin thjesht si zbatim të “kufijve dhe ndëshkimeve” ndaj mëkatarëve, si vrasja e vrasësit, prerja e dorës së vjedhësit dhe rrahja e kurorëzuesit të paligjshëm, që janë çështje të përmendura në Kuran.

Kështu, ata që e refuzojnë zbatimin e sheriatit e konsiderojnë se këto dispozita kanë kaluar kohën e tyre dhe nuk mund të zbatohen më, duke u bazuar në një qasje moderne që nuk i jep vend fesë në jetën praktike. Ndërsa ata që kërkojnë zbatimin e tij, edhe pse me bazë islame, shpesh e kufizojnë sheriatin në të njëjtën kuadër të kufijve dhe ndëshkimeve, të cilat modernistët i kundërshtojnë plotësisht.

Ndërkohë, sheriati është shumë më i gjerë se kaq. Po të angazhohej umeti me qëllimet dhe urtësitë e sheriatit dhe të interesohej për pjesët e tjera të dispozitave islame, do të mbizotëronin drejtësia, liritë, solidariteti shoqëror dhe do të forcoheshin marrëdhëniet sociale, duke filluar nga rregullat familjare që nuk kufizohen vetëm në të drejta dhe detyra, por shtrihen në dashuri, dhembshuri dhe mëshirë:
“Dhe nga shenjat e Tij është se ju krijoi bashkëshorte nga vetja juaj që të gjeni prehje tek ato, dhe vendosi mes jush dashuri dhe mëshirë”[1]

Dhe deri te marrëdhëniet njerëzore në përgjithësi, të cilat bazohen në parimin themelor të nderimit të njeriut: “Ne i kemi nderuar bijtë e Ademit…”[2]

Prandaj, mund të thuhet se konflikti qëndron mbi një çështje të paqartë mes tyre: ata flasin për diçka që nuk e përfaqëson realisht kuptimin e sheriatit. Prandaj diskutimi zhvillohet rreth një koncepti që nuk është kuptuar si duhet, sidomos në një kohë kur njerëzit vërejnë zhvillimet globale në sistemet ligjore, të drejtat e njeriut dhe liritë.

Shoqëritë që respektojnë veten, falë respektit ndaj ligjit dhe zbatimit të tij mbi të gjithë, nuk pranojnë diçka që nuk e kuptojnë ose që nuk mund ta justifikojnë me argumente të qarta.

Dhe unë, përballë këtyre dy qëndrimeve, them me sinqeritet dhe qetësi: po, sheriati islam mund të zbatohet. Por para se njerëzit të pajtohen me këtë përgjigje të shpejtë, duhet të kuptojnë çfarë është sheriati islam, kush e zbaton dhe si zbatohet.

Një nga gabimet më të shpeshta dhe më të rrezikshme që bën umeti në lidhje me zbatimin e sheriatit është kufizimi i tij vetëm në vendosjen e ndëshkimeve, sikur sheriati të mos ketë sjellë asgjë tjetër përveç tyre. Madje shumë njerëz mendojnë se zbatimi i ligjit të Allahut nënkupton vetëm këto dënime. Kush ka jetuar në vitet 60, 70 dhe 80, ka dëgjuar pretendimin se Arabia Saudite është shteti i vetëm islam në botë, sepse pret dorën e vjedhësit dhe ndëshkon kurorëzimin e paligjshëm duke e reduktuar kështu sheriatin në vetëm këtë aspekt.

Por e vërteta është se zbatimi i sheriatit nuk kufizohet në ndëshkime. Ai përfshin çdo gjë që lidhet me njeriun dhe lëvizjen e tij në ekzistencë, sepse njeriu në këndvështrimin islam është përgjegjës para Allahut për gjithçka që bën në jetën e tij. Madje edhe vetvetja e tij nuk mund të trajtohet sipas dëshirës së tij:
“Shpenzoni në rrugën e Allahut dhe mos e çoni veten në shkatërrim…”[3]

Ndërsa ndëshkimet dhe “kisas”-i janë vetëm një pjesë e vogël e sistemit ligjor, që i përket së drejtës penale. Jeta nuk përbëhet vetëm nga ndëshkime. Krahas këtij sektori, ekzistojnë dispozita të shumta që lidhen me jetën në të gjitha aspektet: familjen, ekonominë, politikën, edukimin dhe marrëdhëniet njerëzore në përgjithësi.

Në tërësinë e tyre, këto dispozita kanë një natyrë ligjore dhe një natyrë fetare. Ana ligjore përfshin të drejtat e shoqërisë dhe të individëve, ndërsa ana fetare lidhet me të drejtën e Allahut në adhurime dhe çështje të besimit, si dhe me të drejtat e njerëzve që lidhen me drejtësinë, obligimet dhe interesat e tyre.

Qëllimi i tyre është realizimi i drejtësisë dhe lirisë, dhe rregullimi i jetës njerëzore në mënyrën më të drejtë dhe më të balancuar.

Ajo që e dallon zbatimin e sheriatit është se ai ka një dimension fetar adhurimi; domethënë është një sistem dispozitash që synon realizimin e interesave të njerëzve dhe shmangien e humbjes së tyre, dhe në të njëjtën kohë merr parasysh hallallin dhe haramin, sipas asaj që ka përcaktuar Allahu në Librin e Tij dhe në Sunetin e të Dërguarit të Tij (a.s), në gjithçka që Allahu e do dhe nuk e do. Sepse përkufizimi i “gjykimit sheriatik” është: “ligjërimi i Allahut që lidhet me veprimet e të ngarkuarve me përgjegjësi, në formë kërkese, zgjedhjeje ose lejimi”, pra urdhër, ndalim dhe opsion.

Pra, sheriati është tërësia e dispozitave të Allahut në gjithçka që lidhet me jetën e njeriut: adhurim, marrëdhënie, orientim, legjislacion, zbatim dhe autoritet; përfshin kufijtë, ndëshkimet dhe të tjera.

Allahu i Lartësuar thotë: “Jo, për Zotin tënd, ata nuk besojnë derisa të të marrin ty për gjykatës në mosmarrëveshjet mes tyre, pastaj të mos ndiejnë ngushtim në vetvete për atë që ke vendosur dhe të dorëzohen plotësisht”[4]

Kjo sepse ata janë besimtarë në Allahun dhe në Profetin Muhamed (a.s), prandaj nuk u takon të marrin gjykatës tjetër përveç Profetit Muhamed (a.s) sa kohë ai është mes tyre; përndryshe nuk do të konsideroheshin besimtarë të vërtetë. Prandaj, kush beson në Allahun dhe në Muhamedin (a.s), nuk ka të drejtë të gjykohet përveçse sipas tyre. Dhe kjo nuk vlen vetëm për mosmarrëveshjet që kanë mes tyre, por për çdo çështje në përgjithësi.

Gjykimi sheriatik që jemi të obliguar ta respektojmë dhe t’i kthehemi në çdo çështje të madhe apo të vogël është përgjigjja ndaj ligjërimit të Allahut në Kuran dhe ndaj haditheve të sakta të Profetit (a.s), si dhe ndaj përfundimeve që nxirren prej tyre nga dijetarët muxhtehidë të umetit; sepse tekstet në përgjithësi janë parimore, ndërsa detajet janë detyrë e dijetarëve. Kjo është e ngjashme me ligjet që vendosin shtetet, të cilat kërkojnë interpretim për zbatim dhe kjo është detyrë e gjyqtarëve, prandaj vendimi gjyqësor dhe ekzekutimi i tij konsiderohen pjesë e ligjit.

Zbatimi i sheriatit bëhet në tre drejtime: dispozitat fetare, dispozitat gjyqësore dhe dispozitat e adhurimeve.

Drejtimi i parë: dispozitat fetare

Shpesh hasim tek fukahatë shprehjen “ky gjykim është në aspektin fetar”. Këto dispozita lidhen me fenë e çdo personi të ngarkuar me përgjegjësi në shoqërinë myslimane, pra me marrëdhënien e tij me Allahun. Ai që i shpjegon fillimisht është juristi islam, por edhe vetë besimtari mund të jetë mbikëqyrës i vetvetes, pa pasur nevojë për një autoritet tjetër që ta qortojë.

Në shoqërinë myslimane, dispozitat fetare përfshijnë të gjitha fetë: myslimani gjykohet sipas Islamit, i krishteri sipas krishterimit dhe hebreu sipas judaizmit. Pra, zbatimi i sheriatit në shtetin islam nënkupton se jomyslimanët gjykohen sipas fesë së tyre dhe jo sipas sheriatit islam. Kjo është detyrë e autoritetit shtetëror që ka fuqinë e detyrimit dhe të zgjidhjes së mosmarrëveshjeve mes njerëzve.

Drejtimi i dytë: dispozitat gjyqësore

Këto janë tërësia e rregullave që lidhen me organizimin e shoqërisë. Ato në thelb ndërtohen mbi një sistem ligjor të përbashkët të bazuar në të drejta dhe detyra. Prandaj, ky është një sistem juridik që zbatohet mbi të gjithë qytetarët e shtetit islam, pavarësisht dallimeve në bindje, fe apo zakone.

Ky aspekt i dispozitave është ligji që buron nga kushtetuta dhe nga legjislacioni që del prej saj, dhe përbën një pjesë të zbatimit të sheriatit në shtetin islam.

Drejtimi i tretë: adhurimet

Si namazi, agjërimi, haxhi dhe zekati; pra çdo gjë që Allahu e ka ligjëruar si ibadet. Edhe adhurimet e jomyslimanëve garantohen në shoqërinë myslimane.

Edhe pse adhurimi është përgjegjësi individuale, shteti ka përgjegjësi të lehtësojë kryerjen e tyre për njerëzit, edhe nëse ata nuk ndjekin fenë e shoqërisë ku jetojnë. Edhe kjo hyn në zbatimin e sheriatit islam, i cili urdhëron umetin të kujdeset për rregullimin e jetës së njerëzve.

Autor: Iltiham Mexhuri

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Sure Rum: 21.

[2] – Sure Isra: 70.

[3] – Sure Bekare: 195.

[4] – Sure Nisa: 65.

Uji i Zemzemit, siç është vërtetuar dhe dihet, është uji më i mirë mbi faqen e tokës. Nga Abdullah ibn Abasi (r.a) transmetohet se Profeti (a.s) ka thënë: “Uji më i mirë mbi faqen e tokës është uji i Zemzemit; ai është ushqim që të ngop dhe shërim nga sëmundja.”[1]

Po ashtu, Ebu Dherr el-Gifari (r.a) transmeton se Profeti (a.s) ka thënë për ujin e Zemzemit: “Ai është i bekuar; është ushqim që të ngop dhe shërim nga sëmundja.”[2]

Shprehja “uji më i mirë mbi faqen e tokës” do të thotë se ai është më i miri ndër të gjitha llojet e ujërave. Ai është pusi i njohur që gjendet në Qabe. “Ushqim që të ngop” domethënë e zëvendëson ushqimin, e ngop dhe e forcon atë që e pi, ashtu siç e forcon ushqimi; “shërim nga sëmundja”, pra është shërim për njerëzit kur pihet me nijet të mirë dhe me besim.

Sa shumë muslimanë janë sprovuar me sëmundje dhe, pasi kanë ardhur te pusi i Zemzemit dhe kanë pirë prej tij me nijet shërimi, janë shëruar me lejen dhe mirësinë e Allahut.

Ibn Kajjim el-Xheuzije ka thënë në librin e tij Zadul Mead: “Uji i Zemzemit është lloji mw mirw i ujërave, më fisniku dhe më i larti në vlerë, më i dashuri për shpirtrat dhe më i çmuari tek njerëzit. Ai është goditja (burimi) i Xhibrilit dhe ujitja e Allahut për Ismailin… Kam provuar unë dhe të tjerë gjëra të çuditshme në shërimin me ujin e Zemzemit; jam shëruar prej disa sëmundjeve me lejen e Allahut, dhe kam parë njerëz që janë ushqyer vetëm me të për ditë të tëra, afro gjysmë muaji ose më shumë, pa ndier uri.”

Vlera e ujit të Zemzemit është e vërtetuar në shumë hadithe të Profetit (a.s). Dobitë e tij shëndetësore janë vërtetuar edhe përmes përvojës. Nuk ka haxhi apo umrexhi që të mos ketë pirë prej këtij pusi, uji i të cilit nuk shteron kurrë, pavarësisht sa merret prej tij. Ai buron prej mijëra vitesh pa u tharë, duke rrjedhur me urdhrin dhe mirësinë e Allahut të Lartësuar.”

Historia e hapjes së pusit Zemzem

Safiu Rahman Mubarekfuri ka thënë: “Pusi u zhduk – një herë –  në epokën e xhahilijetit dhe vendi i tij nuk dihej. Para ardhjes së Islamit, gjyshi i të Dërguarit, Abdul Mutalibi, pa në ëndërr dikë që i tregonte vendin e pusit dhe e urdhëronte ta hapte atë. Ai u zgjua dhe vrapoi me nxitim pranë Qabes, pastaj filloi të gërmonte në vendin që kishte parë në ëndërr, derisa vizioni iu bë realitet.”

Historia e hapjes së pusit Zemzem është transmetuar nga Ibn Is’haku në siren profetike nga Bejhakiu në librin “Delailun Nubuue”, si dhe nga Ibn Kethiri në “El-Bidaje ue’n-Nihaje”, në hadithin e saktë Ali ibn Ebi Talibit (r.a), nw të cilin thuhet: “Ndërsa Abdul Mutalibi ishte duke fjetur në Hixhr (pranë Qabes), iu afrua dikush dhe i tha: “Gërmo Berreh” (një nga emrat e Zemzemit). Ai tha: “Çfarë është Berreh?” Pastaj ai u largua prej tij. Të nesërmen fjeti sërish në të njëjtin vend dhe iu tha: “Gërmo el-Mudnuneh (e çmuara, e vyera).” Ai tha: “Çfarë është el-Mudnuneh?” Pastaj u largua prej tij. Të nesërmen fjeti sërish dhe iu tha: “Gërmo Tajjibeh” (një nga emrat e Zemzemit). Ai tha: “Çfarë është Tajjibeh?” Pastaj u largua prej tij. Kur erdhi dita tjetër, ai u kthye dhe fjeti sërish në vendin e tij, dhe iu tha: “Gërmo Zemzemin.” Ai tha: “Çfarë është Zemzemi?” Iu tha: “Ajo nuk shteron dhe nuk pakësohet (uji i saj nuk mbaron dhe nuk bëhet i paktë).” Pastaj iu përshkrua vendi i saj, kështu që ai u ngrit dhe filloi të gërmonte aty ku iu tregua.

Kurejshët i thanë: “Çfarë është kjo, o Abdul Mutalib?” Ai tha: “Jam urdhëruar të gërmoj Zemzemin.” Kur e zbuluan dhe panë shenjat e pusit, thanë: “O Abdul Mutalib, ne kemi pjesë me ty në të, sepse ky është pusi i babait tonë Ismailit. Ai tha: “Nuk është për ju; unë jam veçuar me të.” Ata thanë: “A do të gjykohesh me ne?” Ai tha: “Po.” Ata thanë: “Midis nesh dhe teje është fallxhorja e Benu Sa’d ibn Huzejmit”, e cila ishte në skajet e Shamit.

Abdul Mutalibi u nis drejt Shamit me një grup nga Benu Umejje dhe nga çdo degë e fiseve të  Kurejshëve. Toka ndërmjet Hixhazit dhe Shamit, në atë kohë ishte shkretëtirë e thatë. Kur arritën në një nga ato vende të shkreta, uji i Abdul Mutalibit dhe i shokëve të tij mbaroi, derisa u bindën se do të vdisnin. Kërkuan ujë nga të tjerët, por ata thanë: “Nuk mund t’ju japim, sepse frikësohemi se do të na ndodhë e njëjta gjë.”

Abdul Mutalibi i tha shokëve: “Çfarë mendoni?” Ata thanë: “Ne ndjekim mendimin tënd.” Ai tha: “Mendoj që secili prej jush të hapë një gropë për vete; sa herë që dikush vdes, shokët e tij ta fusin në gropën e tij, derisa i fundit ta varrosë tjetrin. Humbja e një njeriu është më e lehtë se humbja e të gjithëve.” Ata vepruan kështu.

Pastaj ai tha: “Pasha Allahun, të dorëzohemi me duart tona në vdekje pa u përpjekur në tokë për të kërkuar,  sakaq ndoshta Allahu do të na japë ujë, është paaftësi.” Ai i tha: “Nisuni!” Ata u nisën. Kur ai hipi në devenë e tij dhe ajo u ngrit, nën thundrën e saj shpërtheu një burim me ujë të ëmbël. Ai ndaloi, ndaluan edhe shokët e tij; pinë, morën ujë dhe u dhanë edhe të tjerëve. Pastaj i thirrën shokët e tjerë: “Ejani te uji! Allahu na ka dhënë ujë!” Ata erdhën, pinë dhe morën ujë.

Pastaj ata thanë: “O Abdul Mutalib! Pasha Allahun, çështja është vendosur në favorin tënd. Ai që të dha ujë në këtë shkretëtirë është Ai që të dha Zemzemin. Shko, ai është për ty; ne nuk do të polemizojmë me ty.”

Ibn Ethiri ka thënë: “Në hadithin e Zemzemit thuhet: “I erdhi dikush dhe i tha: “Gërmo Berreh.” U quajt Berreh për shkak të dobive të shumta dhe bollëkut të ujit të saj.”

Pusi Zemzem ka shumë emra. Ibn Mendhur në veprën e tij “Lisanul Arab”, duke transmetuar nga Ibn Berri, përmend dymbëdhjetë emra të Zemzemit. Dijetarët kanë përmendur shumë arsye për këto emërtime dhe secilin emër e kanë shpjeguar me një shkak që përputhet me mendimin që kanë parapëlqyer. Ky dallim ka lindur për shkak se nuk ka ardhur ndonjë tekst i qartë nga Sheriati për këtë çështje.

Shemsudin Er Remli në librin “Fet’hatul-Uehhab bi Teudih Sherh Menhexh et-Tul-labi” i ka përmbledhur këta emra duke thënë: “Origjina e saj është nga goditja e tokës nga Xhibrili me krahun e tij, kur Haxherja dhe djalin e saj Ismailin i kaploi etja, pasi Ibrahimi (a.s) i vendosi aty me urdhrin e Allahut të Lartësuar. Kur uji shpërtheu dhe u përhap mbi sipërfaqen e tokës, Haxherja i tha: “Zem zem”, që do të thotë: “Mblidhu, o i bekuar!” Ai u mblodh dhe kështu u quajt Zemzem. Thuhet edhe “Zemazim”. Është thënë se u quajt kështu sepse kur uji doli, rridhte djathtas e majtas, dhe ajo tha “zemm” (e ndali) duke grumbulluar rërë rreth tij. Është transmetuar: “Sikur nëna juaj Haxherja të mos e kishte rrethuar atë, do t’i kishte mbushur luginat e Mekës.” Thuhet gjithashtu se u quajt kështu sepse u dëgjua prej saj një zë i ngjashëm me zhurmën e kalit kur pi ujë, që quhet me këtë emër. Ajo ka shumë emra: Zemzem, Hezmetu Xhibril (Goditja e Xhibrilit), Sukja Allah Ismail (Ujitja e Allahut për Ismailin), Bereke (Bekim), Masune (E ruajtur), Aune (Ndihmë), Bushra (Përgëzim), Sahibe (Shoqëruese), Berreh (Bamirëse), Ismeh (Mbrojtje), Salime (E sigurt), Mejmun (Fatlumë), Mu’thibe (E ëmbël), Kafije (E mjaftueshme), Tahire (E pastër), Haremije (E shenjtë), Merurije, Mu’nise (Ngushëlluese), Tajjibe (E mirë), Shiba’atu’l-‘ijal (Ngopje për familjen), Ta’amu tu’m (Ushqim që ngop), Shifa’u sekam (Shërim për sëmundjen).”

Pusi Zemzem është pusi më i njohur mbi faqen e dheut, për shkak të pozitës së tij tek myslimanët në përgjithësi, dhe tek ata që kryejnë ritet e Haxhit dhe Umres në veçanti. Ai është ai pus i bekuar që Xhibrili e nxori me thembrën e tij për Ismailin dhe nënën e tij Haxheren, pasi i Dërguari i Allahut dhe miku i Tij, Ibrahimi (a.s), i la ata me urdhrin e Allahut në atë luginë të shkretë, pa bimësi dhe pa ujë, kur atyre u mbaroi furnizimi dhe uji.

Haxherja u lodh nga kërkimi, duke vrapuar mes Safas dhe Merves, duke shikuar në horizont ndoshta do të gjente ndonjë ndihmues që ta shpëtonte, derisa e përshkoi shtatë herë atë rrugë. Pastaj u kthye te djali i saj dhe dëgjoi një zë. Tha: “E dëgjova zërin tënd, më ndihmo nëse ke ndonjë të mirë!” Atëherë Xhibrili goditi tokën dhe uji shpërtheu. Nëna e Ismailit e rrethoi me rërë për ta përmbajtur, nga frika se mos i shpëtonte, para se të sillte enën. Ajo piu dhe i dha edhe djalit të saj.

Këtë ngjarje e ka transmetuar gjerësisht imam Buhariu në Sahihun e tij.

Imam Neveviu në “El-Mexhmu Sherh el-Muheddheb” ka thënë: “Është thënë se u quajt Zemzem për shkak të bollëkut të ujit të saj; thuhet: ujë zemzem, zemzum dhe zemazim kur është i shumtë. Është thënë gjithashtu se quhet kështu për shkak të mbledhjes së ujit nga Haxherja (r.a) kur shpërtheu, dhe për “zemmin” (mbledhjen, ndalimin) e saj. Është thënë edhe për shkak të zërit (“zemzeme”) të Xhibrilit dhe fjalës së tij.”

Hapja e pusit Zemzem nga ana e Abdul Mutalibit, gjyshit të Profetit (a.s), ishte një nga ngjarjet e mëdha dhe të rëndësishme që i paraprinë lindjes dhe shpalljes së Profetit tonë Muhamed (a.s).

By: ardhmëriaonline.com

[1] – Tabaraniu.

[2] – Tabaraniu.

Që do të thotë se njeriu ka frikë nga fama dhe përhapja e emrit të tij, si për veten ashtu edhe për përkushtimin e tij fetar,  veçanërisht nëse është prej atyre që kanë dhunti dhe talente; kur dihet se Allahu pranon të brendshmen dhe jo të jashtmen. Kjo për arsye se, edhe sikur fama e dikujt të përhapet anembanë botës, dhe nijeti i njeriut nuk është i sinqertë, fama nuk do t’i sjellë atij asnjë dobi para Allahut.

Për këtë arsye, të heqësh dorë nga posti, popullariteti, fama dhe të qënurit në qendër të vëmendjes është më e vështirë dhe më e madhe se heqja dorë nga pasuria, nga epshi i barkut dhe i organit seksual. Imam Ibn Shihab ez-Zuhrij thoshte: “Aketizmin më së paku të aplikohet e kemi vënë re në çështjet e administrimit të pushtetit. Ti e sheh njeriun të heqë dorë nga ushqimi, pija dhe pasuria, por kur atij i cenohet pushteti apo karrigia, ai e mbron atë me ngulm dhe armiqësohet për shkak të tij.”

Kjo ka bërë që shumë prej dijetarëve të brezave të parë dhe njerëzve të devotshëm të kishin frikë për zemrat e tyre nga sprova e famës, nga magjia e pozitës dhe e popullaritetit, dhe t’i paralajmëronin nxënësit e tyre për këtë rrezik. Autorët e librave të edukimit shpirtëror kanë përmendur shumë transmetime në këtë drejtim, si Ebul-Kasim el-Kushejri në “Risale”, Ebu Talib el-Mekki në “Kut’l-kulub” dhe Gazaliu në “Ihjau ulumid-din”.

Ndër to është fjala e asketit të njohur Ibrahim ibn Ed’hemit: “Ai që e do famën, nuk është i sinqertë me Allahun.” Ai gjithashtu  ka thënë: “Sytë e mi nuk janë qetësuar asnjëherë në dynja, përveçse një herë: kur e kalova natën në një nga xhamitë e fshatrave të Shamit; isha i sëmurë nga barku. Erdhi muezini dhe më tërhoqi për këmbë derisa më nxori nga xhamia.” Sytë e tij u qetësuan sepse njeriu nuk e njohu, prandaj e trajtoi ashpër dhe e tërhoqi për këmbë sikur të ishte kriminel. Ai ishte i njëjti njeri që kishte braktisur pushtetin dhe pasurinë për hir të Allahut; dhe nuk doli vetë nga xhamia, vetëm sepse ishte i sëmurë.

Asketi i njohur Bishr el-Hafi thoshte: “Nuk e shijon ëmbëlsinë e botës tjetër ai që dëshiron të njihet nga njerëzit.”

Një burrë e shoqëroi Ibn Muhajriz-in në udhëtim. Kur u ndanë, i tha: “Më këshillo.” Ai i tha: “Nëse mundesh të njohësh pa u njohur, të ecësh pa të ardhur të tjerët pas teje, të pyesësh pa të pyetur ty, atëherë bëje.”

Ejub es-Sihtijani thoshte: “Nuk është i sinqertë me Allahun një rob, veçse atij i pëlqen që të mos vihet re vendi i tij.”

Halid ibn Ma‘dan, njeriu i besueshëm dhe adhurues, kur i shtohej rrethi i nxënësve, largohej nga frika e famës.

Selim ibn Handhale tregon: “Ndërsa po ecnim rreth Ubej ibn Ka‘bit pas tij, na pa Omeri dhe e goditi me shkop. Dikush tha: ‘O prijës i besimtarëve, shiko çfarë po bën!’ Omeri tha: ‘Kjo është poshtërim për ndjekësin dhe sprovë për të ndjekurin.’” Kjo ishte një vërejtje psikologjike e Omerit për pasojat e largëta që këto pamje të thjeshta, që në fillim, mund të kenë mbi masat dhe mbi udhëheqësit.

Hasani transmeton: “Ibn Mesudi doli një ditë nga shtëpia dhe disa njerëz e ndoqën. Ai u kthye nga ata dhe tha: ‘Përse po më ndiqni? Pasha Allahun, sikur ta dinit çfarë ka pas derës sime, nuk do të më ndiqnin as dy prej jush!’” Hasani thoshte gjithashtu: “Trokitja e sandaleve pas burrave, rrallëherë i qëndron zemrave të mendjelehtëve!” Një ditë Hasani doli dhe disa njerëz e ndoqën. Ai tha: “A keni ndonjë nevojë? Sepse, përndryshe, çfarë mendoni se mbetet nga zemra e besimtarit pas kësaj?”

Ejub es-Sihtijani doli në udhëtim dhe shumë njerëz e përcollën. Ai tha: “Sikur të mos e dija se Allahu e di sesa zemra ime e urren këtë, do të kisha frikë nga zemërimi i Allahut të Madhëruar.”

Ibn Mesudi thoshte: “Bëhuni burime diturie, llamba udhëzimi, qëndroni në shtëpi, bëhuni pishtarë të natës, përtëritës të zemrave, vishni rroba të thjeshta; të jeni të njohur te banorët e qiellit dhe të fshehur për banorët e tokës.”

Fudajl ibn Ijadi thoshte: “Nëse ke mundësi të mos njihet emri yt, bëje. Çfarë të dëmton që të mos njihet emri yt? Çfarë të dëmton që të mos lavdërohesh? Çfarë të dëmton të jesh i qortuar te njerëzit, nëse je i lavdëruar te Allahu i Lartësuar?”

Nga këto transmetime nuk kuptohet thirrja për izolim apo mbyllje në vetvete; sepse ata për të cilët janë transmetuar këto fjalë ishin imamë, thirrës dhe reformatorë, me ndikim të madh në udhëzimin dhe përmirësimin e shoqërisë.

Ajo që kuptohet nga tërësia e tyre është vigjilenca ndaj epsheve të fshehta të shpirtit dhe kujdesi nga dritaret dhe portat prej nga shejtani depërton në zemrën e njeriut, kur mbi të drejtohen dritat, kur rrethohet nga ndjekës dhe ithtarë dhe kur tregohet me gisht.

Fama në vetvete nuk është e qortueshme; sepse askush nuk ka qenë më i famshëm se profetët, halifët e drejtë dhe imamët muxhtehidë. Ajo që është e qortueshme është kërkimi i famës, i udhëheqjes dhe i prestigjit, si dhe lakmia për to. Sa për famën që vjen por jo me dëshirën për ta patur, nuk ka gjë të keqe në të, edhe pse – siç thotë Gazaliu – ajo mbetet sprovë për të dobëtit, jo për të fortët.

Në këtë kuptim vjen hadithi i Ebu Dherrit (r.a) nga Profeti (a.s), se ai u pyet për njeriun që bën një vepër të mirë për hir të Allahut dhe njerëzit e lavdërojnë për të. Ai tha: “Kjo është përgëzim i shpejtë për besimtarin.” Këtë hdith e transmeton Muslimi; dhe Ibn Maxhe, ku thuhet: “Njeriu bën veprën për Allahun dhe njerëzit e duan për të.” Kështu e kanë shpjeguar këtë hadith edhe Imam Ahmedi, Is’hak  ibn Rahavejhi, Ibn Xherir et-Taberiu dhe të tjerë.

Po ashtu hadithi që e transmetojnë Tirmidhiu dhe Ibn Maxhe nga Ebu Hurejra (r.a), se një burrë tha: “O i Dërguari i Allahut, njeriu bën një vepër dhe gëzohet me të, por kur njerëzit e shohin, i pëlqen.” Profeti (a.s) tha: “Ai ka dy shpërblime: shpërblimin e fshehtësisë dhe shpërblimin e shfaqjes.”

Autor: Jusuf Kardavi

Përktheu: Elton Harxhi

By: ardhmëriaonline.com

]]> https://ardhmeriaonline.com/frika-nga-fama/feed/ 0