Engjëjt janë krijesa prej krijesave të Allahut të Lartësuar, të nderuar në krijim dhe në moral; të pastër e të drejtë si në cilësi ashtu edhe në veprim. Allahu i Madhëruar i ka krijuar ata prej drite. Ata janë të dërguarit e Allahut dhe ushtria e Tij në zbatimin e urdhrit që Ai ua shpall atyre; janë të dërguarit e Tij tek pejgamberët dhe të dërguarit e Tij. Allahu i Lartësuar thotë: “Allahu zgjedh nga engjëjt të dërguar dhe edhe nga njerëzit.”[1]
Besimi tek engjëjt është një nga gjashtë shtyllat e besimit, i përmendur në hadithin në të cilin kur Pejgamberi (a,s) u pyet për besimin, tha: “Të besosh në Allahun, në engjëjt e Tij, në librat e Tij, në të dërguarit e Tij, në Ditën e Fundit dhe në kaderin, të mirën dhe të keqen e tij.”[2]
Engjëjt e nderuar kanë shumë veçori dhe cilësi që i dallojnë nga të gjitha krijesat e tjera, ndër to:
1 – Engjëjt janë krijuar prej drite:
Lënda nga e cila Allahu i Madhëruar i ka krijuar engjëjt është drita. Nga nëna e besimtarëve, Aishja bintu Ebi Bekrin (r.a.), tregohet se Pejgamberi (a,s) ka thënë: “Engjëjt janë krijuar prej drite.”[3]
I Dërguari i Allahut (a,s) nuk na ka sqaruar se për cilën dritë bëhet fjalë prej së cilës janë krijuar. Prandaj, ne nuk mund të hyjmë në hollësi rreth këtij çështjeje, sepse ajo i përket botës së fshehtë (gajbit), për të cilën nuk ka ardhur sqarim më i detajuar sesa ky hadith.
2 – Engjëjt janë në adhurim të përhershëm ndaj Allahut të Madhëruar; nuk kanë plogështi e as mërzi, dhe i binden Allahut e nuk e kundërshtojnë Atë.
Allahu i Lartësuar thotë: “Atij i përket kush është në qiej dhe në tokë; ndërsa ata që janë pranë Tij nuk tregojnë mendjemadhësi në adhurimin e Tij dhe nuk lodhen. Ata e madhërojnë (bëjnë tesbih) natë e ditë dhe nuk pushojnë.”[4]
Ibn Kethiri ka thënë: “Domethënë: engjëjt. “Nuk tregojnë mendjemadhësi në adhurimin e Tij” pra, nuk e përbuzin e as nuk shmangen prej tij… “Dhe nuk lodhen” do të thotë: nuk rraskapiten e nuk mërziten. “E madhërojnë natë e ditë dhe nuk pushojnë” ata janë vazhdimisht në punë, natë e ditë; të bindur me qëllim dhe me veprim, dhe të aftë për ta kryer atë, ashtu siç ka thënë i Lartësuari: “Nuk e kundërshtojnë Allahun për atë që Ai i urdhëron dhe veprojnë atë që urdhërohen.”[5] Po ashtu, Allahu i Lartësuar thotë: “Ndërsa ata që janë pranë Zotit tënd e madhërojnë Atë natë e ditë dhe nuk mërziten.”[6]
3 – Engjëjt nuk janë bija të Allahut të Madhëruar e as bij, nuk janë ortakë e as të barabartë me Të. I Lartësuar qoftë Allahu nga ato që thonë zullumqarët dhe mohuesit.
Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe thanë: I Gjithëmëshirshmi ka marrë fëmijë. I pastër është Ai! Jo, ata janë robër të nderuar.”[7]
Ibn Kethiri ka thënë: “I Lartësuari po u përgjigjet atyre që pretendojnë se Ai – i Lartësuar dhe i Shenjtëruar qoftë – ka fëmijë nga engjëjt, siç thoshin disa arabë se engjëjt janë bijat e Allahut. Ai tha: “I pastër është Ai! Jo, ata janë robër të nderuar” , domethënë engjëjt janë robër të Allahut, të nderuar tek Ai, me pozita të larta dhe shkallë të ngritura; ata janë në bindje të plotë ndaj Tij, me fjalë dhe me vepra.”
Po ashtu, Allahu i Lartësuar thotë: “Dhe i bënë engjëjt, të cilët janë robër të të Gjithëmëshirshmit, femra. A mos ishin dëshmitarë të krijimit të tyre? Dëshmia e tyre do të shënohet dhe do të merren në pyetje.”[8]
Abdurahman Sa’di ka thënë: “I Lartësuari tregon për shëmtinë e fjalës së idhujtarëve… ndër to është pretendimi i tyre se engjëjt janë bijat e Allahut.”
4 – Allahu i Madhëruar i ka krijuar engjëjt në pamje të bukur dhe fisnike
Allahu i Lartësuar thotë për Xhibrilin (a.s): “Atë ia mësoi një me fuqi të madhe, i pajisur me forcë e pamje të bukur, dhe ai u shfaq në formën e tij të plotë.”[9]
Ibn Abasi ka thënë për fjalën e Allahut “i pajisur me forcë” domethënë: me pamje të bukur.
Ndërsa Abdurahman Sa’di ka thënë: “I pajisur me force”, pra: me fuqi, me krijim të bukur dhe me hijeshi të jashtme e të brendshme.
5 – Engjëjt nuk hanë dhe nuk pinë
Allahu i Lartësuar thotë: “A të ka ardhur lajmi për mysafirët e nderuar të Ibrahimit? Kur hynë tek ai dhe thanë: “Paqe!” Ai tha: “Paqe, ju jeni njerëz të panjohur.” Pastaj ai shkoi fshehurazi te familja e tij dhe solli një viç të majmë. Ua afroi atyre dhe tha: “A nuk po hani?” Ai ndjeu frikë prej tyre. Ata thanë: “Mos ki frikë!” dhe e përgëzuan me një djalë të dijshëm.”[10]
Ibn Kethiri ka thënë: “Engjëjt nuk kanë dëshirë për ushqim, nuk e lakmojnë dhe nuk e hanë atë.”
Ibn Tejmije ka thënë: “Ata nuk hanë dhe nuk pinë.”
Ndërsa Sujuti transmeton nga Fahrudin Raziu se ka thënë: “Dijetarët janë të gjithë unananim se engjëjt nuk hanë, nuk pinë dhe nuk martohen; ata e madhërojnë Allahun natë e ditë dhe nuk pushojnë.”
6 – Engjëjt kanë krahë dhe ndryshojnë në krijim dhe masë:
Disa engjëj kanë dy krahë, disa tre, disa katër, dhe disa më shumë se kaq. Xhbrili (a.s) ka gjashtëqind krahë. Engjëjt kanë nivele të ndryshme pranë Zotit të tyre. Allahu thotë: “Falënderim Allahut, Krijuesit të qiejve dhe tokës, i Cili i ka bërë engjëjt, me krahë: dy, tre, katër; Ai shton në krijim çfarë të dojë, sepse Allahu është i Plotfuqishëm mbi çdo gjë.”[11]
Ibn Kethiri ka thënë: “Kjo do të thotë: disa kanë dy krahë, disa tre, disa katër, dhe disa më shumë, siç thuhet në hadith: “Pejgamberi (a.s) e pa Xhibrilin (a.s) natën e Israsë dhe ai kishte gjashtëqind krahë. Për këtë Ai tha: “Ai shton në krijim çfarë të dojë, sepse Allahu është i Plotfuqishëm mbi çdo gjë. “ Es Sudi ka thënë: Ai shton në krahë dhe në krijimin e tyre çfarë të dojë.”
Rufa’a ibn Rufa’a (r.a) tregon se Xhibrili (a.s) erdhi te Pejgamberi (a.s) dhe pyeti: “Si i konsideroni pjesmarrësit e Bedrit mes jush? Ai tha: Nga më të mirët e muslimanëve, ose një shprehje e ngjashme. Ai tha: Po ashtu (i konsiderojmë) edhe ata engjëj që morën pjesë në Bedër.”[12]
7 – Numri i engjëjve është i madh dhe vetëm Allahu e di
Allahu i Madhëruar thotë: “Asnjë nuk i di ushtritë e Zotit tënd, përveç Atij.”[13]
Sa’di thotë: “Është e domosdoshme të pranosh duke qenë i bindur në atë që Allahu dhe i Dërguari i Tij kanë treguar, sepse askush nuk i di ushtritë e Zotit tënd, engjëjt apo të tjerët, përveç Atij.”
Enesi (r.a) tregon se Pejgamberi (a.s) ka thënë: “Shtëpia e banueshme në qiellin e shtatë e vizitojnë çdo ditë shtatëdhjetë mijë engjëj dhe nuk kthehen aty deri në Ditën e Kiametit.”[14]
Ebu Dherri (r.a) tregon se Pejgamberi (a.s) ka thënë: “Unë shoh atë që ju nuk shihni dhe dëgjoj atë që ju nuk dëgjoni. Qielli lëshoi një tingull dhe është e drejtë që të shtrihet; aty nuk ka vend më të madh se katër gishta pa një engjëll që vendos ballin e tij para Allahut në sexhde.”[15]
8 – Engjëjt vdesin ashtu si të gjallesat e tjera
Allahu i Lartësuar thotë: “Çdo gjë shkatërrohet përveç Fytyrës së Tij. Atij i përket pushteti dhe te Ai ktheheni.”[16]
Në një ajet tjetër Allahu thotë: “Dhe kur fryhet në sur, do të shokohen ata që janë në qiej dhe ata që janë në tokë, përveç atyre që do Allahu; pastaj do të fryhet përsëri dhe ja ku janë, duke u ngritur dhe duke parë.”[17]
Ibn Kethiri shpjegon: “Kjo fryrje është e dyta, fryrja e parë e tronditjes, me të cilën vdesin të gjithë gjallesat nga qielli dhe toka, përveç atyre që do Allahu, siç është shprehur në hadithin e njohur për surin. Pastaj Ai merr shpirtërat e të tjerëve derisa të vdesë engjëlli i fundit, dhe i Vetmi i Gjallë dhe i Përjetshëm mbetet i pari dhe i fundit në përjetësi. Pastaj Ai ringjall atë që do, Siç është Israfil, dhe urdhëron të fryhet suri për herën e tretë, fryrjen e ringjalljes: “pastaj do të fryhet përsëri dhe ja ku janë duke u ngritur dhe duke parë,” që do të thotë: të ringjallurit pasi ishin kocka dhe eshtra, duke parë tmerrin e Ditës së Kiametit.”
Halimi në librin e tij “El-Minhaxh” thotë: “Besimi te engjëjt përfshin kuptimin: vendosjen e tyre në nivelet e tyre, pohimin se janë shërbëtorë dhe krijesa të Allahut, si njerëzit dhe xhindët, të urdhëruar dhe të detyruar, nuk mund të bëjnë tjetër veçse atë që Allahu i mundëson, dhe vdekja është e mundshme për ta, por Allahu ua ka caktuar një afat të gjatë, kështu që nuk i merr derisa ta arrijnë atë.”
Manavi në “Fajdul Kadir” thotë: “Engjëjt vdesin sipas asaj që thuhet në tekst dhe sipas konsensusit të dijetarëve.”
Përfitimet nga besimi te engjëjt:
1 – Besimi i Ehlu Sunetit dhe Xhematit është se: Ata besojnë se engjëjt janë robër të krijuar, të krijuar nga drita, jo entitete shpirtërore abstrakte apo forca të fshehta. Engjëjt janë krijesa të Allahut, nuk kanë gjini, nuk hanë e pinë, nuk martohen dhe nuk shumohen, janë të bukur në pamje dhe moral, të sjellshëm dhe të turpshëm. Ata janë të prirur natyrshëm drejt adhurimit dhe bindjes ndaj Allahut. Allahu thotë: “Dhe ata thanë: ‘Mëshiruesi ka marrë një fëmijë’ – i Lartësuar qoftë Ai – por ata janë robër të nderuar. Ata nuk e parakalojnë Atë me fjalë, dhe veprojnë sipas urdhrit të Tij. Ai di çfarë është para tyre dhe pas tyre, dhe nuk ndërmjetësojnë përveç për atë që Ai kënaqet, dhe nga frika e Tij janë të kujdesshëm.”[18]
Imam Sa’di shpjegon: “Ky ajet tregon marrëzinë e politeistëve që mohuan Pejgamberin dhe pretenduan, me turp të madh, se engjëjt janë bija të Allahut. I lartësuar qoftë Allahu nga kjo shpifje. Engjëjt janë robër të sjellshëm dhe të nderuar pranë Allahut, të pastër nga kryerja e veprave të shëmtuara si dhe të përulshëm ndaj Tij.”
2 – Shoqërimi i njerëzve nga engjëjt: Engjëjt shoqërojnë fëmijët e Adamit që nga momenti i krijimit të tyre në barkun e nënës deri në largimin e shpirtit ditën e vdekjes, madje edhe në varrezat pas vdekjes.
3 – Pejgamberi (a.s) e ka parë dy herë ëngjëllin Xhibril në pamjen që Allahu e krijoi: një herë në tokë dhe një herë pranë Sidretul-Munteha. Asnjë nuk mund të pretendojë se ka parë engjëjt në pamjen e tyre të vërtetë përveç një profeti të besueshëm. Të tjerët mund të shohin engjëjt si njerëz. Xhibrili (a.s) ka gjashtëqind krahë që mbulojnë horizontin, por me lejen e Allahut mund të shfaqet si njeri.
4 – Detyrat e engjëjve: Allahu i caktoi engjëjt për detyra të ndryshme. Disa janë përgjegjës për shpalljen (Xhibrili), shiun dhe stinët (Mikaili), fryrjen në sur (Israfili), marrjen e shpirtërave (Meliku i Vdekjes), shkrimin e veprave të njerëzve, sprovat e varrit (Munkeri dhe Nekiri), xhenetin dhe zjarrin, dhe mbajtësit e Arshit, të cilët janë më të nderuarit. Allahu thotë: “Ata që mbajnë Arshin dhe ata rreth tij lartësojnë me lavdërim Zotin e tyre dhe besojnë Atij dhe falin për ata që besuan. Zotëria ynë përfshin çdo gjë me mëshirë dhe dijeni, fal ata që pendohen dhe ndjekin rrugën Tënde dhe ruaji nga dënimi i xhehennemit.”[19] Sa’di shpjegon: “Mbajtësit e Arshit janë engjëjt më të lartë dhe më të nderuar.”
5 – Engjëjt dhe besimtarët: Ata i duan besimtarët, i mbrojnë, kërkojnë falje për ta, shpien salavat për pejgamberin (a.s), marrin pjesë në namazet e pesë vakteve dhe të premtes, dhe ai person cili kur imam këndon Fatihanë dhe thotë Amin që përkon të jetë thënë njëkohësisht me thënien e mëkateve, I falen gjynahet. Këto janë disa nga mënyrat se si engjëjt shfaqin kujdes për besimtarët.
6 – Frutat e besimit te engjëjt: Frutat përfshijnë njohjen e madhështisë së Allahut, fuqisë dhe urtësisë së Tij në krijimin e engjëjve. Shejh Ibn Uthejmi thotë: “Frutat e besimit te engjëjt janë: 1) njohja e madhështisë së Krijuesit dhe fuqisë së Tij; 2) falenderimi për kujdesin ndaj robërve të Tij, duke u ngarkuar engjëj për t’i mbrojtur dhe shënuar veprat e tyre; 3) dashuria për engjëjt për adhurimin e tyre të përkryer dhe për kërkimin e faljes për besimtarët.”
Besimi te engjëjt është shtylla e dytë e iman-it. Siç tha Pejgamberi (a.s): “Imani është të besosh në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, profetët, Ditën e Kiametit dhe takdirin e Tij; të mirën dhe të keqen.”
Ne nuk kemi njohuri për engjëjt përtej asaj që Allahu na ka thënë në Kuran dhe atë që Pejgaberi (a.s) e ka thënë në hadithe të sakta.
Imam Bejhakiun në “Shu’abul Iman” ka thënë: Besimi te engjëjt përfshin dy kuptime: 1) besimi në ekzistencën e tyre; 2) njohja e pozitës së tyre, pohimi se janë robër dhe krijesa të Allahut, të detyruar të veprojnë vetëm sipas urdhrit të Tij, vdekja është e mundshme për ta, dhe nuk përfshihen në shirk apo paganizëm. Besimi te engjëjt sjell dashuri për ta, sepse ata janë të nderuar, të bukur dhe të sjellshëm, të prirur për adhurim dhe bindje ndaj Allahut: “Ata nuk i kundërshtojnë Allahun në atë që u është urdhëruar dhe bëjnë atë që u është thënë.”[20]
By: ardhmëriaonline.com
[1] – Sure Haxh: 75.
[2] – Muslimi.
[3] – Muslimi.
[4] – Sure Enbija: 19 – 20.
[5] – Sure Tahrim: 6.
[6] – Sure Fussilet: 38.
[7] – Sure Enbija: 26.
[8] – Sure Zuhruf: 19.
[9] – Sure Nexhm: 5 – 6.
[10] – Sure Dharijat: 24 – 28.
[11] – Sure Fatir: 1.
[12] – Buhariu.
[13] – Sure Mudethir: 31.
[14] – Ahmedi.
[15] – Tirmidhiu.
[16] – Sure Kasas: 88.
[17] – Sure Zumer: 68.
[18] – Sure Enbija: 26 – 28.
[19] – Sure Gafir: 7
[20] – Sure Tahrim: 6.
