Në një zhvillim që pasqyron një kthesë në rrjedhën e përshkallëzimit, presidenti amerikan Donald Trump njoftoi arritjen e një armëpushimi të përkohshëm me Iranin që zgjat dy javë. Ky hap vjen pas javësh përballjesh të ashpra dhe kërcënimesh të ndërsjella që e kishin çuar rajonin në prag të një shpërthimi të gjerë, në një kohë kur presioni ndërkombëtar është rritur për të frenuar krizën dhe për të garantuar stabilitetin e tregjeve globale të energjisë. Revista amerikane Newsweek paraqiti 7 pika kryesore për të kuptuar këtë marrëveshje:
1 – Roli i ndërmjetësimit pakistanez
Pakistani luajti një rol kyç në arritjen e qetësimit të situatës. Kryeministri Shehbaz Sharif propozoi një iniciativë për armëpushim të menjëhershëm në të gjitha frontet, përfshirë edhe atë libanez, i ndjekur nga negociata 15–20 ditore për një marrëveshje më të gjerë.
2 – Qëndrimi i Trump për armëpushimin
Vendimi parashikon ndalimin e operacioneve ushtarake amerikane kundër Iranit për dy javë, me kusht që ngushtica e Hormuzit të hapet menjëherë dhe në mënyrë të sigurt për lundrimin ndërkombëtar.
Trump e quajti marrëveshjen “një fitore të plotë dhe gjithëpërfshirëse” dhe tha se një marrëveshje afatgjatë është afër.
3 – Qëndrimi iranian
Ministri i jashtëm iranian Abbas Araghchi deklaroi se Irani pranoi armëpushimin me kusht ndalimin e sulmeve ndaj territorit të tij.
Propozimi iranian përfshin:
1. hapjen e sigurt të ngushticës së Hormuzit
2. heqjen e sanksioneve
3. rindërtimin e dëmeve
4. ndalimin e armiqësive në rajon
Plani përmban gjithashtu 10 pika, përfshirë:
1.garanci për mosagresion nga SHBA
2.vazhdimin e kontrollit iranian mbi Hormuzin
3.pranimin e pasurimit të uraniumit
4.heqjen e të gjitha sanksioneve
5.tërheqjen e forcave amerikane nga rajoni
6.kompensime për Iranin
4 – Qëndrimi izraelit
Kryeministri Benjamin Netanyahu deklaroi se armëpushimi nuk përfshin Libanin, duke kundërshtuar deklaratat e Pakistanit.
5 – Rëndësia e ngushticës së Hormuzit
Hormuz është një arterie jetike për tregjet globale të energjisë, pasi kalon rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë dhe gaz. Mbyllja e saj shkaktoi rritje çmimesh dhe frikë për krizë ekonomike globale.
6 – Sfondi i përshkallëzimit
Armëpushimi vjen pas rreth 6 javësh luftimesh që shkaktuan mijëra viktima. Para marrëveshjes, Trump kishte kërcënuar me sulme të mëdha ndaj infrastrukturës iraniane.
7 – Çfarë pritet gjatë dy javëve
Armëpushimi hyn menjëherë në fuqi për dy javë, gjatë të cilave:
1. do të zhvillohen negociata intensive
2. do të monitorohet hapja e Hormuzit
3. forcat ushtarake do të mbeten në gatishmëri
Islamabadi pritet të presë bisedime direkte SHBA–Iran, me synimin për një marrëveshje përfundimtare.
Ky armëpushim është më shumë një hap i përkohshëm për të ndalur përshkallëzimin dhe për të hapur rrugën për dialog. Suksesi i tij varet nga respektimi i marrëveshjes dhe serioziteti i negociatave.
Burimi: Aljazeera.net
By: ardhmëriaonline.com
