Surja Kehf paraqet historinë e Dhul Karnejnit në një kontekst ku udhëheqja lëviz bashkë me realitetin; rolet e saj ndryshojnë sipas vendeve dhe njerëzve. Fuqizimi që i është dhënë nuk shfaqet si një gjendje fikse, por si një model për t’u marrë me rrethana të ndryshme. Kur Dhul Karnejni arrin në perëndim të diellit në udhëtimin e tij të parë, Kurani përmend ekzistencën e një populli në këtë vend, pa sjellë dialog me ta, por duke theksuar autorizimin hyjnor: “Ne thamë: O Dhul Karnejni, ose i dënon, ose i trajton mirë.” Në këtë pikë, udhëheqja ushtron funksionin e saj kryesor: vendosjen e drejtësisë. Dhul Karnejni lidh shpërblimin me veprën, duke thënë: “Kush bën padrejtësi, do ta ndëshkojmë… dhe kush beson dhe bën vepra të mira, ka shpërblim të mirë.”
Kjo tregon se udhëheqja vendos një bilanc mes padrejtësisë dhe mirësisë, dhe pastaj ecën përpara pasi ka përmbushur atë që kërkohej nga situata.
Dhul Karnejni pastaj shkon drejt lindjes së diellit dhe gjen një popull që përshkruhet thjesht në mënyrë ambientale: “E gjeti diellin që lind mbi një popull, për të cilin nuk kemi bërë ndonjë mburojë (shtresë mbrojtëse).”
Kur Kurani nuk përmend as padrejtësinë, as mirësinë, as ndonjë kërkesë apo ankesë, tregohet se ata jetojnë thjesht në realitetin natyror, dhe situata nuk është bërë një çështje shoqërore që të kërkojë ndërhyrje. Këtu manifestohet mençuria e udhëheqjes në vetëpërmbajtje: nuk imponohen zgjidhje të papërfillura, nuk krijohet nevojë që nuk është shprehur, dhe udhëheqja kupton se jo çdo gjë që mund të ndryshohet duhet të ndryshohet, dhe jo çdo vështirësi kërkon trajtim. Në këtë rast, udhëheqja thjesht kupton dhe kalon përpara.
Udhëtimi arrin kulmin kur Dhul Karnejni arrin në një vend të mbyllur: “Derisa arriti midis dy digave.”
Ky vend është një hapësirë e mbyllur, një gropë midis dy pengesave natyrore, nga e cila rridhte shkatërrimi. Në këtë pikë ndryshon skena plotësisht; populli nuk ka njohuri të mjaftueshme: “Ata pothuajse nuk kuptojnë një fjalë,”por ata posedojnë atë që vjen para çdo transformimi shoqëror, ndërgjegjësimin e problemit. Ata e diagnostikojnë çështjen, identifikojnë dëmtuesit dhe kërkojnë zgjidhje: “Vërtet, Jexhuxh dhe Mexhuxhët janë të shkatërrueshëm në tokë.”
Këtu, udhëheqja transformuese shihet duke kombinuar drejtësi, mençuri dhe mëshirë: duke ndërhyrë vetëm kur ka kërkesë reale dhe duke përdorur zgjidhje efektive për të mbrojtur shoqërinë.
Populli kërkon nga Dhul Karnejni që të ndërtojë një barrierë midis tyre dhe Jexhuxh dhe Mexhuxhëve për të parandaluar sulmin. Udhëheqësi zgjedh një zgjidhje më efektive, duke thënë: “Më ndihmoni me forcë, që të bëj midis jush dhe tyre një pengesë të pakalueshme.”
Kështu, diga është një pengesë vetëm sipërfaqësore, ndërsa mbushja e hapësirës është plotësim i boshllëkut nga brenda, duke mbyllur vetë rrugën e shkatërrimit, jo thjesht duke e penguar përkohësisht. Zgjedhja e mbushjes është një vendim i vetëdijshëm udhëheqës, sepse është një zgjidhje e përshtatshme me aftësitë e komunitetit, ndërtohet me pjesëmarrjen e tij dhe nuk kërkon menaxhim të vazhdueshëm pas përfundimit.
Roli ndahet kështu: disa sjellin hekurin, të tjerët ndezin zjarrin, të tjerët përgatisin materialin, dhe pjesëmarrja kthehet në mësim. Komuniteti shndërrohet nga frikacak në aktiv. Kur ndërtimi përfundon, suksesi nuk i atribuohet forcës apo dijes, por referencës së tij vlerësore: “Tha: Kjo është mëshirë nga Zoti im.”
Këtu, mëshira nuk është thjesht një ndjesi, por një udhëzues etik për dijen. Sepse, nëse dija ndahet nga mëshira, ajo mund të bëhet mjet shkatërrimi; ndërsa kur bashkohen krijojnë mjete për jetë dhe siguri.
Skena përmbyllet me një kujtesë të thellë: “Dhe kur të vijë premtimi i Zotit tim, Ai do ta shkatërrojë atë.”
Kjo nënvizon se arritjet nuk do të jenë të përhershme, as iluzion për përjetësi; por mbi të gjitha ajo është një vetëdije mbi kohën e projekteve dhe pranimi se ajo që ndërtohet sot mund të hiqet nesër, ndërsa ndikimi i vërtetë qëndron tek njeriu që ka mësuar dhe komuniteti që është transformuar.
Në historinë e Dhul Karnejnit, udhëheqja praktikisht merr role të ndryshme sipas situatës: vendos kur vendimi është i mjaftueshëm, përmbahet kur vetëpërmbajtja është mençuri, ndërton kur ndërgjegjësimi është i pjekur dhe kërkohet ndryshim. Është një udhëheqje që di të lexojë realitetin, të kuptojë kur të ndërhyjë dhe kur të tërhiqet, duke lënë pas aq sa mjafton që njerëzit të jetojnë me dinjitet.
Autor: Ibrahim Hashim Sade
Përktheu: Elton Harxhi
By: ardhmëriaonline.com
