Ndalimi i plotë është i pamundur, ndërsa liria pa kufij është shkatërruese… cila është zgjidhja?
Kjo pyetje shqetëson pothuajse çdo familje sot.
Ju rekomandoj ta ruani dhe ta ndani këtë artikull me të tjerët, në mënyrë që sa më shumë njerëz të përfitojnë prej tij.”
E vërteta:
Telefoni nuk është një armik i plotë, por as një zëvendësues i prindërimit dhe edukimit. Midis ndalimit dhe shtypjes nga njëra anë, dhe lirisë së pakufizuar që çon në humbje nga ana tjetër, zgjidhja qëndron te një “hartë fleksibile sipas moshës” dhe një mjedis familjar që rregullon përdorimin e telefonit përpara se kjo të varet nga vullneti i fëmijës.
Hapat praktikë dhe të organizuar për menaxhimin e këtij sfidimi mbështeten në parime të qarta:
Së pari: Harta digjitale sipas moshës, e bazuar në zhvillimin e fëmijës
Nga lindja deri në 2 vjeç (faza e ndërtimit neurologjik):
Në këtë fazë rekomandohet shmangia e plotë e ekraneve, sepse truri i fëmijës në këtë moshë ka nevojë për lëvizje, komunikim të drejtpërdrejtë, gjuhë të folur dhe kontakt sy më sy për të zhvilluar lidhjet nervore dhe për të ndërtuar bazat e zhvillimit të shëndetshëm të trurit.
Nga 3 deri në 5 vjeç (faza e përvetësimit të udhëzuar):
Rekomandohet që përdorimi të mos kalojë 30 minuta në ditë, dhe të kufizohet në përmbajtje të qetë dhe edukative. E domosdoshme është që një i rritur të jetë i pranishëm për ta ndihmuar fëmijën të lidhë atë që sheh në ekran me botën reale. Gjithashtu, nuk duhet t’i jepet fëmijës telefon personal.
Nga 6 deri në 9 vjeç (faza e organizimit të prioriteteve):
Koha maksimale e përdorimit është 60 minuta, e ndarë gjatë ditës. Prioritet absolut duhet të kenë gjumi, detyrat e shkollës dhe loja e lirë. Preferohet që ekrani të përdoret në një hapësirë të përbashkët në shtëpi, jo pas dyerve të mbyllura.
Nga 10 deri në 12 vjeç (faza e trajnimit për sigurinë):
Rekomandohet shmangia e hapjes së llogarive në rrjetet sociale në këtë moshë, dhe të fokusohet te udhëzimi paraprak: të ketë mirëkuptim për qëllimin e përdorimit të pajisjes dhe kohën e caktuar. Gjithashtu, duhet të zhvillohet një dialog i hapur dhe i ngrohtë mbi sigurinë digjitale.
Nga 13 deri në 15 vjeç (faza e orientimit të qetë):
Në këtë fazë mbështetja bazohet në mirëkuptimin familjar dhe në qartësinë paraprake për kohët kur shtëpia është pa ekrane. Po ashtu, kërkohet një mbikëqyrje edukative, përmes rishikimit periodik dhe të qetë të sjelljes digjitale, si pjesë normale e rutinës së përditshme të jetës.
Nga 16 deri në 18 vjeç (faza e përgjegjësisë dhe pavarësisë):
Hapësira e besimit zgjerohet gradualisht, duke u lidhur me stabilitetin e rezultateve të tjera në jetën e përditshme, si: cilësia e gjumit, arritjet në shkollë, stabiliteti emocional dhe cilësia e marrëdhënieve shoqërore.
Së dyti: Parime strukturore që paraprijnë vullnetin individual
Mjedisi para vullnetit: Mbështetja në rregullime automatike që shmangin debatet e shumta familjare, si vendosja e karikimit të pajisjeve jashtë dhomave të gjumit dhe aktivizimi i njoftimeve në heshtje si parazgjedhje për të gjithë.
Ofrimi i alternativave reale: Kufizimi i pajisjeve duhet të shoqërohet gjithmonë me alternativa po aq të rëndësishme, si aktivitetet sportive, lojërat në grup, projektet me punë dore ose leximi i përbashkët.
Modeli dominues i sjelljes: Rregullat fitojnë forcë nga sjellja e të rriturve në shtëpi; mungesa e telefonave në tryezën e ngrënies nga vetë prindërit është mbështetja më e fortë për çdo vlerë edukative.
Qartësia dhe qetësia: Zbatimi i pak rregullave të thjeshta dhe të kuptueshme, me përcaktim të qartë të pasojave paraprakisht dhe zbatim të tyre në mënyrë të qëndrueshme, shmang tensionin dhe britmat e përditshme.
Mbrojtja e orëve biologjike: Ndalimi i të gjitha ekraneve të paktën një orë para gjumit dhe mbajtja e telefonave jashtë dhomave të gjumit gjatë natës.
Së treti: Rutina organizative fleksibile dhe automatike
Marrëveshje e thjeshtë verbale: Dy rreshta të qartë në fillim të javës që shpjegojnë në mënyrë miqësore kohët dhe vendet e lejuara për përdorim.
Kohëmatësi vizual: Përdorimi i orës së rërës ose një kohëmatësi të dukshëm, me një paralajmërim të butë 5 minuta para përfundimit të kohës, për të shmangur tronditjen e fëmijës gjatë kalimit.
Dialogu i mbylljes: Dy minuta bisedë e qetë pas fikjes së pajisjes, e bazuar në pyetje të thjeshta: çfarë ideje u mësua? si ndihesh tani?
Pasoja automatike: Kur tejkalohet koha, zvogëlohet automatikisht e njëjta përqindje e kohës për ditën pasuese, duke aktivizuar një alternativë tjetër, pa nevojë për qortime apo konflikte.
Së katërti: Treguesi i stabilitetit digjital në shtëpi
Suksesi i sistemit digjital në familje mund të matet përmes pesë treguesve të heshtur:
gjumë i qëndrueshëm
detyra të përfunduara
lojë e lirë e përditshme
komunikim i gjallë familjar
aftësia për ta fikur pajisjen me qetësi brenda një minute pas përfundimit të kohës
Nëse shfaqet një problem në ndonjërin prej këtyre treguesve, kjo është një sinjal i drejtpërdrejtë për të rishikuar oraret ose përmbajtjen e përdorur.
Përmbledhje edukative:
Kontrolli i telefonit nuk fillon nga dora e fëmijës… por nga mjedisi i shtëpisë dhe modeli i të rriturve.
Autor: Abdulkerim Bekkar
Përktheu: Mevlad Çollaku
By: ardhmëriaonline.com
