Shejh Jusuf Kardavi konsiderohet një nga figurat e shquara të mendimit islam në epokën moderne dhe një nga personalitetet shkencore që ka lënë një gjurmë të thellë në ndërgjegjen e umetit dhe në rrugën e ringjalljes së tij intelektuale gjatë shekullit të XX dhe fillimit të shekullit të XXI.
Ai ka bashkuar në vetvete rrënjosjen e thellë në fikh, gjerësinë e horizontit kulturor, mprehtësinë në kuptimin e realitetit dhe aftësinë e shpjegimit të qartë për t’iu drejtuar si elitës ashtu edhe masave, gjë që e bëri një emër të pranishëm në fushat e dijes, thirrjes islame dhe reformës, si dhe një referencë të rëndësishme për studiuesit dhe të interesuarit për çështjet e islamit bashkëkohor.
Ndikimi i tij nuk u kufizua në një rajon të caktuar dhe as në një mjedis të vetëm, por idetë e tij kapërcyen kufijtë, duke arritur në të gjitha anët e botës islame, si dhe duke ndikuar edhe në diasporat myslimane në Lindje dhe Perëndim, ku njerëzit gjetën në ixhtihadet e tij një ushqim intelektual dhe në udhëzimet e tij një fikh që i ndihmonte për qëndrueshmëri dhe integrim të drejtë.
Projekti i tij intelektual u karakterizua nga gjithëpërfshirja dhe maturia, pasi ai synoi ta paraqiste Islamin në formën e tij të ndritshme: një fe të përjetshme, të vlefshme për çdo kohë dhe vend, të aftë të përthithë ndryshimet dhe t’u përgjigjet pyetjeve të reja të kohës, pa lënë pas parimet themelore, pa u shkrirë nën presionet e qytetërimeve të tjera dhe pa u ngurtësuar duke e ndarë tekstin nga jeta.
Kështu, shejh Kardavi u bë një shkollë e plotë mendimi që bashkoi origjinalitetin e trashëgimisë me frymën e bashkëkohësisë, thellësinë e bazimit me gjallërinë e rinovimit. Ai kontribuoi në rikthimin e besimit te mendja myslimane dhe dëshmoi se sheriati islam mbetet i aftë të udhëheqë njeriun drejt drejtësisë, mëshirës dhe përparimit.
Së pari: Kontributi në rinovimin e fikhut islam
Një nga ndikimet më të rëndësishme të shejh Jusuf Kardavit në mendimin islam bashkëkohor është përpjekja e tij e begatë për të ringjallur frymën e rinovimit në fikh, për të rikthyer aftësinë e ixhtihadit të rregulluar dhe për ta kthyer fikhun tek burimet e tij të pastra dhe objektivat e tij të larta.
Ai punoi për të lidhur dispozitat sheriatike me objektivat e tyre gjithëpërfshirëse, për t’i lidhur çështjet e veçanta me frymën e sheriatit dhe drejtësinë e tij, si dhe për t’i parë tekstet në kuadër të parimeve të përgjithshme të Islamit dhe bukurive të tij gjithëpërfshirëse.
Shejhu kuptoi se ngurtësimi në mendimet e dijetarëve të mëhershëm, pa marrë parasysh ndryshimin e kohërave dhe rrethanave, mund ta çojë sheriatin në pamundësi për të përmbushur misionin e tij të përjetshëm. Po ashtu, ai e kuptoi se shkëputja nga tekstet në emër të “rinovimit” nuk është gjë tjetër veçse një rrugë drejt zbutjes së parimeve dhe humbjes së identitetit.
Nga këtu, ai bëri thirrje për një rrugë të mesme shkencore dhe të matur, që bashkon origjinalitetin e trashëgimisë me gjallërinë e bashkëkohësisë, si dhe respektin për trashëgiminë me kuptimin e saktë të realitetit.
Ky vizion u pasqyrua në veprat e tij të shumta, të cilat u bënë referenca të rëndësishme në kohën e tyre, ndër më të njohurat: “Hallalli dhe harami në Islam”, “Fikhu i zekatit”, “Ixhtihadi në sheriatin islam”, dhe vepra të tjera që kontribuuan në rinovimin e mendimit juridik dhe në afrimin e sheriatit tek njerëzit me gjuhën dhe frymën e kohës.
Së dyti: Konsolidimi i metodës së mesatarisë dhe maturisë
Emri i shejh Jusuf Kardavit u lidh ngushtë me metodën e mesatarisë, deri në atë pikë sa ai u bë një nga figurat më të spikatura që e ka themeluar teorikisht, e ka shpjeguar dhe e ka mbrojtur atë në epokën moderne.
Te ai, koncepti i mesatarisë nuk ishte thjesht një slogan, por një metodë e plotë që mbështetet në drejtësi dhe ekuilibër, në qëndrueshmëri ndaj parimeve bazë, por edhe në gjerësi kuptimi dhe urtësi në zbatim.
Ai refuzoi ekstremizmin që ngushton atë që Allahu e ka bërë të gjerë, ashtu siç refuzoi edhe devijimin e lirshëm që e zbraz fenë nga thelbi i saj. Ai bëri thirrje për një diskurs islam të matur, që bashkon mëshirën me vendosmërinë, tekstin me interesin e përgjithshëm, të drejtat e individit me dobitë e shoqërisë, si dhe pastërtinë e besimit me butësinë në marrëdhënie.
Kjo metodë pati ndikim të madh në korrigjimin e shumë koncepteve, veçanërisht tek brezat e rinj, si dhe kontribuoi në paraqitjen e një imazhi të pjekur dhe të ndritshëm të Islamit në një kohë kur ishin shtuar fushatat e shtrembërimit dhe ishin përhapur devijimet ideologjike dhe qëndrimet ekstremiste.
Së treti: Lidhja e mendimit islam me çështjet e umetit
Shejh Jusuf Kardavi nuk ishte një dijetar i tërhequr në izolim teorik dhe as një jurist i kufizuar mes faqeve të librave, por një figurë e pranishme fuqishëm në fushat e mëdha të umetit, i ndjeshëm ndaj shqetësimeve të tij dhe pjesëmarrës në çështjet e tij fatale.
Çështja e Palestinës ishte në krye të interesimeve të tij, së bashku me mbrojtjen e vendeve të shenjta, përkrahjen e të drejtave të popujve për liri dhe dinjitet, si dhe kundërshtimin e tiranisë dhe korrupsionit kudo që ato shfaqeshin.
Ai e bëri mendimin islam një mendim të gjallë, të lidhur me realitetin e njerëzve, që shpreh dhimbjet dhe shpresat e tyre dhe përkthen parimet e Islamit në qëndrime praktike dhe dëshmi të sinqerta. Për të, feja nuk ishte thjesht një çështje mendore apo abstrakte, por një mesazh çlirimi dhe drejtësie, një metodë ringjalljeje dhe reforme, dhe një dritë që udhëzon shoqëritë drejt rrugës së drejtë.
Për këtë arsye, njerëzit e panë atë si zërin e një dijetari të sinqertë që ndiente dhimbjen e umetit, fliste në emër të tij dhe mishëronte shpresat e tij për çlirim nga padrejtësia dhe varësia. Kjo lidhje e ngushtë mes mendimit dhe realitetit pati ndikim të madh në rikthimin e besimit te shumë myslimanë, duke i bindur ata se Islami është i aftë të menaxhojë jetën publike dhe të ndërtojë qytetërim, dhe nuk është i kufizuar vetëm në ritet individuale.
Së katërti: Shërbimi i pakicave myslimane dhe fikh-u i ekzistencës islame në Perëndim
Një nga fushat ku ndikimi i shejh Jusuf Kardavit u shfaq qartë ishte kujdesi i tij për gjendjen e myslimanëve që jetojnë jashtë botës islame, veçanërisht në Evropë, Amerikën e Veriut dhe vende të tjera ku janë formuar komunitete gjithnjë e më të mëdha myslimane.
Ai e kuptoi që herët se këta myslimanë përballen me rrethana të reja dhe sfida të paprecedenta, si dhe me pyetje që nuk ishin shtruar më parë, të lidhura me identitetin, integrimin, marrëdhëniet juridike, çështjet familjare, shtetësinë, raportin me shoqërinë më të gjerë dhe çështje të tjera të reja.
Prandaj ai bëri thirrje për një fikh të qëndrueshëm që merr parasysh specifikat e këtyre mjediseve dhe i përgjigjet nevojave të myslimanëve brenda kornizës së sheriatit dhe objektivave të tij.
Po ashtu, ai kontribuoi në krijimin e institucioneve shkencore dhe organeve të ixhtihadit që merren me këtë fushë dhe japin opinione juridike të rregulluara për çështjet e reja që shfaqen.
Në këtë mënyrë, ai hapi horizonte të reja për mendimin islam bashkëkohor dhe theksoi se sheriati nuk është i kufizuar në kohë apo vend, dhe as i burgosur në një mjedis të caktuar historik, por është një mesazh hyjnor i përhershëm dhe një mëshirë e gjerë për të gjitha botët.
Së pesti: Ndikimi përmes medias dhe shkrimit
Shejh Jusuf Kardavi zotëronte një talent të rrallë për t’ua përcjellë idenë masave të gjera dhe një aftësi të jashtëzakonshme për t’u drejtuar mendjeve dhe zemrave me një gjuhë të qartë dhe tërheqëse, që bashkonte thellësinë e kuptimit me thjeshtësinë e shprehjes. Prandaj prania e tij ishte ndikuese përmes librave, ligjëratave, leksioneve dhe programeve mediatike që arritën horizonte të gjera dhe e bënë zërin e tij të njohur në shtëpitë dhe kuvendet e myslimanëve.
Kjo prani mediatike ndihmoi në kalimin e mendimit islam nga qarqet e kufizuara elitare te publiku i gjerë, duke bërë që çështjet e fikhut dhe mendimit islam të dilnin nga ambientet e specialistëve në shoqëri, dhe të bëheshin tema të gjalla që njerëzit i diskutonin në jetën e tyre të përditshme me vetëdije dhe interes.
Shumë myslimanë u njohën me çështje bashkëkohore të fikhut dhe mendimit islam përmes programeve dhe ligjëratave të tij, ndërsa një brez i gjerë thirrësish dhe studiuesish u ndikua prej tij, duke përfituar nga qartësia e metodës së tij, renditja e saktë, logjika e shëndoshë dhe guximi i tij shkencor në trajtimin e çështjeve të reja dhe problemeve madhore.
Së gjashti: Formimi i një brezi dijetarësh dhe mendimtarësh
Ndikimi i shejh Jusuf Kardavit nuk u kufizua vetëm në librat dhe veprat e tij, pavarësisht madhështisë dhe dobisë së tyre, por u shtri edhe te njerëzit që u formuan nën ndikimin e mendimit të tij, u edukuan me dijen e tij dhe ndoqën rrugën e tij në pjesë të ndryshme të botës islame.
Ai kontribuoi në formimin e një mendësie të re shkencore që e vlerëson trashëgiminë pa rënë në ngurtësi, hapet ndaj kohës pa u shkrirë në të, dhe beson se reforma dhe rinovimi janë një traditë e vazhdueshme dhe një domosdoshmëri për ringjalljen e umetit dhe rikthimin e rolit të tij qytetërues.
Ky ndikim edukativ dhe intelektual është ndër trashëgimitë më të mëdha që lënë dijetarët pas vdekjes së tyre, sepse libri mund të lexohet për një kohë dhe më pas të harrohet, ndërsa njerëzit e mirë dhe bartësit e idesë së vërtetë e mbajnë mesazhin brez pas brezi dhe e ripërtërijnë praninë e tij në realitetin e jetës.
Përfundim:
Të flasësh për ndikimin e shejh Jusuf Kardavit në mendimin islam bashkëkohor do të thotë të flasësh për një shkollë të plotë dhe të gjithanshme, e cila bashkoi fikhun me mendimin, thirrjen islame me veprimin, tekstin me realitetin, si dhe trashëgiminë autentike me frymën e rinovimit.
Ai ishte ndër dijetarët që i rikthyen intelektit islam besimin në vetvete dhe dëshmuan se sheriati islam është i aftë të ecë me kohën dhe t’u përgjigjet sfidave të saj. Ai tregoi se Islami është fe e jetës dhe qytetërimit, si dhe një metodë ndërtimi dhe reforme.
Ndikimi i tij do të mbetet i pranishëm në libra, institucione, mendje dhe zemra, për sa kohë që në umet do të ketë njerëz që kërkojnë dijen, që ndjekin mesataren dhe që synojnë një ringjallje islame të drejtë, e cila ndriçohet nga drita e shpalljes dhe udhëhiqet nga fikh-u i dijetarëve të devotshëm.
Autor: Ahmed Sheuki Afifi
Përktheu: Elton Harxhi
By: ardhmëriaonline.com
